Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • English
  • Język Polski

Sztuka Edycji

„Biblioteka Medycka” – seria wytworna
  • Strona domowa
  • /
  • „Biblioteka Medycka” – seria wytworna
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 29 Nr 1 (2026): Jak wydawać klasyków literatury? Z warsztatu edytora /
  4. Artykuły, dokumenty, manuskrypty

„Biblioteka Medycka” – seria wytworna

Autor

  • Janusz S. Gruchała Uniwersytet Jagielloński w Krakowie https://orcid.org/0000-0002-3938-9303

DOI:

https://doi.org/10.12775/SE.2026.0008

Słowa kluczowe

“Biblioteka Medycka", seria książkowa, typografia, wydania bibliofilskie, ilustracje książkowe, książka wytworna, Aniela Pawlikowska, Michał Pawlikowski, Beata Obertyńska, Maryla Wolska

Abstrakt

Wszystkie książki „Biblioteki Medyckiej” są dziełami członków jednego lwowsko-medyckiego rodu: autorem lub współautorem siedmiu tomów był Michał Pawlikowski, pięć książek to tomiki jego szwagierki Beaty Obertyńskiej, jeden tom napisała i jeden wydała wspólnie z nim jego teściowa Maryla Wolska, co najmniej trzy ilustrowała i jeden stworzyła w całości jego żona Aniela (Lela) Pawlikowska, wreszcie – jedną z książek napisał jego brat Jan. Inicjatorami i redaktorami wszystkich tomów byli Aniela i Michał Pawlikowscy, oni też pełnili funkcję nakładców i czuwali nad drukiem oraz dystrybucją tomów „Biblioteki Medyckiej”. „Biblioteka Medycka” była więc przedsięwzięciem bibliofilskim, wyrosłym z zamiłowań małżonków Pawlikowskich, realizowanym bez rozbudowanego zespołu współpracowników, a jednocześnie miała koncepcję na tyle pojemną, że mieściły się w niej i tomiki poezji, i dzieła historyczne, i rozprawy naukowe, i zbiór grafik. Da się to dzieło porównać – przy uwzględnieniu oczywistych różnic – z innymi dokonaniami miłośników pięknej książki. Jeśli coś odróżniało medycką serię od innych, to fakt, że jej właściciele nie wywodzili się ze środowiska zawodowych wydawców, księgarzy czy typografów. Na „Bibliotekę Medycką” złożyło się 15 publikacji wydanych w latach 1925–1939, przy czym jedna z nich ma dwa woluminy, inna zaś nie jest właściwą książką, lecz teką z grafikami.

Biogram autora

Janusz S. Gruchała - Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

prof. dr hab., emerytowany profesor Uniwer­sytetu Jagiellońskiego, były pracownik naukowy Wydziału Polo­nistyki i kierownik Katedry Edytorstwa i Nauk Pomocniczych. Edytor naukowy tekstów staropolskich, m.in. Mikołaja Sępa Szarzyń­skiego, Wacława Potockiego, Abrahama Rożniatowskiego, Adama Jacka Pisarzowskiego, Jakuba Lubelczyka. Wspólnie z Jerzym Axerem opracował komentarz do łacińskich dzieł astronomicznych Jana Ko­chanowskiego: Aratusa i Phaenomenów (w ramach Dzieł wszystkich poety czarnoleskiego). Wydał m.in. Kazania pasyjne w serii „Kazania w Kulturze Polskiej”. Autor książek „Iucunda familia librorum”. Huma­niści renesansowi w świecie książek (2002) i „Psalmy, hymny, pieśni pełne ducha”. Studia o staropolskich tekstach religijnych (2013). Jego zaintere­sowania naukowe obejmują literaturę polską czasów renesansu i baro­ku, historię książki, ze szczególnym uwzględnieniem XV–XVII wieku, piśmiennictwo religijne XVI–XVII wieku (kaznodziejstwo, teksty użytkowe, tłumaczenia biblijne). Od 2011 roku kierował Pracownią – Archiwum Oficyny Poetów i Malarzy i zajmował się opracowaniem materiałów pozyskanych z Londynu oraz wydawaniem listów (współ­wydawca korespondencji Mariana Pankowskiego i Wacława Iwaniuka z Oficyną). Kilkukrotny stypendysta Warburg Institute w Londynie, Herzog August Bibliothek w Wolfenbüttel oraz uniwersytetów w Bo­chum, Padwie, Wiedniu, Piliscsabie i Bradze.

Bibliografia

Encyklopedia książki, 2017, t. 1–2, pod red. A. Żbikowskiej-Migoń i M. Skalskiej-Zlat, Wrocław.

Encyklopedia wiedzy o książce, 1971, pod red. A. Birkenmajera, B. Kocowskiego i J. Trzynadlowskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków.

Kossowski A., 1993, Polskie „private” i „small presses” na obczyźnie, w: Kultura skupisk polonijnych. Materiały z III sympozjum naukowego, Warszawa 12 i 13 maja 1988, Warszawa.

Lam S., 1922, Książka wytworna. Rzecz o estetyce druku, Warszawa („Biblioteka Zawodowa Graficzna”, nr 2).

Mlekicka M., 1974, Jakub Mortkowicz, księgarz i wydawca, Wrocław („Książki o Książce”).

Pawlikowski J., 1928, Bajda o Niemrawcu, Medyka.

Pawlikowski M., 1934, Okna (seria pierwsza), Medyka.

Słownik pracowników książki polskiej, 1972, pod red. I. Treichel, Warszawa–Łódź.

Słownik pracowników książki polskiej. Suplement, 1986, pod red. I. Treichel, Warszawa–Łódź.

Socha K., 2015, Na czym polega piękno książki? Estetyczne podstawy projektu typograficznego, w: O miejsce książki w historii sztuki, pod red. A Gromek, Kraków („Biblioteka Tradycji”, nr 140).

Sowiński J., 1995, Typografia wytworna w Polsce 1919–1939, Wrocław („Książki o Książce”).

Witwicki W., 1929, „Biblioteka Medycka”, „Wiadomości Literackie”, nr 38 (299), z 22 września.

Sztuka Edycji

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2026-11-09

Jak cytować

1.
GRUCHAŁA, Janusz S. „Biblioteka Medycka” – seria wytworna. Sztuka Edycji [online]. 9 listopad 2026, T. 29, nr 1, s. 77–100. [udostępniono 12.11.2026]. DOI 10.12775/SE.2026.0008.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 29 Nr 1 (2026): Jak wydawać klasyków literatury? Z warsztatu edytora

Dział

Artykuły, dokumenty, manuskrypty

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Janusz Gruchała

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 13
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • English
  • Język Polski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

“Biblioteka Medycka", seria książkowa, typografia, wydania bibliofilskie, ilustracje książkowe, książka wytworna, Aniela Pawlikowska, Michał Pawlikowski, Beata Obertyńska, Maryla Wolska
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa