Płeć społeczno-kulturowa jako kategoria różnicująca w migracyjnych organizacjach religijnych

Katarzyna Leszczynska, Sylwia Urbańska, Katarzyna Zielińska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/lud102.2018.11

Abstrakt


Streszczenie:  Celem artykułu jest analiza wzorów działań kobiet i mężczyzn w polskich migracyjnych organizacjach religijnych Kościoła rzymskokatolickiego na przykładzie  Polskich Misji Katolickich (PMK) w Anglii, Belgii i Szwecji, rozpatrywanych jako izomorficzne, to znaczy zależne od środowiska społecznego i zmieniające się w jego kontekście. PMK to organizacje, które działają w społeczeństwach migracyjnych, pełniące wobec Polek i Polaków funkcje religijne, społeczne i kulturowe. Wykorzystując podejścia jakościowe, analizę treści indywidualnych i zbiorowych wywiadów pogłębionych  z 96 osobami – zarówno świeckimi, konsekrowanymi, jak i ordynowanymi, aktywnymi w strukturach PMK, rekonstruujemy trzy główne wzory płciowe, które (re)produkowane są w praktykach społecznych w organizacjach misyjnych. Wśród nich rozpoznajemy tradycyjne wzory kobiecości i męskości, które są esencjalistyczne i homogeniczne w ramach dychotomicznego podziału . Wyodrębniamy także praktyki emancypujące kobiecość, zwracając szczególną uwagę na rolę otoczenia organizacyjnego kraju przyjmującego migrantów w produkowaniu egalitarnych wzorów płciowych. W końcu, wskazujemy na praktyki podejmowane przez religijnych mężczyzn, które określamy mianem retradycjonalizujących, ukierunkowanych na restytucję hegemonicznej męskości.

 

Summary: The aim of the article is to analyze the patterns of social practices of women and men in the Polish migratory religious organizations of the Roman Catholic Church, i.e. Polish Catholic Missions (PCM) in England, Belgium and Sweden. We consider them as isomorphic, i.e. dependent on the social environment and prone to changes stemming from the context in which they function. PCMs function in migrant societies and fulfil religious, social and cultural functions for Poles. Using qualitative methodology of content analysis of individual and collective in-depth interviews conducted with 96 people – lay, consecrated, and ordained men and women, active in PCM structures – we reconstruct the three main gender patterns (re)produced in social practices within these organizations. Among them, we recognize traditional patterns of femininity and masculinity, which are essentialistic and homogeneous within the dichotomous division. We also distinguish practices of emancipating femininity, paying particular attention to the role of the organizational environment of the host country of migrants in the production of egalitarian gender patterns. Finally, we point to the practices of religious men, which we call retraditionalization, directed at the restitution of hegemonic masculinity.


Słowa kluczowe


płeć społeczno-kulturowa; organizacja religijna; Kościół katolicki; migracje; nowy instytucjonalizm; praktyki społeczne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Al-Maghafi, N., Rostowska M. (2018). Polish embassy 'funded far-right speakers' at UK event, BBC Newsnight, 25 June https://www.bbc.com/news/uk-44601218

Badinter, E. (1993). XY tożsamość mężczyzny.

Warszawa: W.A.B.

Baniak, J. (red.). (2010). Laikat i duchowieństwo w Kosciele katolickim w Polsce. Problem dialogu i współistnienia. Poznań: Wydawnictwo Naukowe WNS UAM.

Bonifacio, G. T., & Angeles, V. S. (Eds.). (2010). Gender, religion, and migration. Pathways of Integration. Plymouth: Lexington Books.

Borowik I. (1999). Religia i polityka w Środkowowschodniej Europie. 10 lat transformacji, „Przegląd Religioznawczy”, 2 (192), s. 4-19.

Cadge, W., & Howard Ecklund, E. (2007). Immigration and Religion. Annual Review of Sociology, 33(2007), 359–379. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.33.040406.131707

Connell, R. W. (1987). Gender and power. Stanford, California: Stanford University Press.

Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept. Gender & Society, 19(6), 829–859.

https://doi.org/10.1177/0891243205278639

Cruz, G. T. (2006). Faith on the Edge: Religion and Women in the Context of Migration. Feminist Theology, 15, 9–25. https://doi.org/10.1177/0966735006068847

DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (2006). Nowe spojrzenie na „żelazną klatkę”: instytucjonalny izomorfizm i racjonalność zbiorowa w polach organizacyjnych. w: red. Z. M. Jasińska-Kania Aleksandra, Nijakowski Lech M., Szacki Jerzy, Współczesne teorie socjologiczne (pp. 600–612). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Domański H. (2017). Stratyfikacja klasowa w Polsce: 1982-2015, Klasy w Polsce. Teorie, dyskusje, badania, konteksty, red. M. Gdula, M.Sutowski, Warszawa: Instytut Studiów Zaawansowanych, s. 16-39.

Ebaugh, H. R., & Chafetz, J. S. (1999). Agents for Cultural Reproduction and Structural Change : The Ironic Role of Women in Immigrant Religious Institutions *. Social Forces, 78(1), 585–612.

Ecklund, E. H. (2006). Organizational Culture and Women’s Leadership: A Study of Six Catholic Parishes. Sociology of Religion, 67(1), 81–98. doi:10.1093/socrel/67.1.81.

Ensminger, J. (1998). Anthropology and the New Institutionalism. Journal of Institutional and Theoretical Economic, 154(4), 774–789.

Firlit, E. (2010). Asymetryczność relacji laikatu i duchowieństwa w polskim kontekście. w: red. J. Baniak, Laikat i duchowieństwo w Kościele katolickim w Polsce. Problem dialogu i współistnienia (pp. 271–290). Wydawnictwo Naukowe WNS UAM.

Fuksa, K. (2011). Parafia Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła na Ealingu w Londynie w latach 1950-2000 (cz. II). Studia Polonijne, (32), 79–100.

Hryciuk, R., Korolczuk, E. (2012) Wstęp. Pożegnanie z Matką Polką? w: Renata E. Hryciuk & Elżbieta Korolczuk (ed.), Pożegnanie z Matką-Polką?: Dyskursy, praktyki i reprezentacje macierzyństwa we współczesnej Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. (s. 8-20).

Jones, I., Thorpe K, Wootton J. (red.). (2011). Women and Ordination in the Christian Churches: International Perspectives. Bloomsbury Publishing.

Krotofil, J. (2013). Religia w procesie kształtowania tożsamości wśród polskich migrantów w Wielkiej Brytanii. Kraków: Nomos.

Leszczyńska, K. (2016). Płeć w instytucje uwikłana: reprodukowanie wzorców kobiecości i męskości przez świeckie kobiety i świeckich mężczyzn w organizacjach administracyjno-ewangelizacyjnych Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, Warszawa: Scholar.

Mackay, F., Kenny, M., & Chappell, L. (2011). New Institutionalism Through a Gender Lens: Towards a Feminist Institutionalism? International Political Science Review, 31(5), 573–588. https://doi.org/10.1177/0192512110388788

Martin, P. Y. (2001). `Mobilizing Masculinities’: Women’s Experiences of Men at Work. Organization, 8(4), 587–618. https://doi.org/10.1177/135050840184003

McNay, L. (2003) Agency, Anticipation and Indeterminacy in Feminist Theory. in: Feminist Theory 4(2), pp. 139-148.

Nawyn, S.J. (2010) Gender and Migration: Integrating Feminist Theory into Migration Studies. in: Sociology Compass 4(9). pp. 749-765.

Parreñas, R. S. (2001). Servants of Globalization: Women, Migration, and Domestic Work, Stanford CA: Stanford University Press.

Pawlak, M., & Srokowski, Ł. (2014). Instytucje i organizacje: Przekraczanie paradygmatów w badaniach nad organizacjami. w: M. Pawlak, Ł. Srokowski. In Pomiędzy i wewnątrz: Instytucje, organizacje i ich działania. (p. 7–31.). Warszawa: IPSiR UW.

Rektorat Polskiej Misji Katolickiej Anglii i Walii, 2017

Reskin, B. (1990). Job queues, gender queues: explaining women’s inroads into male occupations. Philadelphia: Temple University Press.

Rhoton, L. A. (2011). Distancing as a Gendered Barrier: Understanding Women Scientists’ Gender Practices. Gender & Society, 25(6), 696–716. https://doi.org/10.1177/0891243211422717

Ryan, L., & Vacchelli, E. (2013). Introduction: Gender, Religion and Migration. Religion and Gender, 3(1), 1. https://doi.org/10.18352/rg.8447

Schrock, D. P., & Padavic, I. (2007). Negotiating Hegemonic Masculinity in a Batterer Intervention Program. Gender & Society, 21(5), 625–649. https://doi.org/10.1177/0891243207304975

Scott, R. W. (2008). Institutions and Organizations. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: Sage Publications.

Stewart-Thomas, M. (2009). Gendered Congregations, Gendered Service: The Impact of Clergy Gender on Congregational Social Service Participation. Gender, Work & Organization, 17(4). https://doi.org/10.1111/j.1468-0432.2009.00484.x

Szczepaniak, M. (2005). Męskość w opresji? Dylematy męskości w kulturze Zachodu. w: E. Durys & E. Ostrowska (red.), Gender. Wizerunki kobiet i mężczyzn w kulturze (pp. 25–37). Kraków: Rabid.

Szwed, A. (2015). Ta druga. Obraz kobiety w nauczaniu Kościoła rzymskokatolickiego i w świadomości księży. Kraków: NOMOS.

Szwed A., Zielińska K. (2017). A War on Gender? The Roman Catholic Church’s Discourse on Gender in Poland. W: Sabrina P. Ramet i Irena Borowik (red.), Religion, Politics, and Values in Poland: Continuity and Change Since 1989, New York: Palgrave Macmillan, s. 113–136.

Szymański, Józef. 2012. Szansa Czy Zagrożenie Dla Kościoła Lokalnego? Polscy Imigranci w Unii Europejskiej. Studia Polonijne, 33: 5–26.

Urbańska, S. (2016). Czego nie dowiemy się o globalnej rewolucji płci bez badania religii w życiu migrantów. Studia Humanistyczne AGH. 15(3), s. 51-67

Walewander, E. (2008). Kościół a Polonia i Polacy w świecie. Studia Polonijne, (29), 35–44.

Wallace R.A. (1992). They call her pastor: a new role for Catholic women. Albany: State University of New York Press

Weaver, M. J. (1995). New Catholic Women: A Contemporary Challenge to Traditional Religious Authority. Indiana University Press.


Partnerzy platformy czasopism