Apokalipsa zombie we współczesnej literaturze dziecięcej

Katarzyna Slany, Ksenia Olkusz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LL.2.2019.002

Abstrakt


Artykuł „Apokalipsa zombie we współczesnej literaturze dziecięcej” porusza mało rozpoznany w polskich badaniach nad literaturą dla dzieci temat katastroficznych narracji zombiecentrycznych, których elementy, szczególnie motyw zombie apokalipsy, pojawiają się coraz częściej w utworach skierowanych do dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym wieku szkolnym. Interpretacji podlegają trzy popularne anglosaskie książki obrazkowe: „A Brain is for Eating” (2001) Dana i Amelii Jacobsów z ilustracjami Scotta Brundagea,„Peanut Butter & Jelly Brains”(2015) Joe’go McGee i Charles’a Santoso oraz „Zombie Cat. The Tale of a Decomposing Kittu” (2012) Isabel Atherton i Bethany Straker, w których dominuje kolejno: mroczna karnawalizacja i drastyczne ujęcie zombie-dzieci jako krwiożerczych monstrów; łagodna karnawalizacja oraz zombie-dziecko jako fantom uczłowieczony; mroczna karnawalizacja z przewodnim motywem zwierzęcia zombie. Omówione teksty prezentują wielowymiarowe, zaczerpnięte z folkloru dziecięcego i apokaliptycznego kina gore, groteskowo-makabryczne obrazowanie, jak też jego znaczenie w kontekście dyskursów zogniskowanych wokół posthumanizmu i tematów społecznych istotnych dla współczesności. W artykule pojawia się również próba odpowiedzi na pytanie: dlaczego polscy twórcy niechętnie sięgają po omawianą tematykę i z jakiego powodu jest on tak ważny w anglosaskiej literaturze dziecięcej.

Słowa kluczowe


zombie apokalipsa; horror; posthumanizm; literatura dziecięca

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


ABBRUSCATO, J., JONES, T. (red.) (2014). The Gothic Fairy Tale in Young Adult Literature: Essays on Stories from Grimm to Gaiman. North Carolina: McFarland.

ATHERTON, I., BETHAN, S. (2012). Zombie Cat. The Tale of a Decomposing Kitty. New York: Skyhorse.

AUSTIN, E. (2015). Zombie Culture: Dissent, Celebration and the Carnivalesque in Social Spaces. W: L. Hubner, M. Leaning, P. Manning (red.),The Zombie Renaissance in Popular Culture. New York : Springer.

BACHTIN, M. (1975). Twórczość Franciszka Rabelais’go a kultura ludowa średniowiecza irenesansu (przeł. A. i A. Goreniowie). Kraków: Wydawnictwo Literackie.

BOYER, E. (2015). Zombies All! The Janus-Faced Zombie of the Twenty-first Century, „The Journal of Popular Culture”, 6, s. 1139−1152.

BUCKLEY, G. Ch. (2017). Twenty-First-Century Children’s Gothic: From the Wanderer to Nomadic Subject (Traditions in American Cinema). Edinburgh: Edinburgh University Press.

CARRINGTON, V., PRIYADHARSHINI, E., ROWSELL, J., WESTRUP, R. (red.) (2016). Generation Z: Zombies. Popular Culture, and Educating Youth. New York: Springer.

CIEŚLIKOWSKI, J. (1985). Wielka zabawa. Folklor dziecięcy, wyobraźnia dziecka, wiersze dla dzieci. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

DEMELLO, M. (2012). Animals and Society. An Introduction to Human-Animal Studies. New York: Columbia University Press.

DREZNER, D. (2011). Theories of International Politics and Zombies. Princeton : Princeton University Press.

GOLDSTEIN, D., GRIDER, D., THOMAS, S. A. (red.) (2007). Haunting Experiences. Ghosts in Contemporary Folklore. Logan-Utah : Utah State University Press.

GOMEL, E. (2018). Zombie w science fiction w zwierciadle postmodernizmu i podmiotowości (przeł. K. Olkusz). W: K. Olkusz (red.), Groza i postgroza. Kraków: Ośrodek Badawczy Facta Ficta.

HARAWAY, D. (2012). Manifest gatunków stowarzyszonych (przeł. J. Bednarek). W: A. Gajewska (red.), Teorie wywrotowe. Antologia przekładów. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

HOOD, S. K. (2018). Once Upon a Time in a Dark and Scary Book: The Messages of Horror Literature for Children. North Carolina: McFarland.

HOWARTH, M. (2014). Under the Bed, Creeping: Psychoanalyzing the Gothic in Children’s Literature. North Carolina: McFarland.

HURN, S. (2012). Humans and Other Animals. Cross-Cultural Perspectives on Human- Animal Interactions. New York : PlutoPress.

JACOBS, D. i A. (2001). A Brain is for Eating, Pale Dot Voyage: New York. JANUS-SITARZ, A. (1997). Groteska literacka. Od diabła w Damaszku po Becketta i Mrożka. Kraków: Universitas.

KŁOSIŃSKI, M. (2015). Ratunkiem jest tylko poezja. Baudrillard – teoria – literatura. Warszawa: IBL PAN.

KOŁTYCZKA, M. (2014). Słowo wstępne. W: Śmierć zwierzęcia. Współczesne zootanatologie. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

KOSTECKA, W. (2014). Baśń postmodernistyczna: przeobrażenia gatunku. Intertekstualne gry z tradycją literacką. Warszawa: Wydawnictwo SBP.

KRISTEVA, J. (2007). Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie (przeł. M. Falski). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

ŁEBKOWSKA, A. (2012),. Somatopoetyka. W: T. Walas, R. Nycz (red.), Kulturowa teoria literatury 2. Poetyki, problematyki, interpretacje. Kraków: Universitas.

MASON, F. (2015). The Galvanic ‘Unhuman’: Technology, the Living Dead and the ‘Animal-Machine’ in Literature and Culture. W: L. Hubner, M. Leaning, P. Manning (red.), The Zombie Renaissance in Popular Culture. New York: Springer.

MCGEE, J., SANTOSO, Ch. (2015). Peanut Butter & Jelly Brains: A Zombie Culinary Tale. New York : Abrams Books for Young Reader.

MCNALLY, D. (2011). Monsters of the Market. Zombies, Vampires and Global Capitalism. Leiden: Haymarket Books.

OLKUSZ, K. (2010). Współczesność w zwierciadle horroru. O najnowszej polskiej fantastyce grozy. Racibórz: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły w Raciborzu.

OLKUSZ, K. (2016a). Jak „ugryźć” temat? Wieloaspektowość figur zombie. W: K. Olkusz (red.), Zombie w kulturze. Kraków: Ośrodek Badawczy Facta Ficta.

OLKUSZ, K. (2016b). Literatura zombiecentryczna jako narracje końca i początku, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, 2, s. 33−45.

OLKUSZ, K. (2016c). No-one is Innocent. Conspiracy Theories in Zombie-centric Literary Narratives, „Czas Kultury”, 2, s. 66−81.

OLKUSZ, K. (2019). Narracje zombiecentryczne. Literatura – Teoria – Antropologia.

PAPUZIŃSKA, J. (1996). Dziecko w świecie emocji literackich. Warszawa:

Wydawnictwo SBP.

SIMONIDES, D. (1986). Ele, mele, dudki. Rymowanki dzieci śląskich. Katowice: Śląski Instytut Naukowy.

SLANY, K. (2016). Groza w literaturze dziecięcej. Od Grimmów do Gaimana. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

SLANY, K. (2017d). Czy w Strachopolis Doroty Wieczorek straszy?. „Creatio Fantastica”, 1, s. 7−24.

SLANY, K., (2017b). Strategie oswajania monstrów przez dzieci we współczesnych książkach obrazkowych. „Biblioteka Współczesnej Myśli Pedagogicznej”, nr 6, s. 13−30.

SLANY, K., OLKUSZ, K. (2016). Groza w nieco innej odsłonie – z Katarzyną Slany rozmawia Ksenia Olkusz. „Creatio Fantastica”, XII, 2 (53), s. 1-11. Pozyskano z: https://www.academia.edu/32730075/Groza_w_nieco_innej_ods%C5%82onie.

TARR, A., WHITE, D. R. (2018). Posthumanism in Young Adult Fiction: Finding Humanity in a Posthuman World. Jackson: University Press of Missisipi.

WIECZOREK, D. (2015). Strachopolis, Kraków: Wydawnictwo Skrzat.

WOLFE, C. (2008). What is Posthumanism? Minneapolis-London: University of Minnesota Press.

RADKOWSKA-WALKOWICZ, M. (2008). Od Golema do Terminatora: wizerunki sztucznego człowieka w kulturze. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

RUDOLF, E. (2001). Świat istot fantastycznych we współczesnej literaturze popularnej. Wałbrzych: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.

SLANY, K. (2017a). Karnawalizacja grozy w folklorze dziecięcym. „Literatura Ludowa”, 1, s. 3−19.

SLANY, K. (2017c). Horror dziecięcy w serii Lepiej w to uwierz! Grzegorza Gortata, „Ruch Literacki”, 1, s. 24−45.

WARNER, M. (2000). No Go the Bogeyman. Scaring, Lulling and Making Mock. London: Vintage.

WORTMAN, Stefania (1985), Baśń w literaturze i życiu dziecka. Co i jak opowiadać?,

Wydawnictwo SBP: Warszawa.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 2544-2872 (online)

ISSN 0024-4708 (print)

Partnerzy platformy czasopism