Misja na wschodzie. Wizyty kard. Józefa Glempa w ZSRS w 1988 roku oraz ich polityczno-międzynarodowy kontekst

Paweł Kowal

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/DN.2016.1.10

Abstrakt


Mission in the East. Visits to the Soviet Union Paid by Cardinal Józef Glemp in 1988 and Their Political–international Context

Two visits paid to the Soviet Union by the Primate of Poland, Cardinal Józef Glemp, in 1988 were an unprecedented event within the context of the state–Church relations prevalent in the USSR. This article not only deals with their details but also shows them within a wide context of the political objectives of the Apostolic See steered by John Paul II, the policies of the General Wojciech Jaruzelski team in Poland, and the political plans of Mikhail Gorbachev within his perestroika programme, thus enhancing the diplomatic–pastoral significance of both journeys made by the Primate of Poland. The author proposed hypotheses explaining the reason why the significance of the visits paid by Cardinal Glemp, the first as part of an official delegation of the Apostolic See attending celebrations of the Millennium of the Christianization of Russia, was limited. At the same time, the article demonstrates the great rank of the Cardinal’s activity from the viewpoint of a revitalisation of Church administration in the member–countries of the former USSR and a revival of the socio–cultural life of Poles living in the East.


Słowa kluczowe


ZSRS; Stolica Apostolska; pieriestrojka; Glemp; Gorbaczow; Jan Paweł II; Jaruzelski; Kościół rzymskokatolicki; Kościół greckokatolicki; Cerkiew prawosławna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Balicki Z., Z moskiewskiego notatnika, „Dziś. Przegląd Społeczny” 1994, nr 9(48), s. 87, 88.

Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000.

Cywiński B., Ogniem próbowane. „...i was prześladować będą”, Lublin–Rzym 1990.

Czubiński A., Historia Polski XX wieku, wyd. II, Poznań 2007.

Dudek A., Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988–1990, Kraków 2004.

Dudek A., Gryz R., Komuniści i Kościół w Polsce (1945–1989), Kraków 2002.

Dzwonkowski R. ks., Leksykon duchowieństwa polskiego represjonowanego w ZSRS 1939–1988, Lublin 2003.

Dzwonkowski R. ks., Polacy w Kościele katolickim na Wschodzie (1939–2011), Toruń 2011.

Gawin T., Zwycięstwa i porażki. Odrodzenie polskości na Białorusi 1987–2000, Białystok 2000.

Glemp J. kard, Tysiąclecie wiary świętego Włodzimierza, Poznań 1991.

Głębocki H., „Jak znaleźć numer telefonu na Kreml?”. Rosja w strategii politycznej „konstruktywnej opozycji” (1985–1989), „Arcana” 2009, nr 86(2)–87(3).

Głębocki H., O „politykę kontraktu społecznego...”. Memoriał Bronisława Geremka z maja 1988 r., „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2008, nr 5–6.

Jan Paweł II, Euntes In Mundum. List Apostolski Ojca Świętego Jana Pawła II z okazji Tysiąclecia Chrztu Rusi Kijowskiej, „L’Osservatore Romano” (wydanie polskie) 1988, nr 2.

Jan Paweł II, Sescentesima Anniversaria. List Apostolski Ojca Świętego Jana Pawła II z okazji 1000–lecia Chrztu Litwy, „L’Osservatore Romano” (wydanie polskie) 1987, nr 7.

Jezierski J. bp, Początki Filii Kolegium Teologicznego św. Tomasza w Kaliningradzie, „Studia Warmińskie” 2009, nr XLVI.

Kowal P., Koniec systemu władzy. Polityka ekipy gen. Wojciecha Jaruzelskiego w latach 1986–1989, Warszawa 2012.

Kowal P., Sprawa nawiązania stosunków dyplomatycznych ze Stolicą Apostolską w latach 1986–1989, „Polski Przegląd Dyplomatyczny” 2009, nr 2(48), s. 86–96.

Kowal P., Cieślik M., Jaruzelski. Życie paradoksalne, Kraków 2015.

Krzemiński A., Różne wymiary wieczności, „Polityka” 1987, nr 20.

Morawski D., Pomost na Wschód. Obserwacje i refleksje watykanisty, Londyn–Lublin1991.

Nawarro–Vals J., Wojtyla e il Generale, „La Domenica di Repubblica”, 28 IX 2008, s. 38, 39.

Odczepianie ołowianej kuli. Z Józefem Klasą sekretarzem generalnym Towarzystwa Polonia rozmawia Witold Pawłowski, „Polityka” 1988, nr 14.

Okrągły stół. Dokumenty i materiały, red. W. Borodziej, A. Garlicki, Warszawa 2004.

Orszulik A. ks. bp, Czas przełomu. Notatki z rozmów z władzami PRL 1981–1989, Warszawa–Ząbki 2006.

Ostatni rok władzy 1988–1989. Tajne dokumenty Biura Politycznego i Sekretariatu KC, Londyn 1994.

Pikus T. bp, Byłem świadkiem przełomu, Warszawa 1994.

Pikus T. bp, Katolik w Rosji, Warszawa 2003.

Polak G., Kto jest kim w Kościele?, Warszawa 1999.

Polak G., Tajne spotkanie Papieża z polskimi grekokatolikami, „Niedziela”, 20 I 2015, http://www.niedziela.pl/artykul/116442/nd/Tajne-spotkanie-Papieza-z-polskimi (dostęp: 10 IX 2015).

Polska Ludowa–Związek Radziecki 1974–1987. Zbiór dokumentów i materiałów, Warszawa 1988.

Raina P., Wizyty apostolskie Jana Pawła II w Polsce. Rozmowy przygotowawcze Watykan–PRL–Episkopat, Warszawa 1997.

Skwara M., Grajewski A., Agca nie był sam. Wokół udziału komunistycznych służb specjalnych w zamachu na Jana Pawła II, Katowice 2015.

Sowa A. L., Historia polityczna Polski 1944–1991, Kraków 2011.

Sprawozdanie stenograficzne z 17 posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniach 18 i 19 III 1987 r., Warszawa 1987.

Sprawozdanie stenograficzne z 39 posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 13 X 1988 r., Warszawa 1988.

Szabaciuk A., Relacje państwo–Kościół rzymskokatolicki na Ukrainie w latach 1991–2012, Lublin 2012.

Weigel G., Świadek nadziei, Kraków 2005.

Witkowski T., Agent Ignacy, „Wprost” 2007, nr 2, http://www.wprost.pl/ar/100243/Agent-Ignacy/.

Zieliński Z. ks., Kościół w Polsce 1944–2002, Radom 2003.

Żaryn J., Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944–1989), Warszawa 2003.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism