The Human Condition according to Pierre Bayle

Honorata Jakuszko

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/szhf.2019.005

Abstract


Pierre Bayle, the author of a publication titled Pensées diverses sur la comète (1682), translated by J. Ch. Gottsched as Verschiedene Gedanken über einen Kometen (1741) had developed a set of methodological principles, helpful in the eradication of superstition from human knowledge. He paid particular attention to the elimination of a certain superstition that comets are the causes or heralds of future calamities, demonstrating the incongruity of the aforementioned thesis with the laws of common sense as well as experience (historical testimonies). He also criticized the superstition that an atheist cannot be a moral person, and that atheists cannot form a society. He showed that the underlying force of human actions is not the knowledge of religious principles, but of passions, especially self-love.

Keywords


Pierre Bayle; experience; reason; superstition; religion; atheism; morality

Full Text:

PDF (Polish)

References


Arnold Gottfried. 1741. Unparteiische Kirchen- und Ketzerhistorie 1699/1700. T. 2. Schaffhausen: Emanuel und Benedict Hurter.

Bayle Pierre. 2014. Słownik historyczny i krytyczny. Wybór. Przeł. Kinga Kaśkiewicz, Adam Grzeliński i in. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Bayle Pierre. 1975. Verschiedene einem Doktor der Sorbonne mitgeteilte Gedanken über den Kometen, der im Monat Dezember 1680 erschienen ist, przeł. Johann Christoph Gottsched. Leipzig: Verlag Philipp Reclam.

Cassirer Ernst. 1973. Die Philosophie der Aufklärung. Tübingen: J. C. B. Mohr (Paul Siebeck).

Copleston Frederick. 1996. Historia filozofii. T. 6: Od Wolffa do Kanta, przeł. Jerzy Łoziński. Warszawa: PAX.

Dąmbska Izydora. 1958. Sceptycyzm francuski XVI i XVII wieku. Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Friedrich der Grosse. 1941. Briefe über die Religion. Berlin: Nordland Verlag.

Geiβler Rolf. 1975. „Einleitung”. W: Pierre Bayle, Verschiedene einem Doktor der Sorbonne mitgeteilte Gedanken über den Kometen, der im Monat Dezember 1680 erschienen ist. Przeł. Johann Christoph Gottsched. 5-28. Leipzig: Verlag Philipp Reclam.

Grzeliński Adam. 2014. „Wprowadzenie”. W: Pierre Bayle, Słownik historyczny i krytyczny. Wybór, przeł. Kinga Kaśkiewicz, Adam Grzeliński i in. 9-31. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Hirsch Emanuel. 1949. Geschichte der neuern evangelischen Theologie. T. 1, Gütersloh: Bertelsmann Verlag.

Jakuszko Honorata. 2006. Oświeceniowa filozofia. W: Powszechna encyklopedia filozofii. Red. Andrzej Maryniarczyk. T. 7, 906-915. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Jodl Friedrich. 1924. Geschichte der neueren Philosophie. Aus dem Nachlaβ herausgegeben von Karl Roretz. 230-237. Wien: Ricola Verlag.

Popkin Richard Henry. 2003. The History of Scepticism from Savonarola to Bayle. Oxford: Oxford University Press.

Schneiders Werner. 1983. Aufklärung und Vorurteilskritik. Studien zur Geschichte der Vorurteilstheorie. Stuttgart: Frommann-Holzboog.

Schütte Hans-Walter. 1971. „Atheismus”. In: Historisches Wörterbuch der Philosophie. Red. Joachim Ritter, Karlfried Gründer, Gottfried Gabriel. T. 1, 595-599. Basel: Schwabe&Co Verlag.

Vorländer Karl. 1908. Geschichte der Philosophie. T. 2: Philosophie der Neuzeit. 124-128. Leipzig: Verlag der Dürr’schen Buchhandlung.

Zawojska Teresa. 2000. „Bayle Pierre”. W: Powszechna encyklopedia filozofii. Red. Andrzej Maryniarczyk. T. 1, 509-512. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Zdybicka Zofia. 2000. „Ateizm”. W: Powszechna encyklopedia filozofii. Red. Andrzej Maryniarczyk. T. 1, 371-390. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Ziemińska Renata. 2013. Historia sceptycyzmu. W poszukiwaniu spójności, 233-241. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.






Partnerzy platformy czasopism