Eklezjologiczny charakter „Komentarza do Apokalipsy” donatysty Tykoniusza

Stanisław Adamiak

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2012.008

Abstrakt


Kościół afrykański zawsze wyróżniał się przez kult męczeństwa. Niektórzy widzieli w tym jeszcze echo pogańskiego kultu Saturna, związanego także z punickim Baalem, wciąż niesytego krwawych ofiar. Wskazywać by na to miały też bardzo popularne w Afryce, a niespotykane w innych częściach świata łacińskiego teoforyczne imiona, najpewniej tłumaczone z punickiego, takie jak Quodvultdeus, Praedestinatus, Donatus, Rogatus, wskazujące na pewien fatalizm. Ta zgoda na cierpienie oznaczała jednak także bezwzględną wierność przyjętym ideałom, choćby za cenę krwi. Wracamy tu do paradoksu Tykoniusza – donatysty, którego poglądy wydawały się bliższe katolikom niż jego współwyznawcom. Zauważyli to oni sami i wykluczyli go ze swojej wspólnoty. Tykoniusz nie został jednak katolikiem. Dlaczego? To pytanie nurtowało już współczesnych. Augustyn zarzucał mu daleko idącą niekonsekwencję. Tykoniusz sam wytykał przecież donatystom błędy w ich rozumieniu Kościoła, przede wszystkim ich ekskluzywizm. Jego eklezjologia była z kolei de facto ortodoksyjna, czego dowodem jest późniejsze szerokie wykorzystywanie jego „Komentarz do Apokalipsy” przez katolików. On sam jednak zdecydował się pozostać wiernym wspólnocie, w której został ochrzczony, nawet jeśli ta wspólnota sama się go wyrzekała. Uważał donatystów za prawdziwych katolików, wiernych tradycji Kościoła afrykańskiego, a ich prześladowanie przez władze świeckie tylko to potwierdzało; sprzymierzony z państwem Kościół katolicki pozostał dla Tykoniusza kościołem zdrajców i prześladowców oraz narzędziem Antychrysta.


Słowa kluczowe


Apokalipsa; Tykoniusz; donatyści; eklezjologia IV wieku

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Alexander J. S., Some Observations on Tyconius’ Definition of the Church, „Studia Patristica” 18/4, Leuven 1990, s. 115–119.

Christie Y., Apocalypse et ≪Traditio legis≫, Romische Quartalschrift 71 (1976), 42–55, P. Fredriksen, Tyconius and Augustine on the Apocalypse, w: The Apocalypse in the Middle Ages, red. R. Emmerson – B. McGinn, Cornell 1993, s. 21–37.

Frederiksen Landes P., Tyconius and The End of the World, „Revue des etudes augustiniennes” 28 (1982), s. 59-75.

Frend W. H. C., The Donatist Church. A Movement of Protest in Roman North Africa, Oxford 1952.

Gryson R., Fragments inedits du commentaire de Tyconius sur l’Apocalypse, „Revue benedictine”107 (1997), s. 189–226.

Lehmann P., Mittelalterische Bibliothekskataloge Deutschlands und der Schweiz, Munich 1918.

Lo Bue F. (i Wilis G. G.), The Turin Fragments of Tyconius’ Commentary on Revelation, „Text and Studies. New Series” 7, Cambridge 1963.

Pierwsze łacińskie komentarze do Apokalipsy. Hipolit, Wiktoryn, Hieronim, Tykoniusz, Florilegium. Studia Classica, Mediaevalia et Neolatina 1, Warszawa 2011.

Specilegium Casinense, III/1, Monte Cassino 1897.

Tykoniusz, ComAp, w: Corpus Christianorum. Series Latina, 107 A, 2011.

van der Lof L. J., Warum wurde Tichonius nicht katolisch?, „Zeitschrift fur die Neuetestamentliche Wissenschaft” 57 (1966), s. 260–283.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN (print) 1689-5150
ISSN (online) 2450-7059

Partnerzy platformy czasopism