Estetyka Stanisława Witkiewicza z dzisiejszej perspektywy

Józef Tarnowski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LC.2018.005

Abstrakt


Stanisław Witkiewicz był twórcą wszechstronnym: zajmował się malarstwem, architekturą, literaturą, krytyką artystyczną, estetyką, etyką, myślą polityczną. W artykule analizowane są dwie sfery jego poglądów: na temat malarstwa i architektury w kontekście jego twórczości w tych dziedzinach sztuki. Ich wspólnym fundamentem było dążenie do patriotycznego nacechowania tych dziedzin sztuki. Po klęsce powstania styczniowego sztuka polska, najpierw poezja i muzyka, zaczęła pełnić rolę substytutu państwa w utrzymywaniu tożsamości narodowej, ożywianiu dążeń suwerennościowych i zaświadczaniu przed zagranicą o istnieniu polskiej kultury, a więc i polskiego narodu, jako słusznej podstawy do odzyskania własnego państwa. W dziedzinie estetyki i krytyki malarstwa stał się Witkiewicz rzecznikiem młodych malarzy, w tym i siebie jako malarza, dążących – z powodzeniem, jak się potem okazało – do dorównania malarstwu zachodnioeuropejskiemu. Jako estetyk architektury był twórcą opartej na dziedzictwie budownictwa ludowego górali podhalańskich koncepcji i praktyki stylu zakopiańskiego, który stał się pierwszym narodowym stylem w architekturze polskiej. Poglądy Witkiewicza w omówionych sferach pod pewnymi względami zachowują ciągle walor aktualności.

Słowa kluczowe


architektura; estetyka; malarstwo; patriotyzm

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Jabłońska, Teresa 2008. Styl zakopiański Stanisława Witkiewicza. Olszanica: BOSZ.

Kosiński, Kazimierz 1928. Stanisław Witkiewicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska”.

Moździerz, Zbigniew 2013. Architektura i rozwój przestrzenny Zakopanego (1600–2013). Zakopane: Zakopiańskie Studio Wydawnicze Halny.

Piasecki, Zdzisław 1983. Stanisław Witkiewicz. Młodość i wczesny dorobek artysty. Warszawa–Wrocław: PWN.

Sieradzka, Anna 2002. „Art déco w Polsce”. W: Pierre Cabanne, Encyklopedia art déco. Tłum. Joanna Guze. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Struve, Henryk 1875. „Aleksander Wagner i obraz jego Wyścigi w Cyrku Rzymskim”, Kłosy 20, 497: 10–11.

Sygietyński, Antoni 1884. „Z literatury i sztuki: na rynkach europejskich sztuki”. Wędrowiec 36: 425–428.

Sygietyński, Antoni 1951. „Album Maksa i Aleksandra Gierymskich”. W: Antoni Sygietyński. Pisma krytyczne. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Tarnowski, Józef 2012. „Styl alpejski w środkowej Europie i polska kontrakcja wobec niego – styl zakopiański”. Estetyka i Krytyka 25: 231–246.

Tarnowski, Józef 2013. „Czy powrót modernizmu w architekturze?”. W: Teresa Pękala (red.). Powrót modernizmu?. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Tarnowski, Józef 2014. Wielki przełom: studium z estetyki Stanisława Witkiewicza. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Tarnowski, Józef 2015. „Wieża Babel dyskursu nowoczesności”. W: Jacek Bielak, Józef Tarnowski (red.). Nowoczesność w sztuce i w myśli o sztuce na Pomorzu od XIX do XXI wieku. Gdańsk: Oddział Gdański Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

Tondos, Barbara 2003. Styl zakopiański i zakopiańszczyzna. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Witkiewicz, Stanisław 1875. „Szanowny Redaktorze!”. Opiekun Domowy 9: 143–144.

Witkiewicz, Stanisław 1969. Listy do syna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Witkiewicz, Stanisław 1971. Pisma zebrane. T. 1: Sztuka i krytyka u nas. Kraków: Wydawnictwo Literackie.




Partnerzy platformy czasopism