Braciszek i siostrzyczka. O „tajnym pakcie” między rodzeństwem na przykładzie wybranych baśni

Alicja Ungeheuer-Gołąb

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LL.2.2018.004

Abstract


W tekście podjęto temat związków między rodzeństwem na przykładzie wybranych baśni ludowych. Autorkę interesują więzi między siostrą a bratem/braćmi pokazane na przykładach bohaterów baśni. Materiał egzemplifikacyjny stanowią wybrane baśnie ludowe ze zbioru braci J. i W. Grimm w tłumaczeniu M. Tarnowskiego. Autorka zakłada, że między bohaterami baśni - siostrą i bratem/braćmi pojawia się specyficzna więź, którą nazywa „tajnym układem”. Przywołuje konteksty psychoanalityczne (B. Bettelheim, C. P. Estés, P. Péju, J. Willi, S. Capodeci) i stara się wykazać, że zachowania rodzeństwa względem siebie są spowodowane „tajnym układem”, czymś w rodzaju „koluzji”. Szczególne znaczenie ma tu pozycja siostry, która ratuje brata lub braci z opresji oraz zjawisko współdziałania postaci w sytuacji zagrożenia.


Keywords


literatura dla dzieci; baśń ludowa; rodzeństwo; psychoanaliza

Full Text:

PDF (Polish)

References


ADLER, A. (1928). Characteristics of the first, second, and third child. “Children”, nr 3, s. 14–52.

BETTELHEIM, B. (1985). Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni. T. 1–2 (przeł. D. Denek). Warszawa: PIW.

BRON, A. (2000). Floating as an analytical category in the narratives of Polish immigrants to Sweden. W: Allvarling debatt och rolig lek. En festskrift tillägnad Andrzej Nils Uggla (s. 119 – 132). M. Bron, E. Szwejkowska (red.). Uppsala: Uppsala Universitet.

CAPODECI, S. (2006). Rodzeństwo – Jaś i Małgosia czy Kain i Abel (przeł. K. Klauza). Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

DICKS, H.V. (1967). Marital tensions. Clinical studies towards a psychological theory of interaction. New York: Basic Books.

ESTÉS, C.P. (2001). Biegnąca z wilkami. Archetyp dzikiej kobiety w mitach i legendach (przeł. A. Cioch). Poznań: Zysk S-ka Wydawnictwo.

FREUD, Z. (1997) Totem i tabu. Kilka zgodności w życiu psychicznym dzikich i neurotyków. Warszawa: Wydawnictwo KR.

GRIMM, W. i J. (1986). Bajka o dwunastu braciach (przeł. M. Tarnowski). W: Baśnie braci Grimm (s. 60–66). T. 1 (il. E. Murawska). Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

GRIMM, W. i J. (1986a). Braciszek i siostrzyczka (przeł. M. Tarnowski). W: Baśnie braci Grimm (s. 68–75). T. 1 (il. E. Murawska). Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

GRIMM, W. i J. (1986b). Jaś i Małgosia (przeł. M. Tarnowski). W: Baśnie braci Grimm (s. 87–95). T. 1 (il. E. Murawska). Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

GRIMM, W. i J. (1986c). O siedmiu krukach (przeł. M. Tarnowski). W: Baśnie braci Grimm (s. 138–142). T. 1, il. E. Murawska. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

GRIMM, W. i J. (1986d). O sześciu łabędziach (przeł. M. Tarnowski). W: Baśnie braci Grimm, t. 1 (il. E. Murawska) (s. 233–238). Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

KASTEN, H. (1997) Rodzeństwo. Ideały, rywale, powiernicy. Warszawa: Springer PWN.

KOBIERZYCKI, T. (2011). Filozofia osobowości. Warszawa: Eneteia.

LASOŃ-KOCHAŃSKA, G. (2012). Gender w literaturze dla dzieci i młodzieży. Wzorce płciowe i kobiecy repertuar topiczny. Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej.

LEY, K. (2004). Rodzeństwo – miłość, nienawiść, solidarność (przeł. A. Kosiarska). Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

PARKER, J., Stimpson J. (2003). Rodzeństwo – rywalizacja i miłość. Co powinni wiedzieć rodzice (przeł. A. Jacewicz). Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

PÉJU, P. (2008). Dziewczynka w baśniowym lesie. O poetykę baśni w odpowiedzi na interpretacje psychoanalityczne i formalistyczne (przeł. M. Pluta). Warszawa: Wydawnictwo Sic!

PROPP, W. (2003). Historyczne korzenie bajki magicznej (przeł. J. Chmielewski). Warszawa Wydawnictwo KR.

PROPP, W. (1976). Morfologia bajki (przeł. W. Wojtyga-Zagórska). Warszawa: Książka i Wiedza.

SCHIER, K. (2014). Dorosłe dzieci. Psychologiczna problematyka odwrócenia ról w rodzinie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

UNGEHEUER-GOŁĄB, A. (2014). O dobrej dziewczynie (na podstawie wybranych baśni braci Grimm). „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria”, XIV(173), 173–186.

UNGEHEUER-GOŁĄB, A. (2013) Siedząca na drzewie… W poszukiwaniu żeńskich wzorców osobowych w literaturze dla dzieci. W: B. Niesporek-Szamburska i M. Wójcik-Dudek (red.), Nowe opisanie świata. Literatura i sztuka dla dzieci i młodzieży w kręgach oddziaływań (s. 193–209). Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

WILLI, J. (1996). Związek dwojga. Psychoanaliza pary (przeł. M. Szewcow-Szewczyk). Warszawa: Jacek Santorski & Co.

YANAI-MALACH, Ch., Moses, Aaron, Miriam. Integrative sibling relationship, referat wygłoszony podczas I Międzynarodowej Konferencji Psychoterapii Dorosłych i Psychoterapii Dzieci i Młodzieży nt. Rodzeństwo – rywalizacja i zawiść – współistnienie i troska, 14–16 X 2011.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism