Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • Deutsch
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Etyka publikacyjna (COPE)
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • Deutsch
  • English
  • Język Polski

Studia z Historii Filozofii

Generalna teza nastawienia naturalnego jako uniwersalny przed-sąd: Próba interpretacji hermeneutycznej
  • Strona domowa
  • /
  • Generalna teza nastawienia naturalnego jako uniwersalny przed-sąd: Próba interpretacji hermeneutycznej
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 17 Nr 2 (2026) /
  4. ARTYKUŁY

Generalna teza nastawienia naturalnego jako uniwersalny przed-sąd

Próba interpretacji hermeneutycznej

Autor

  • Piotr Łaciak Uniwersytet Śląski w Katowicach. Wydział Humanistyczny. Instytut Filozofii https://orcid.org/0000-0002-3010-3743

DOI:

https://doi.org/10.12775/szhf.2026.011

Słowa kluczowe

Edmund Husserl, anticipation, general thesis of the natural attitude, pre-judgment, phenomenological reduction, reflection

Abstrakt

According to Husserl, the general thesis of the natural attitude can be defined as a prejudice, which constitutes the pre-theoretical assumption of all knowledge. In reference to the general thesis, Husserl returns to the literal meaning of the concept of “prejudice” (Vorurteil) as a “pre-judgment” (Vor-Urteil), which precedes all judgments in the form of universal anticipation. From this perspective, Husserl’s phenomenology aims to recognize this universal pre-judgment as non-thematic, presumptive anticipation. In order to explain the anticipatory nature of the general thesis, we must suspend it by carrying out a phenomenological reduction, which consists in reflective disclosure of the thesis as a constitutive achievement of consciousness. The aim of the article is to demonstrate that universal anticipation, which is grounded in the pre-judgmental character of the general thesis and is indicated in German expressions with the prefix “vor-”, such as: “Vorgriff ”, “Vorwissen”, “Vorbekanntheit”, “Vorgegebenheit”, predetermines the character of all experience and is raised to the dignity of a priori knowledge.

Biogram autora

Piotr Łaciak - Uniwersytet Śląski w Katowicach. Wydział Humanistyczny. Instytut Filozofii

Piotr Łaciak, prof. dr hab., profesor w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Specjalizuje się w epistemologii i filozofii transcendentalnej (Kant i fenomenologia). Autor trzech książek: Wczesny Derrida. Dekonstrukcja fenomenologii, Wydawnictwo Baran i Suszczyński, Kraków 2001; Struktura i rodzaje poznania „a priori” w rozumieniu Kanta i Husserla, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2003; Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2012.

Bibliografia

Brelage Manfred. 1965. Studien zur Transzendentalphilosophie. Berlin: Walter de Gruyter & Co.

Eley Lothar. 1985. „Nachwort”. W: Edmund Husserl, Erfahrung und Urteil. Untersuchungen zur Genealogie der Logik, red. Ludwig Landgrebe, 479–518. Hamburg: Felix Meiner Verlag.

Fink Eugen. 1988. „VI. Cartesianische Meditation”. W: Husserliana: Dokumente, t. 2/2: Cartesianische Meditationen. Texte aus dem Nachlass Eugen Finks (1932) mit Anmerkungen und Beilagen aus dem Nachlass Edmund Husserls (1933/34), red. Guy Van Kerckhoven. Dordrecht–Boston–London: Kluwer Academic Publishers.

Fink Eugen. 2004. „Philosophie als Überwindung der »Naivität«”. W: Eugen Fink, Nähe und Distanz. Phänomenologische Vorträge und Aufsätze, red. Franz A. Schwarz, 98–126. Freiburg–München: Verlag Karl Alber.

Gadamer Hans-Georg. 2013. Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, przeł. Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Heffernan George. 2014. „Fenomenologia oczywistości”, przeł. Witold Płotka. W: Wprowadzenie do fenomenologii. Interpretacje, zastosowania, problemy, t. 2, red. Witold Płotka, 58–135. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Heidegger Martin. 1994. Bycie i czas, przeł. Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Heidegger Martin. 2001. Pytanie o rzecz. Przyczynek do Kantowskiej nauki o zasadach transcendentalnych, przeł. Janusz Mizera. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Husserl Edmund. 1956. „Erste Philosophie (1923/24)”, cz. 1: „Kritische Ideengeschichte”. W: Husserliana: Edmund Husserl. Gesammelte Werke, t. 7, red. Rudolf Boehm. Haag: Martinus Nijhoff.

Husserl Edmund. 1959. „Erste Philosophie (1923/24)”, cz. 2: „Theorie der phänomenologischen Reduktion”. W: Husserliana: Edmund Husserl. Gesammelte Werke, t. 8, red. Rudolf Boehm. Haag: Martinus Nijhoff.

Husserl Edmund. 1962. „Phänomenologische Psychologie. Vorlesungen Sommersemester 1925”. W: Husserliana: Edmund Husserl. Gesammelte Werke, t. 9, red. Walter Biemel. Den Haag: Martinus Nijhoff.

Husserl Edmund. 1975. Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii. Księga pierwsza, przeł. Danuta Gierulanka. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Husserl Edmund. 1987. „Fenomenologia i antropologia”, przeł. Sławomira Walczewska. Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej 32: 333–346.

Husserl Edmund. 1991. „O pochodzeniu geometrii”, przeł. Zdzisław Krasnodębski. W: Wokół fundamentalizmu epistemologicznego, red. Jarosław Rolewski, Stanisław Czerniak, 9–37. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Husserl Edmund. 2006. „Späte Texte über Zeitkonstitution (1929–1934). Die C-Manuskripte”. W: Husserliana: Edmund Husserl. Materialien, t. 8, red. Dieter Lohmar. Dordrecht: Springer.

Husserl Edmund. 2008. „Die Lebenswelt. Auslegungen der vorgegebenen Welt und ihrer Konstitution (1916–1937)”. W: Husserliana: Edmund Husserl. Gesammelte Werke, t. 39, red. Rochus Sowa. Dordrecht: Springer.

Husserl Edmund. 2011. Logika formalna i logika transcendentalna. Próba krytyki rozumu logicznego, przeł. Grzegorz Sowinski. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Husserl Edmund. 2013. Doświadczenie i sąd. Badania nad genealogią logiki, przeł. Bogdan Baran. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Husserl Edmund. 2014. „Grenzprobleme der Phänomenologie (1908–1937)”. W: Husserliana: Edmund Husserl. Gesammelte Werke, t. 42, red. Rochus Sowa, Thomas Vongehr. Dordrecht–Heidelberg–New York–London: Springer.

Husserl Edmund. 2024. Kryzys nauk europejskich a transcendentalna fenomenologia, przeł. Arkadiusz Chrudzimski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kant Immanuel. 2001. Krytyka czystego rozumu, przeł. Roman Ingarden. Kęty: Wydawnictwo Antyk.

Landgrebe Ludwig. 1982. „Faktizität als Grenze der Reflexion und die Frage des Glaubens”. W: Ludwig Landgrebe, Faktizität und Individuation. Studien zu den Grundfragen der Phänomenologie, 117–136. Hamburg: Felix Meiner Verlag.

Luft Sebastian. 2002. „Phänomenologie der Phänomenologie”. Systematik und Methodologie der Phänomenologie in der Auseinandersetzung zwischen Husserl und Fink. Dordrecht–Boston–London: Kluwer Academic Publishers.

Łaciak Piotr. 2012. Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Łaciak Piotr. 2015. „Pojęcie przesądu w filozofii krytycznej Kanta i fenomenologii Husserla”. Studia Philosophiae Christianae 51(4): 123–149.

Ricoeur Paul. 2025. „Hermeneutyka i krytyka ideologii”, przeł. Joanna Bednarek. W: Paul Ricoeur, Hermeneutyka i nauki społeczne. Eseje o języku, działaniu i interpretacji, 41–98. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Schneiders Werner. 1983. Aufklärung und Vorurteilskritik. Studien zur Geschichte der Vorurteilstheorie. Stuttgart–Bad Cannstatt: Frommann-Holzboog.

Sokolowski Robert. 2012. Wprowadzenie do fenomenologii, przeł. Mariusz Rogalski. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Taguchi Shigeru. 2006. Das Problem des „Ur-Ich” bei Edmund Husserl. Dordrecht: Springer.

Studia z Historii Filozofii

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2026-07-07

Jak cytować

1.
ŁACIAK, Piotr. Generalna teza nastawienia naturalnego jako uniwersalny przed-sąd: Próba interpretacji hermeneutycznej. Studia z Historii Filozofii [online]. 7 lipiec 2026, T. 17, nr 2, s. 101–121. [udostępniono 17.9.2026]. DOI 10.12775/szhf.2026.011.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 17 Nr 2 (2026)

Dział

ARTYKUŁY

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 120
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • Deutsch
  • English
  • Język Polski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

Edmund Husserl, anticipation, general thesis of the natural attitude, pre-judgment, phenomenological reduction, reflection
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa