Stadtbibliothek Bromberg (1903–1920). Establishing the Library
DOI:
https://doi.org/10.12775/TSB.2024.001Keywords
City Library, Bydgoszcz, 1903–1920, premises, building, collections, readers, architectureAbstract
The article’s main topic is the 17-year German period in the history of the City Library in Bydgoszcz (1903–1920). Particular emphasis was placed on the 19th century and the difficult beginnings of the City Library, including the struggles between the city authorities and the Gesellschaft für Kunst und Wissenschaft for its establishment with the provincial government. They lasted several years and were crowned with success in 1903. Next, the main components of the City Library were discussed: building, premises, collections, and finances. The structure of the book collection and the budget were analyzed in detail. Attention was also paid to the importance of the Library for the city and its place on the cultural map of Bydgoszcz, among other educational and cultural institutions.
References
„Mitteilungen aus der Stadtbibliothek Bromberg” Jg. 1, 1906/1907 – Jg. 11, 1920.
Balzer Brigitte, Die preußische Polenpolitik 1894–1908 und die Haltung der deutschen konservativen und liberalen Partei (unter besonderer Berücksichtigung der Provinz Posen), Frankfurt am Main 1990.
Bełza Witold, Biblioteka Miejska w Bydgoszczy 1903–1929, [w:] Bibljoteki wielkopolskie i pomorskie: praca zbiorowa, red. S. Wierczyński, Poznań 1929, s. 219–224.
Biblioteka miejska, oprac. Agnieszka Wysocka, Pracownia Dokumentacji, Popularyzacji Zabytków i Dziedzictwa Narodowego Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy, [online] 8.12.2014 [dostęp 1 lutego 2024]. Dostępny w World Wide Web: https://zabytek.pl/pl/obiekty/bydgoszcz-biblioteka-miejska-ob-wojewodzka-i-miejska-bibliotek.
Bollert Martin, Jahresbericht der Stadtbibliothek Bromberg 1913–1914, Bromberg 1915.
Bollert Martin, Jahresbericht der Stadtbibliothek Bromberg 1915, Bromberg 1916.
Brandowski Teodor, Bydgoski chram wiedzy i pamiątek, [w:] Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, red. Józef Lachowski, Toruń 1939.
Brandowski Teodor, Chronica sive de rebus in Bibliotheca Bidgostiensi peraclis, [w:] Na dziesięciolecie Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1931, s. 6–42.
Bręczewska-Kulesza Daria, Echa architektury starożytnej w budowlach bydgoskich XIX i początku XX wieku, „Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu” 2003, z. 8, s. 35–46.
Bydgoszcz. Studium historyczno-konserwatorskie. Stare Miasto, cz. 4, oprac. Piotr Winter, Pracownia Dokumentacji, Popularyzacji Zabytków i Dziedzictwa Narodowego Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy
Chlewicka Aldona, Biblioteki i księgozbiory w Bydgoszczy w okresie zaborów. Zarys dziejów, „Kronika Bydgoska” 2012, t. 33, s. 49–70.
Dubowik Henryk, Dziewięćdziesięciolecie Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy, „Rocznik Kulturalny Kujaw i Pomorza” 1995, t. 13, s. 90–97.
Friedrich von Raumer, [w:] Wikipedia. Wolna encyklopedia [online] [dostęp 29 czerwca 2023]. Dostępny w World Wide Web: https://de.wikipedia.org/wiki/Friedrich_von_Raumer.
Gey Thomas, Die preussische Verwaltung des Regierungsbezirks Bromberg 1871–1920, Limburg 1976, s. 175–176.
Gębołyś Zdzisław, Biblioteka Miejska w Bydgoszczy w przededniu i w pierwszych dniach i miesiącach I wojny światowej, „Kronika Bydgoska” 2021, t. 42, s. 217–243.
Gębołyś Zdzisław, Die Bromberger Stadtbibliothek (Biblioteka Miejska w Bydgoszczy) w świetle referatu Georga Minde-Poueta, „Kronika Bydgoska” 2020, t. 41, s. 367–381.
Gębołyś Zdzisław, Dział Sztuki w Bibliotece Miejskiej w Bydgoszczy w 1911 roku, „Kronika Bydgoska” 2023, t. 44, s. 259–285.
Heinrich Kruse, [w:] Wikipedia. Wolna encyklopedia [online] [dostęp 29 czerwca 2020]. Dostępny w World Wide Web: https://de.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Kruse.
Historia Bydgoszczy, red. nauk. Marian Biskup, t. 1: Do roku 1920, Bydgoszcz 1991.
Hojka Zdzisław, 70 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczólkowskiego w Bydgoszczy, „Muzealnictwo” 1994, t. 36, s. 23–27.
Jahrbuch der Deutschen Bibliotheken, hrsg. vom Verein Deutscher Bibliothekare, 1913 Jhrg. 11, s. 24–25.
Jahresbericht der Stadtbibliothek Bromberg 1916, Bromberg 1917.
Jahresbericht der Stadtbibliothek Bromberg 1917, Bromberg 1918.
Jahresbericht der Stadtbibliothek Bromberg 1918, Bromberg 1919.
Jordan Stefan, Raumer, Friedrich Ludwig Georg, [w:] Neue Deutsche Biographie [online] [dostęp 29 czerwca 2023]. Dostępny w World Wide Web: https://www.deutsche-biographie.de/sfz22537.html#ndbcontent.
Katalog inkunabułów Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy, oprac. Jolanta Ociepa, Bydgoszcz 1999.
Matyasik Joanna, Bibliotheca Bernardina – cymelia i unikaty księgozbioru bydgoskich bernardynów, „Universitas Gedanensis” 2016, R. 28, t. 52, s. 7–34.
Matyasik Joanna, Bibliotheca Bernardina – zabytkowa kolekcja Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy, [w:] Bernardyni polscy 1480–1829, red. Aleksander K. Sitnik, Kalwaria Zebrzydowska 2018, s. 242–265.
Matyasik Joanna, Dokumenty życia społecznego w zbiorze Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy: charakterystyka i ochrona zasobu, [w:] Dokumenty życia społecznego w badaniach i praktyczne ich wykorzystanie. Materiały z ogólnopolskiej konferencji „Dokumenty życia społecznego w badaniach i praktyczne ich wykorzystanie”, red. Aneta Firlej-Buzon, Wrocław 2016, s. 181–198.
Matyasik Joanna, Polonika XVI–XVII w. ze zbiorów Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy. Katalog, Bydgoszcz 2015.
Matyasik Joanna, Skarby Książnicy Bydgoskiej. Zabytkowe zbiory Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. dr. Witolda Bełzy w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2018.
Michna Radosław, Pruskie szkolnictwo średnie Bydgoszczy w latach 1815–1920, Bydgoszcz 2020.
Minde-Pouet Georg, Die Bromberger Stadtbibliothek, [w:] Deutsche Bildungsinstitute in der Provinz Posen. Festschrift der wissenschaftlichen Anstalten und Vereine. Gewidmet der 51. Versammlung Deutscher Philologen und Schulmänner zu Posen an 4. bis 6. Oktober 1911, Lissa 1911, s. 76–82.
Minde-Pouet Georg, Die Eröffnung unserer Stadtbibliothek 14. November 1904 – 9 Uhr vorm., „Ostdeutsche Presse” 1904, Nr. 268, s. 4; Nr. 269, s. 6.
Od inkunabułów do e-booków. Bydgoska książnica 1903–2013 [oprac. zespół Adam Doman i in.], Bydgoszcz 2013.
Rymkiewicz Anna, Biblioteka ludowa początkiem miejskiej sieci bibliotecznej, „Bibliotekarz Bydgoski” 1997, nr 2, s. 11–21.
Rymkiewicz Anna, Hugon Bräsicke i jego biblioteka, „Kalendarz Bydgoski na rok 1998” 1997, R. 31, s. 191–196.
Schutte Christoph, Die Königliche Akademie in Posen (1903–1919) und andere kulturelle Einrichtungen im Rahmen der Politik zur „Hebung des Deutschtums“, Marburg 2008.
Sprawozdanie Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy 1920–1927, red. Witold Bełza, Teodor Brandowski, Bydgoszcz 1928.
Szmańda Edward, Początki i rozwój działalności, [w:] Z życia i pracy bydgoskiej książnicy. Księga pamiątkowa Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy 1903–1963, Bydgoszcz 1965, s. 59–62.
W obszernym a bardzo pięknym westybulu naszym… 120 lat Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. dr. Witolda Bełzy w Bydgoszczy, red. Lucyna Gęsikowska, Marcin Karnowski, Bydgoszcz 2023.
Wajda Kazimierz, Ludność, jej rozwój i struktura, [w:] Historia Bydgoszczy, t. 1: Do roku 1920, red. nauk. Marian Biskup, Bydgoszcz 1991, s. 468–471.
Wajda Kazimierz, Przeobrażenia gospodarcze Bydgoszczy w latach 1850–1914, [w:] Historia Bydgoszczy, t. 1: Do roku 1920, red. nauk. Marian Biskup, Bydgoszcz 1991, s. 530–540.
Warschauer Adolf, Georg Minde–Pouet, Lissa 1913.
Węglerska Aleksandra, Biblioteka Miejska – zarys historyczny, „Bibliotekarz Bydgoski” 1993, nr 1, s. 5–14.
Węglerska Aleksandra, Bydgoska książnica. Zarys dziejów, [w:] Od inkunabułów do e-booków. Bydgoska książnica 1903–2013, Bydgoszcz 2013, s. 5–51.
Węglerska Aleksandra, Druki niemieckojęzyczne w zbiorach Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. dr. Witolda Bełzy w Bydgoszczy, „Bibliotekarz Kujawsko-Pomorski” 2006, nr 1, s. 38–45.
Węglerska Aleksandra, Stulecie bydgoskiej książnicy, „Bibliotekarz Kujawsko-Pomorski” 2003, nr 2, s. 5–17.
Z życia i pracy bydgoskiej książnicy. Księga pamiątkowa Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy 1903–1963, red. Ewa Pawlikowska, Bydgoszcz 1965.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Zdzisław - Gębołyś
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 8
Number of citations: 0
