STRATEGICZNY KOMPAS UE: WYZNACZANIE KURSU NA RZECZ AUTONOMII BEZPIECZEŃSTWA I OBRONY UNII EUROPEJSKIEJ
DOI:
https://doi.org/10.12775/TIS.2025.010Słowa kluczowe
Unia Europejska, Kompas Strategiczny, wojna ukraińsko-rosyjska, zdolności obronne, strategiczna autonomiaAbstrakt
Artykuł koncentruje się na rozwoju i konsekwencjach Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO) Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Strategicznego Kompasu UE przyjętego w 2022 roku. Traktat z Lizbony z 2009 roku zapoczątkował formalne ramy dla WPBiO, które zostały dalej rozwinięte przez Globalną Strategię UE w 2016 roku. Strategia ta pojawiła się w odpowiedzi na różne wyzwania geopolityczne, w tym wojnę rosyjsko-gruzińską, kryzys gospodarczy z lat 2007-2009, Arabską Wiosnę oraz aneksję Krymu przez Rosję. Strategiczny Kompas ma na celu przeciwdziałanie tym zagrożeniom poprzez strukturalny plan oparty na czterech filarach: Działaj, Zabezpieczaj, Inwestuj i Partnerstwo.
Artykuł stosuje kompleksową metodologię przeglądu, analizując formalne dokumenty, ramy strategiczne oraz analizy naukowe. Głównym celem jest zrozumienie celów, proponowanych działań i potencjalnych skutków Strategicznego Kompasu dla polityki bezpieczeństwa i obrony UE.
Wyniki wskazują, że Strategiczny Kompas jest znaczącym krokiem w kierunku osiągnięcia strategicznej autonomii UE w dziedzinie obrony, choć jego sukces zależy od skutecznej realizacji i woli politycznej państw członkowskich. Dokument ten zawiera szczegółowy plan działania, ale ujawnia również luki w zakresie warunków ekonomicznych, geograficznych priorytetów oraz synchronizacji inicjatyw. Wojna ukraińsko-rosyjska potwierdziła wiele inicjatyw Strategicznego Kompasu, podkreślając znaczenie szybkiego rozmieszczenia wojsk, skutecznej obrony cybernetycznej i wszechstronnych działań wywiadowczych. Konflikt ten również ujawnił obszary wymagające poprawy, takie jak lepsza koordynacja i mechanizmy finansowe. Analiza podkreśla również konieczność ciągłej adaptacji. Choć Strategiczny Kompas jest znaczącym krokiem w kierunku strategicznej autonomii UE w dziedzinie obrony, jego sukces zależy od zaangażowania poszczególnych państw członkowski w działania na rzecz autonomii w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony UE.
Bibliografia
A Strategic Compass for Security and Defence. (2022, March 24). European Union External Action Service. https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/documents/strategic_compass_en3_web.pdf
Adolfsen, J. F., Kuik, F., Schuler, T., & Lis, E. (2022). The impact of the war in Ukraine on euro area energy markets. Economic Bulletin Boxes, 4. https://www.ecb.europa.eu//pub/economic-bulletin/focus/2022/html/ecb.ebbox202204_01~68ef3c3dc6.en.html
Alessandri, E. (2023, July 11). Beyond the War: The Future of European Security. GLOBSEC - A Global Think Tank: Ideas Shaping the World. https://www.globsec.org/what-we-do/commentaries/beyond-war-future-european-security
Blockmans, S., Crosson, D. M., & Paikin, Z. (2022). The EU’s Strategic Compass: A guide to reverse strategic shrinkage? (No 2022-14 / March 2022). Centre for European Policy Studies. https://cdn.ceps.eu/wp-content/uploads/2022/03/CEPS-PI2022-14_EU-Strategic-Compass.pdf
Börzel, T. A. (2023). European Integration and the War in Ukraine: Just Another Crisis? JCMS: Journal of Common Market Studies, 61, 14–30. https://doi.org/10.1111/jcms.13550
Bosse, G. (2023). The EU’s Response to the Russian Invasion of Ukraine: Invoking Norms and Values in Times of Fundamental Rupture. JCMS: Journal of Common Market Studies, n/a(n/a), 1–17. https://doi.org/10.1111/jcms.13569
Brânda, O.-E. (2022). The Strategic Compass – A Strategic Boost of Confidence in European Security. Romanian Military Thinking, 2022(4), 236–247. https://doi.org/10.55535/RMT.2022.4.13
Britz, M. (2023). European Defence Policy: Between Flexible Integration and a Defence Union. In A. B. Engelbrekt, P. Ekman, A. Michalski, & L. Oxelheim (Eds.), The EU between Federal Union and Flexible Integration (pp. 215–238). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-22397-6_9
Celik, B. (2023, March 1). Ukraine war is blurring the lines between Nato and the EU on defence policy. The Conversation. http://theconversation.com/ukraine-war-is-blurring-the-lines-between-nato-and-the-eu-on-defence-policy-200849
Constantinescu, M., Dumitrache, V., & Popa, B. M. (2022). The EU Strategic Compass—Between Strategy and Action Plan, at the Crossroads of the Old and New. Defense Resources Management in the 21st Century, 17(17), 151–158. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1098706
Giuashvili, T., & Tassinari, F. (2024). BEYOND GEOPOLITICAL EUROPE (Policy Brief 01/2024; STG Policy Papers, pp. 1–7). European University Institute. https://eulacfoundation.org/system/files/digital_library/2024-02/beyond%20geopolitical%20europe%20policy%20brief.pdf
Gjoreski, I. (2022). Analysis of the Strategic Provisions of the EU Strategic Compass for Security and Defence. Contemporary Macedonian Defence, 22(43), 69–88. https://mod.gov.mk/storage/2022/12/Sovremena-Makedonska-Odbrana_br.43-en.pdf
Hartley, K. (2023). European Defence Policy: Prospects and Challenges. Defence and Peace Economics, 1–12. https://doi.org/10.1080/10242694.2023.2185425
Heisbourg, F. (2024, February). Rearming Europe To Win Ukraine’s Long War. Groupe d’études Géopolitiques. https://geopolitique.eu/en/2024/02/15/in-europe-ukraine-war-in-the-long-run/
Ivančík, R. (2024). On Some Aspects of European Security and Defence in the Context of War inUkraine. Security Science Journal, 5(1), Article 1. https://doi.org/10.37458/ssj.5.1.4
Knezović, S., & Duić, D. (2023). The EU’s Strategic Compass–Anything new for the EU’s CSDP? Zeitschrift Für Europarechtliche Studien, 26(2), 219–238. https://doi.org/10.5771/1435-439X-2023-2
Marinova, I. (2023). The EU at a Strategic Crossroads: A Geopolitical Player in Great Power Games? European Foreign Affairs Review, 28(Issue 2), 117–140. https://doi.org/10.54648/EERR2023007
Mauro, F. (2023). The War in Ukraine and Europe’s Geopolitical Awakening (17; The Europe, Strategy, Security Programme, pp. 1–17). Institut de relations internationales et stratégiques. https://www.iris-france.org/wp-content/uploads/2023/06/17_ProgEurope_FMauro_EN.pdf
Nones, M. (2024, February 22). The Russia-Ukraine War and Implications for the European Defence Industry [Text]. IAI Istituto Affari Internazionali. https://www.iai.it/sites/default/files/iaicom2408.pdf
Orenstein, M. A. (2023). The European Union’s transformation after Russia’s attack on Ukraine. Journal of European Integration, 45(3), 333–342. https://doi.org/10.1080/07036337.2023.2183393
Paul, A., Shea, J., Chihaia, M. S., Ciolan, I., Riekeles, G., & Rodríguez, A. G. (2022, May 4). Will the Strategic Compass be a game-changer for EU security and defence. European Policy Centre. https://www.epc.eu/en/publications/Will-the-Strategic-Compass-be-a-game-changer-for-EU-security-and-defen~479820
Santopinto, F. (2022, March 22). The new Strategic Compass leaves the EU disoriented. https://www.ips-journal.eu/topics/european-integration/the-strategic-compass-leaves-the-eu-disoriented-5825/
Simón, L. (2023, January 30). The Ukraine War and the Future of the European Union’s Security and Defense Policy. Centre for Strategic & International Studies. https://www.csis.org/analysis/ukraine-war-and-future-european-unions-security-and-defense-policy
Stone, A. P., Edward Lucas, Mathieu Boulègue, Catherine Sendak, Scott Kindsvater, Ivanna Kuz, Sasha. (2023, November 30). A New Vision for the Transatlantic Alliance: The Future of European Security, the United States, and the World Order after Russia’s War in Ukraine. CEPA. https://cepa.org/comprehensive-reports/a-new-vision-for-the-transatlantic-alliance-the-future-of-european-security-the-united-states-and-the-world-order-after-russias-war-in-ukraine/
Sus, M. (2023). Exploring the dynamics of policy change in EU security and defence: Policy entrepreneurs behind the Strategic Compass. West European Politics, 1–25. https://doi.org/10.1080/01402382.2023.2232704
Sweeney, S., & Winn, N. (2022). Understanding the ambition in the EU’s Strategic Compass: A case for optimism at last? Defence Studies, 22(2), 192–210. https://doi.org/10.1080/14702436.2022.2036608
Tardy, T. (2023). The New European Defence and Security Agenda (Policy Brief 5; pp. 1–13). European Liberal Forum. https://liberalforum.eu/wp-content/uploads/2023/05/Policy-Brief-5-The-New-European-Defence-and-Security-Agenda.pdf
Tocci, N. (2017). From the European Security Strategy to the EU Global Strategy: Explaining the journey. International Politics, 54(4), 487–502. https://doi.org/10.1057/s41311-017-0045-9
Vimont, P. (2024, January 23). A New Security Order for Europe. Robert Shuman Foundation. https://www.robert-schuman.eu/en/european-issues/733-a-new-security-order-for-europe
Vohra, A. (2024, March). The ‘Military Schengen’ Era Is Here. Foreign Policy. https://foreignpolicy.com/2024/03/04/europe-military-autonomy-nato-schengen/
Witney, N. (2022, March 31). The EU’s Strategic Compass: Brand new, already obsolete. ECFR. https://ecfr.eu/article/the-eus-strategic-compass-brand-new-already-obsolete/
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Tadeusz Zieliński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 5
Liczba cytowań: 0
