Od edycji papierowej do edycji cyfrowej. Na przykładzie powieści „Na prowincji” Elizy Orzeszkowej
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2025.0029Słowa kluczowe
naukowa edycja cyfrowa, Eliza Orzeszkowa, anotacja semantyczna, literaturoznawstwo cyfrowe, TEIAbstrakt
Autorka artykułu omawia przejście od edycji papierowej do edycji cyfrowej na przykładzie powieści Na prowincji Elizy Orzeszkowej. Analizuje wyzwania i korzyści związane z tworzeniem edycji hybrydowej, która obejmuje zarówno wersję papierową, jak i cyfrową. W szczególności skupia się na przeniesieniu komentarza edytorskiego do środowiska cyfrowego oraz na wykorzystaniu narzędzi takich jak TEI Panorama do anotacji tekstu. Edycje cyfrowe mogą przynieść badaczom twórczości Orzeszkowej realne korzyści, umożliwiając bardziej szczegółową analizę jej języka i warsztatu pisarskiego.
Edycję hybrydową przygotowuje zespół edytorów pracujących nad tekstem i komentarzem, a następnie zespół cyfrowy, który dostosowuje materiał do medium cyfrowego. Edycja cyfrowa jest tworzona z wykorzystaniem standardu TEI (Text Encoding Initiative), co pozwala na szczegółowe oznaczanie i prezentowanie tekstu.
W artykule omówiono przykłady na to, jak wykorzystanie środowiska cyfrowego może wzbogacić zrozumienie tekstu, oraz wykorzystanie narzędzi cyfrowych do śledzenia odmian, emendacji i koniektur, co daje całościowy obraz procesu edytorskiego.
Bibliografia
Dorosz B., Szleszyński B., kierownicy naukowi edycji Korespondencja Jana Lechonia i Kazimierza i Haliny Wierzyńskich. Naukowa edycja cyfrowa, 2022, https://tei.nplp.pl/categories/korespondencja-jana-lechonia-i-kazimierza-wierzynskiego/ (dostęp: 1.10.2025).
Dorosz B., Szleszyński B., kierownicy naukowi edycji Korespondencja Mieczysława Grydzewskiego i Kazimierza i Haliny Wierzyńskich. Naukowa edycja cyfrowa, 2022, https://tei.nplp.pl/categories/korespondencja-mieczyslawa-grydzewskiego-i-kazimierza-i-haliny-wierzynski (dostęp: 1.10.2025).
Głębicka E., Szleszyński B., kierownicy naukowi edycji Korespondencja Marii Dąbrowskiej i Anny Kowalskiej. Naukowa edycja cyfrowa 2023–, https://tei.nplp.pl/categories/korespondencja-marii-dabrowskiej-i-anny-kowalskiej (dostęp: 1.10.2025).
Mędrzecka-Stefańska A., Mirkowska E., Słowacki cyfrowy…, https://tei.nplp.pl/documents/1755 (dostęp: 1.10.2025).
Niciński K., 2019, Obecność przypisu w edycji cyfrowej – rekonesans, „Napis”, nr 25.
Orzeszkowa E., Na prowincji, oprac., wstęp, nota edytorska i komentarze A. Mazur, red. A. P. Lesiakowski, w: eadem, Dzieła zebrane, red. I. Wiśniewska, P. Bordzoł i A. P. Lesiakowski, t. 3, https://tei.nplp.pl/documents/713/versions/720/fragments/2532 (dostęp: 1.10.2025).
Szulińska A., 2023, Pomiędzy światami. Anotacja semantyczna w naukowej edycji cyfrowej, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (23): Praktyki edycji cyfrowych, red. B. Szleszyński, K. Niciński i A. Szulińska, przy współpracy A. Mędrzeckiej-Stefańskiej i K. Mojsaka.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Mędrzecka-Stefańska

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 6
Liczba cytowań: 0