Agatologiczna i aksjologiczna próba uzasadnienia wyborów etycznych

Zbyszek Dymarski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2014.017

Abstrakt


Autor artykułu uważa, że współczesny namysł etyczny, szczególnie w dziedzinie etyki zawodowej, koncentruje się na formułowaniu zasad działania oraz na ocenie prawidłowości ich realizacji. Mało natomiast uwagi poświęca refleksji na temat uzasadnienia zachowań etycznych.

Wygląda to tak, jakby współcześni etycy, także etycy biznesu, byli przekonani, iż sensu bycia etycznym nie ma potrzeby wskazywać – bo wszystko od dawna jest oczywiste. A zadanie etyków polegać ma jedynie na formułowaniu najwłaściwszych, tzn. najbardziej optymalnych, sposobów realizacji tych zaleceń. Tymczasem uważna obserwacja współczesnego świata pokazuje, że na obszarze życia ekonomicznego, społecznego i intelektualnego, gro nieporozumień wynika z rozbieżności zapatrywań na sferę tego co podstawowe.

Europejczycy doby średniowiecza mieli podobny obraz rzeczywistości i wynikający z niego wspólny pogląd na to, jak realizować etycznie wartościowe życie. Opisy powiązań pomiędzy wizją kosmicznego, ustanowionego przez Boga, ładu a zasadami życia można odnaleźć np. w pismach Bonawentury i Tomasza z Akwinu. Ten spójny obraz świata został zakwestionowany przez epokę nowożytną. W wyniku tego innymi torami zaczęło podążać myślenie o kosmosie, a innymi o człowieku. Opisy, wynikającego z takich takiego stanu rzeczy, etycznego zagubienia można odnaleźć w pismach Johna Donne’a i Błażeja Pascala.

W dalszej części artykułu autor omawia nowożytne poszukiwania nowego sposobu uzasadniania wyborów etycznych. Jednak najwięcej uwagi poświęca omówieniu dwóch dwudziestowiecznych propozycji. Jego zdaniem godne uwagi i głębszej refleksji są propozycje – aksjologiczna (w ujęciu Maxa Schelera) oraz agatologiczna (w ujęciu Józefa Tischnera).

Słowa kluczowe


Uzasadnienie etyki; etyka; wybory etyczne; średniowieczna wizja świata; aksjologia; agatologia; hierarchia wartości; spotkanie; Tomasz z Akwinu; Jacek Filek; Max Scheler; Józef Tischner

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Arystoteles, O niebie, przeł. P. Siwek, PWN, Warszawa 1980.

Buczyńska-Garewicz H., Scheler a filozofia wartości, w: M. Scheler, Resentyment a moralność, przeł. J. Garewicz, Czytelnik, Warszawa 1997.

Delsol Ch., Przekraczanie, profanowanie, czyli granice jako problem ponowoczesności, przeł. E. Mukoid, w: Pytając o człowieka. Myśl filozoficzna Józefa Tischnera, red. W. Zuziak, Znak, Kraków 2002.

Etyka biznesu w działaniu. Doświadczenia i perspektywy, red. W. Gasparski, J. Dietel, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.

Filek J., Filozofia jako etyka. Eseje filozoficzno-etyczne, Znak, Kraków 2001.

Hazard P., Kryzys świadomości europejskiej 1680–1715, przeł. J. Lalewicz i A. Siemek, PIW, Warszawa 1974.

Jackson J., Biznes i moralność, przeł. R. Pucek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.

Levinas E., Całość i nieskończoność, przeł. M. Kowalska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.

MacIntyre A., Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, przeł. A. Chmielewski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.

Mandeville B. de, Bajka o pszczołach, przeł. A. Glinczanka, PWN, Warszawa 1957.

Monteskiusz, O duchu praw, przeł. T. Boy-Żeleński, Zielona Sowa, Warszawa 2003.

Platon, Timajos, w: Platon, Dialogi, t. 2, przeł. W. Witwicki, ANTYK, Kęty 1999.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism