La creazione dell’essere umano secondo la Prima Omelia di Origene al Libro della Genesi

Bazyli Degórski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2011.012

Abstrakt


Stworzenie człowieka w Pierwszej Homilii Orygenesa na Księgę Rodzaju

Orygenes wygłosił wszystkie Homilie na Księgę Rodzaju w Cezarei Palestyńskiej mniej więcej w połowie III wieku. Dysponujemy nimi dzisiaj jedynie dzięki łacińskiemu przekładowi, którego dokonał Rufin z Akwilei w latach 400–404. Homilie te ukazują nam Orygenesa dojrzałego, który jest już prezbiterem. Kluczem do zrozumienia Księgi Rodzaju i całego Pisma świętego, także Starego Testamentu, jest Jezus Chrystus.

W niniejszym artykule analizujemy rozdziały od dwunastego do siedemnastego, czyli do końca Pierwszej Homilii Wielkiego Aleksandryjczyka na Księgę Rodzaju. Jest to bowiem owa część tegoż kazania, w której Orygenes bada stworzenie człowieka.

W omawianej części Homilii Orygenesa spotykamy charakterystyczną dla Aleksandryjczyka egzegezę opartą na wzajemnym zazębianiu się, uzupełnianiu i wypełnianiu znaczenia „historycznego” opisanych wydarzeń ze znaczeniem duchowym, alegorycznym.

Orygenes podkreśla godność i wielkość człowieka, którego bezpośrednio stwarza sam Bóg, w przeciwieństwie do innych, podstawowych rzeczywistości kosmicznych. Człowiek ponadto, szczególnie „człowiek wewnętrzny”, jest “obrazem” Chrystusa-Logosu. Aleksandryjczyk podkreśla to, polemizując z rozpowszechnionymi wówczas poglądami antropomorficznymi Boga.

Człowiek jednak, który został stworzony „na obraz i podobieństwo Boga”, popełniwszy grzech pierworodny, przyjął obraz diabła, który zostaje unicestwiony, gdy człowiek zdobywa podobieństwo Chrystusa.

Stworzenie „mężczyzny i kobiety” Orygenes wyjaśnia dosłownie jako antycypację przyszłego stworzenia kobiety, podczas gdy według znaczenia duchowego stworzenie to oznacza człowieka wewnętrznego ukształtowanego ex spiritu et anima. Orygenes stwierdza, że „nasz człowiek wewnętrzny składa się z ciała i duszy: duch jest mężczyzną, a ciało – kobietą”. Grzeszny człowiek musi więc odnaleźć w sobie człowieka wewnętrznego.

Pierwsza Homilia Orygenesa na Księgę Rodzaju kończy się nawiązaniem do Nowego Testamentu: 1 Kor 2, 16, 1 Kor 2, 12. Teksty te, w świetle których należy czytać analizowany przez nas fragment Pisma świętego, powinny uczynić nas „godnymi, aby przyjąć w głębi naszego serca Słowo i Syna Bożego, który przybywa ze swoim Ojcem i chce mieszkać w nas w Duchu Świętym, którego mamy być przede wszystkim świątynią ze względu na świętość”.


Słowa kluczowe


Orygenes; stworzenie; Księga Rodzaju; człowiek

Pełny tekst:

PDF (Italiano)

Bibliografia


Crouzel H., Théologie de l'image de Dieu chez Origène, Paris 1956.

Degórski B., Ojcowie Kościoła o "człowieku wewnętrznym" i o "człowieku zewnętrznym", "Ateneum Kapłańskie" 151 (2008) fasc. 1 (596) 105-118.

Degórski B., Visioni antropologiche dei Padri, in: B. Moriconi (ed.), Antropologia cristiana. Bibbia, teologia, cultura, Città Nuova, Roma 2001, 373-414.

Discroll J., The "Ad Monachos" of Evagrius Ponticus [= Studia Ansel- miana, 104], Roma 1991.

Gribomont J., Evagrio Pontico, in: A. Di Berardino (ed.), Dizionario patristico e di antichichità cristiane, I, Casale Monferrato 1983.

Origenes, Homilia Prima in Genesin 12, in: Origenes, Opera omnia quae graece vel latine tantum extant et eius nomine circumferuntur. Ex variis Editionibus et Codicibus manu exaratis, Gallicanis, Italicis, Germanicis et Anglicis collecta, recensita atque annotationibus illustrata, cum vita Auctoris et multis Dissertationibus ediderunt Carolus et Carol. Vincent. De la Rue Presbyteri et Monachi Benedictini e Congregatione S. Mauri. Denuo recensuit emendavit castigavit Carol Henric Eduard Lommatzsch, Tomus VIII, Berolini 1838.

Rahner H., Das Menschenbild des Origenes, "Eranos-Jahrbuch" 15 (1947) 197-248.

Rousseau O., Introduction, in: idem (ed.), Homélies sur le Cantique [SCh 37], Paris 1966.

Sfameni Gasparro G., Adamo, in: A. Monaci Castagno (ed.), Origene. Dizionario: la cultura, il pensiero, le opere, Roma 2000.

Simonetti M., Alcune osservazioni sull'interpretazione origeniana di Genesi 2, 7 e 3, 21, "Aevum" 36 (1962) 370-381.

Solignac A., Homme intérieur. Age patristique, in: Dictionnaire de spiritualité, ascétique et mystique, doctrine et histoire, VII, Paris 1968.

Studer B., Una teologia monastica, in: A. Di Berardino, B. Studer (ed.), Storia della teologia. I: Epoca patristica, Casale Monferrato 1993.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN (print) 1689-5150
ISSN (online) 2450-7059

Partnerzy platformy czasopism