“A life in place of my son”. Celina Iwaszkiewicz’s farewell letters
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2026.0013Keywords
Iwaszkiewicz Celina, Iwaszkiewicz Adam, Iwaszkiewicz Jarosław, Lublin, farewell lettersAbstract
The article presents the biography of Celina Iwaszkiewicz, a woman whose death was immortalised by Jarosław Iwaszkiewicz in a brief digression in Podróże do Polski [Travels to Poland]. The events of 1944 have been reconstructed on the basis of Celina’s surviving suicide notes, family correspondence with Jarosław Iwaszkiewicz, and other archival documents. With the permission of Jolanta Iwaszkiewicz, the publication of her great-grandmother’s farewell letters forms an integral part of the article. This exceptionally intimate form of personal document is a record of life during the occupation of Lublin and the voice of a representative of the 19th–20th-century borderland intelligentsia.
References
Źródła archiwalne
Autor nieznany, 1944, Klepsydra śp. Celiny Ottony z Waśkiewiczów Iwaszkiewiczowej. Archiwum rodzinne Jolanty Iwaszkiewicz w Woli Mędrzechowskiej.
Indeks Represjonowanych, Iwaszkiewicz Adam, https://indeksrepresjonowanych.pl/szczegoly/f202f7f1-a15a-4837-aabd-afc300e1335d (dostęp: 8.11.2024).
Iwaszkiewicz A., 13.12.1947, List do Jarosława Iwaszkiewicza, Lublin, rękopis, Muzeum A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku, AR/879/44, k. 47.
Iwaszkiewicz A., 17.03.1958, List do Jarosława Iwaszkiewicza, Lublin, maszynopis, Muzeum A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku, AR/879/44, k. 30.
Iwaszkiewicz A., 15.02.1959, List do Jarosława Iwaszkiewicza, Lublin, rękopis, Muzeum A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku, AR/879/44, k. 28.
Iwaszkiewicz A., 15.03.1959, List do Jarosława Iwaszkiewicza, Lublin, rękopis, Muzeum A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku, AR/879/44, k. 27.
Iwaszkiewicz C., 3.08.1936, List do Jarosława Iwaszkiewicza, Lublin, rękopis, Muzeum A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku, AR/879/44, k. 69.
Iwaszkiewicz C., 16.02.1944, List pożegnalny do władz kościelnych, Lublin, rękopis, Archiwum rodzinne Jolanty Iwaszkiewicz w Woli Mędrzechowskiej.
Iwaszkiewicz C., 16.02.1944, List pożegnalny do Józefy Iwaszkiewicz, Lublin, rękopis, Archiwum rodzinne Jolanty Iwaszkiewicz w Woli Mędrzechowskiej.
Iwaszkiewicz J., brak daty, Życie człowieka dziwnego, nieukończone notatki autobiograficzne, rękopis, Archiwum rodzinne Jolanty Iwaszkiewicz w Woli Mędrzechowskiej.
Iwaszkiewicz J., 18.03.1946, List do Jarosława Iwaszkiewicza, rękopis, Muzeum A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku, AR/879/44, k. 40.
Iwaszkiewicz O., 2013a, „Aresztowanie ojca”, fragment tekstowy relacji mówionej, Archiwum Programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, sygn. HM_Iwaszkiewicz_Olgierd_2013_02_14_Aresztowanie_ojca (dostęp: 21.12.2024).
Iwaszkiewicz O., 2013b, „Byliśmy zamożnymi ludźmi”, fragment relacji świadka historii, Archiwum Programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, https://teatrnn.pl/historiamowiona/fragmenty/bylismy-zamoznymi-ludzmi/ (dostęp: 21.12.2024).
Książka obrachunkowa Celiny Iwaszkiewicz nr WJ/VI/4245 Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża, Archiwum rodzinne Jolanty Iwaszkiewicz w Woli Mędrzechowskiej.
Lists of liberated prisoners of CC Mauthausen and detachment Gusen by various nationalities, copy of 1.1.26.1 / 1304714 in conformity with ITS Digital Archive, Arolsen Archives.
Metryka chrztu Adama Iwaszkiewicza, w: Метрическая книга о родившихся Кiевской римско-католической приходской церкви. Цeнтрaльний дeржaвний icторичний aрхiв Укрaïни, CDIAK sygn. 1268/1/42, nr 19. https://genealogie-kresowe.pl/ (dostęp: 21.12.2024).
Metryka chrztu Jerzego Iwaszkiewicza, w: Метрическая книга о родившихся Кiевской римско-католической приходской церкви. Цeнтрaльний дeржaвний icторичний aрхiв Укрaïни, CDIAK sygn. 1268/1/47, nr 185. https://genealogie-kresowe.pl/ (dostęp: 21.12.2024).
Literatura
Iwaszkiewicz J., 1979, Podróże do Polski, Warszawa.
Iwaszkiewicz J., 2007, Dzienniki 1911-1955, wstęp i red. A. Gronczewski, oprac. i przypisy A. i R. Papiescy, Warszawa.
Jarosław Iwaszkiewicz i Antoni S. Małłek. Korespondencja z lat 1907-1910, 2016, oprac. A. Kędziora i E. Orzechowski, „Pamiętnik Literacki”, t. 107, z. 1.
Mełgiew podczas II Wojny Światowej: we wspomnieniach Joanny Rulikowskiej-Ollier, Celiny i Mieczysława Fijałkowskich, Krystyny Modrzewskiej, Anny i Antoniego Jadackich, Bożeny Jadackiej-Jóźków, Haliny Pietrzyk, Ireny i Mieczysława Wiśniewskich oraz Anny Pisarskiej, 2020, red. J. J. Jadacki, Kamyanets-Podilskyi.
Romaniuk R., 2012, Inne życie. Biografia Jarosława Iwaszkiewicza, t. 1, Warszawa.
Włodek L., 2012, Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów, Warszawa.
Zaśko-Zielińska M., 2013, Listy pożegnalne. W poszukiwaniu lingwistycznych wyznaczników autentyczności tekstu, Wrocław.
Весь Киев: адресная и справочная книга, 1901, изд. М. Радоминский, Киев, hhtp://irbis-nbuv.gov.ua/dlib/item/0000042 (dostęp: 30.12.2024).
Кiевлянинъ: литературная и политическая газета Юго-Западного края. 1905, № 31. Киев. hhtp://irbis-nbuv.gov.ua/dlib/item/0000931 (dostęp: 31.12.2024).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Swietłana Gaś

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 26
Number of citations: 0