Pilgrimages of the Polish Gentry to Holy Places in the 17th and the 18th Centuries

Tomasz Ciesielski, Mariusz Sawicki

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPMH.2015.006

Abstrakt


Pielgrzymki szlachty polskiej do miejsc świętych w XVII i XVIII wieku

(streszczenie)

 W wiekach XVII i XVIII szlachta polska i litewska chętnie wyruszała w podróże. W przypadku podróży zagranicznych o charakterze religijnym największym zainteresowaniem cieszyły się wyprawy do Ziemi Świętej, grobu św. Jakuba Starszego w Santiago de Compostela i do Rzymu. W ich trakcie odwiedzano sanktuaria przechowujące relikwie świętych oraz sławne z cudów za sprawą Matki Boskiej lub świętych na terenie dzisiejszych Czech, Austrii, Bawarii czy północnych Włoch. Popularnymi celami pielgrzymek były też ośrodki pątnicze na terenie Rzeczypospolitej, których liczba wzrosła w XVIII wieku do około 150. Znaczenie miały zwłaszcza sanktuaria maryjne, w szczególności te posiadające ukoronowane w latach 1717-1792 wizerunki Najświętszej Marii Panny.

Częstym powodem podjęcia pielgrzymki była przewlekła choroby. Powszechnie wierzono w lecznicze oddziaływanie miejsc świętych. Zwłaszcza, gdy za przyczynę choroby uznawano czary lub opętanie przez diabła. Jednym z takich miejsc był klasztor w Łagiewnikach (Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach), którego kroniki pełne są świadectw uwolnienia z opętania.


Słowa kluczowe


Polska i litewska szlachta w XVII i XVIII w.; pielgrzymki; sanktuaria katolickie; kult maryjny; cudowne wizerunki maryjne i świętych

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Dzieje Polski pod panowaniem Augusta II od roku 1696-1728 opisał współczesny Erazm Otwinowski, (1849).

Juozapo Jurgio Hilzeno 175201754 metų kelionės Dienoraštis = Dziennik podróży Józefa Jerzego Hylzena z lat 1752-1754, ed. by A. Pacevičius, J. Orzeł, S. Roszak, (2013).

Karol Stanisław Radziwiłł, Diariusz peregrynacji europejskiej (1684-1687), ed. by A. Kucharski, (2011).

Niemcewicz J. U., Pamiętniki czasów moich, 1 (2000).

Nowa Korona Chwały Naywyższej Monarchini Nieba y Ziemie Naiasnieyszey Krolowey Polskiey Maryi Pannie [...] w Przecudowny Rytrakcie Na Jasney Gorze Częstochowskieu z Woli [...] Klemensa XI [...] Roku Pańskiego 1717, Dnia 7 Septembra [...] ukoronowana..., (1717).

Pamiętnik Felicyana Junoszy Piaskowskiego, podstolego podlaskiego, majora J.K. Mości, począwszy od roku 1690, (1865).

Pamiętniki Krzysztofa Zawiszy, wojewody mińskiego (1666-1721), ed. by J. Bartoszewicz, (1862).

Pielgrzymki Polaków do ziemi świętej i sąsiednich krain, ed. by W. Chomętowski, (1874).

Rafałowiczówna J., A z Warszawy nowiny te... Listy do Elżbiety Sieniawskiej z lat 1710-1720, ed. by B. Popiołek, (2000).

Starowolski S., Polska albo opisanie położenia Królestwa Polskiego, ed. by A. Piskadło, (1976).

Baranowski A. J., Oprawy uroczystości koronacyjnych wizerunków Marii na Rusi Koronnej w XVIII w., „Biuletyn Historii Sztuki”, LVII, 3-4 (1995).

Barącz S., Cudowne obrazy Matki Najświętszej w Polsce, (1891).

Bartoszewicz J., Koronacje obrazów świętych, in: Dzieła Juljana Bartoszewicza, 7: Szkice z czasów saskich, (1880).

Ciesielski T., Koronacje cudownych obrazów w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, in: Cywilizacja prowincji Rzeczypospolitej szlacheckiej, ed. by A. Jankowski, A. Klonder, (2004).

Fridrich A., Historye cudownych obrazów Najświętszej Maryi Panny w Polsce, 1-4 (1904-1908).

Jackowski A., Pielgrzymowanie, (1998).

Jackowski A., Rozwój pielgrzymek w Polsce, in: Przestrzeń i sacrum. Geografia kultury religijnej w Polsce i jej przemiany w okresie od XVII do XX w. na przykładzie ośrodków kultu i migracji pielgrzymkowych, ed. by A. Jackowski [et al.], (²1996).

Janocha M., O koronacjach obrazów Matki Boskiej, in: J. S. Pasierb, M. Janocha, Polonica artystyczne w zbiorach watykańskich, (2000).

Kowalski F. B., Kodeń Marii. Cudowny obraz Matki Boskiej Kodeńskiej, (1927).

Kucharski A., Staropolskie pielgrzymki do zagranicznych sanktuariów, available on the Internet: http://mobile.wilanowpalac.pl/article/staropolskie_pielgrzymki_do_zagranicznych_sanktuariow.html (visited on 01.09.2014).

Miejsca święte Rzeczypospolitej, ed. by A. Jackowski, (1998).

Nagielski M., Sapieha Mikołaj, in: Polski Słownik Biograficzny, XXXV, 144 (1994).

Nietolerancja i zabobon w Polsce w XVII i XVIII w., ed. by B. Baranowski, W. Lewandowski, (1987).

[Nowakowski] X. Wacław, O cudownych obrazach w Polsce Przenajświętszej Matki Bożej, (1902).

Okoń M., Wrzesz M., Kodeń, in: Encyklopedia katolicka, 9 (2002).

Podlasiak P. J. K., Kodeń Sapiehów. Jego kościoły i cudowny obraz Matki Boskiej Gwadalupeńskiej, (1898).

Sajkowski A., Włoskie przygody Polaków. Wiek XVI-XVIII, (1973).

Witkowska A., Uroczyste koronacje wizerunków maryjnych, in: Przestrzeń i sacrum. Geografia kultury religijnej w Polsce i jej przemiany w okresie od XVII do XX w. na przykładzie ośrodków kultu i migracji pielgrzymkowych, ed. by A. Jackowski [et al.], (1996).

Wolański F., Europa jako punkt odniesienia dla postrzegania przestrzeni geograficznej przez szlachtę polską osiemnastego wieku w świetle relacji podróżniczych i geograficznych, (2002).

Wolański F., Stosunek społeczeństwa staropolskiego do miejsc świętych w świetle relacji podróżniczych i kompendiach geograficznych w XVIII w., in: Czasy nowożytne. Studia poświęcone pamięci prof. Władysława Eugeniusza Czaplińskiego w 100 rocznicę urodzin, ed. by K. Matwijowski, (2005).

Z dawna Polski Tyś Królową. Koronowane wizerunki Matki Bożej 1717-1990, ed. by P. Azulewicz [et al.], (1990).








ISSN 2083-7755 (print)
ISSN 2391-792X (online)

Partnerzy platformy czasopism