Sztuka i mit a „tożsamość kryzysowa” w hermeneutyce Hansa-Georga Gadamera

Malina Barcikowska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2019.043

Abstrakt


Powstanie hermeneutyki filozoficznej utożsamia się z okresem kryzysu kultury Zachodu. Wstrząs związany z gwałtownym przełomem w sferze wartości był tym, wobec czego także ona musiała się określić. Intencją Gadamera stało się stawienie czoła zaistniałej sytuacji, a jednym ze sposobów realizacji takiej postawy okazał się powrót tzw. doświadczeń źródłowych: estetycznych, religijnych, codziennych oraz mitycznych. W dziedzinie działań i teorii artystycznych pomogły one zmierzyć się z problemem „końca sztuki”. Bezpośrednio lub w sposób bardziej zakryty, hermeneutyka wykorzystuje zarówno konkretne mity starożytne, jak i specyficzne znaczenia, jakie można im przypisać także w koncepcjach tożsamości, np. artysty czy uczestnika. Swoje odzwierciedlenie znalazło w nich utożsamiane z kryzysem zerwanie ciągłości. Wskazanie na mity jako wiążące prefiguracje pozwala odczytać je jako narracje, które nadają egzystencji człowieka znaczenie oraz sens, broniąc go przed wewnętrznym rozpadem.

Słowa kluczowe


mit; kryzys; tożsamość; sztuka; hermeneutyka; artysta; uczestnik; performans

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Barcikowska Malina. 2011. „Uczestnik sztuki jako świadek w hermeneutyce H. G. Gadamera”, Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne 2, 1: 209–217.

Bieszczad Lilianna. 2003. Kryzys pojęcia sztuki. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Bronk Andrzej. 1985. „Epistemologiczny charakter filozofii Gadamera”, Studia Filozoficzne 1: 37–51.

Carlson Marvin. 2007. Performans, przeł. Edyta Kubikowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Chmielowski Franciszek. 1993. Sztuka, sens, hermeneutyka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Domeracki Piotr. 2006. „Między indywidualizmem a kolektywizmem. Rudymenty hermeneutycznej filozofii człowieka”. W: Hermeneutyczne dziedzictwo filozofii. Red. Mariusz Oziębłowski, Hubert. T. Mikołajczyk. 201–222. Kraków: Wydawnictwo „Scriptum”.

Paweł Dybel. 2012. Oblicza hermeneutyki. Kraków: Universitas.

Frank Manfred. 2002. Świadomość siebie i poznanie siebie, przeł. Zbigniew Zwoliński. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Gadamer Hans-Georg, 1992. „Koniec sztuki?”, przeł. Andrzej Przyłębski. W: Hans-Georg Gadamer, Dziedzictwo Europy. 41–55. Warszawa: Aletheia.

Gadamer Hans-Georg. 1977. „Mythos und Vernunft”. W: Hans-Georg Gadamer, Kleine Schriften IV. Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck).

Gadamer Hans-Georg. 1993. Aktualność piękna, przeł. Krystyna Krzemieniowa. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Gadamer Hans-Georg. 2000. Rozum, słowo, dzieje, przeł. Małgorzata Łukasiewicz, Krzysztof Michalski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Grondin Jean. 2007. Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej, przeł. Leszek Łysień. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Koselleck Reinhart. 1973. Kritik und Kreise. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Koselleck Reinhart. 1979. Vergangende Zukunft. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Kristeva Julia. 2008. „Narcyz. Nowe szaleństwo”, przeł. Kajetan M. Jaksender. Mêlée 2–3: 37–50.

Lauri Hanko. 1972. The Problem of Defining Myth. Helsinki: Finnish Society for the Study of Comparative Religion in Helsinki.

Parandowski Jan. 1960. Mitologia. Warszawa: Czytelnik.

Stefan Morawski. 1987. Zmierzch estetyki – rzekomy czy autentyczny? Warszawa: Czytelnik.

Sztabiński Grzegorz. 2013. „Performatywna koncepcja artysty w sztuce współczesnej”. W: Zwrot performatywny w estetyce. Red. Lilianna Bieszczad. 31–42. Kraków: Libron.

Turner Victor. 1969. The Ritual Process: Structure and Anti-Structure. Chicago: University of Chicago Press.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism