https://apcz.umk.pl/TSB/issue/feed Toruńskie Studia Bibliologiczne 2021-04-20T08:34:52+02:00 Mariusz Jarocki maryan@umk.pl Open Journal Systems Toruńskie Studia Bibliologiczne (TSB) to czasopismo naukowe dedykowane różnym subdyscyplinom bibliologii. https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.013 Architektura informacji a synestezja – rozważania teoretyczne i przykłady zastosowania w praktyce 2021-04-11T11:34:56+02:00 Paulina Kosobucka paulinakosobucka@gmail.com Celem niniejszego artykułu jest analiza zjawiska synestezji w kontekście architektury informacji. Synestezja, jako fenomen percepcji wrażeń przez różne zmysły, może wpływać korzystnie lub negatywnie na odbiór przekazu. Dobrze zaprojektowana informacja jest przekonywająca dla odbiorcy. Twórcy serwisów internetowych, aplikacji, reklam i sprzętów starają się integrować zmysły w przekazie z korzyścią dla odbiorcy. W pracy architekta informacji możemy zauważyć wiele implikacji praktycznych synestezji. Artykuł ma charakter inicjujący z elementami prognostyczno-futurologicznymi. 2020-10-10T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.014 Książki obrazkowe a projekty internetowe – podobieństwa w strategiach wizualnych stosowanych przez polskich twórców dla dzieci 2021-04-11T11:34:57+02:00 Monika Janusz-Lorkowska monika_janusz@tlen.pl Artykuł, na podstawie wybranych przykładów, wskazuje na paralelność tworzonych w Polsce projektów graficznych adresowanych do najmłodszego odbiorcy, a publikowanych zarówno w papierowych książkach kodeksowych, jak i cyfrowych projektach internetowych. Wizualna „sztuka internetu” inspiruje się tradycyjną książką, a najnowsze picturebooki – internetem i grami komputerowymi. W efekcie podobieństwa obrazkowych opowieści i przekazów edukacyjnych dla dzieci w starych i nowych mediach, często autorstwa tych samych twórców, wskazują na mediamorfozę i transgresję mediów, co pozwala na płynne przejścia pomiędzy nimi, przy jednoczesnym rozwianiu niektórych obaw związanych z uczestniczeniem dziecka w kulturze cyfrowej. 2020-10-07T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.015 Czasopismo „Obrona Kultury” (1938-1939) jako źródło informacji o rynku książki w dwudziestoleciu międzywojennym 2021-04-11T11:34:57+02:00 Monika Olczak-Kardas monika.olczak-kardas@ujk.edu.pl „Obrona Kultury” to czasopismo społeczno-kulturalne, które ukazywało się w Warszawie w latach 1938–1939. Początkowo wychodziło jako tygodnik, a następnie dwutygodnik. Redaktorem pisma był Adam Szczepanik. Celem artykułu jest ukazanie efemerycznego czasopisma z okresu dwudziestolecia międzywojennego jako źródła informacji o ówczesnym rynku książki. Ogółem zidentyfikowano na łamach pisma 270 tekstów związanych z tematem. Wyodrębniono następujące grupy tematyczne: ruch wydawniczy, bibliotekarstwo, księgarstwo, czytelnictwo, publikacje, pisarze, prasa, wystawy, varia. Najczęściej na łamach pisma pojawiały się różnego rodzaju omówienia publikacji – książek, czasopism. Kolejną grupę stanowiły teksty, które podejmowały tematykę związaną z firmami wydawniczymi, zarówno zawodowymi jak i nieprofesjonalnymi. Często publikowano informacje dotyczące twórców oraz sytuacji bibliotek. Teksty mogą być znakomitym uzupełnieniem źródeł bibliologicznych i przyczynić się do nakreślenia pełniejszego obrazu rynku książki w dwudziestoleciu międzywojennym. 2020-08-03T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.016 Działalność Towarzystwa Wydawniczego „Kompas” w Łodzi do 1939 r. 2021-04-20T08:34:52+02:00 Aneta Katarzyna Stawiszyńska anetas83@wp.pl Towarzystwo Wydawnicze „Kompas”, działające w latach 1921–1939, było jednym z najbardziej znanych wydawnictw oferujących literaturę religijną, kierowaną głównie do członków Kościoła Chrześcijan Baptystów. W jego ofercie, oprócz publikacji o tematyce religijnej, znajdowały się też liczne kalendarze, galanteria papiernicza czy publikacje zlecane przez inne podmioty społeczne bądź gospodarcze. Wydawnictwo „Kompas” korzystało ze wsparcia amerykańskich członków Kościoła Chrześcijan Baptystów, a także miejscowych przedsiębiorców związanych z tymże wyznaniem w Łodzi. W związku z kryzysem gospodarczym w 1929 r., Towarzystwo „Kompas” zostało rozwiązane, a związana z nim drukarnia skupiła się na wykonywaniu prac zleconych. 2020-07-13T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.017 Publikacje o tematyce filozoficznej wydane na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX w. – studium bibliometryczne 2021-04-11T11:34:58+02:00 Irena Krystyna Gruchała irena.gruchala@uj.edu.pl Małgorzata Stanula malgorzata.stanula@uj.edu.pl W artykule przedstawia się charakterystykę publikacji z zakresu filozofii, opublikowanych na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX w. W okresie utraty niepodległości tematyka filozoficzna miała niewielki udział w repertuarze wydawniczym. W badaniach starano się uwzględnić postulaty badawcze Davida Nicolasa i Maureen Ritchie, Wandy Pindlowej oraz Marty Skalskiej-Zlat wobec zastosowania technik bibliometrycznych w bibliologii. Podstawą źródłową pracy jest baza stworzona w programie Excel. Zarejestrowano w niej 1121 opisów bibliograficznych książek, w tym również nadbitki i odbitki. Do zgromadzenia danych wykorzystano głównie „Bibliografię Filozofii Polskiej” oraz <em>Elektroniczną Bazę Bibliografii Estreichera</em>. Zebrane dane liczbowe poddano badaniom opisującym, zastosowano także analizy statystyczne. Dynamikę zmian objętości publikacji zobrazowano za pomocą testu Kruskala-Wallisa. Test Ch<sup>2 </sup>Pearsona służył do zbadania zależności liczby publikacji: od miejsca wydania i jego przynależności do jednego z trzech zaborów; kategorii wydawcy; formy przekazu oraz działu klasyfikacji. Testu tego użyto również do ukazania związków między kategorią wydawcy a formą publikacji oraz między kategorią wydawcy a treścią dokumentu. Test U Manna Whitneya wykorzystano do porównania objętości odbitek i nadbitek z klasycznymi książkami. Analizy statystyczne przeprowadzono za pomocą oprogramowania MS Excel (Microsoft) i Statistica 12 (StatSoft Inc.). Zastosowanie technik bibliometrycznych potwierdziło ich przydatność do badania piśmiennictwa w ujęciu historycznym. W wyniku badań powstał obraz upowszechniania treści filozoficznych na ziemiach polskich w drugim półwieczu XIX stulecia. Tworzą go składniki o charakterze dynamicznym i statycznym. Niektóre z nich wpisują się w rezultaty badań dotyczących całości ruchu wydawniczego w okresie utraty niepodległości. 2020-03-24T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.018 Własny głos w autorstwie kobiecym w pierwszej połowie XIX w. na przykładzie Klementyny z Tańskich Hoffmanowej i Narcyzy Żmichowskiej 2021-04-11T11:34:59+02:00 Teresa Święćkowska t.swieckowska@uw.edu.pl W artykule przeanalizowano postawy autorskie dwóch polskich pisarek pierwszej połowy XIX w. – Klementyny z Tańskich Hoffmanowej i Narcyzy Żmichowskiej. Jako podstawę analizy przyjęto koncepcję własnego głosu, wyodrębnioną na podstawie teoretycznych założeń Virginii Woolf odnośnie historii autorstwa kobiecego. Analizowane teksty obejmują wybrane dzienniki oraz listy pisarek, jak też niektóre ich utwory pedagogiczne i literackie. Przykład K. Hoffmanowej pokazuje, że autorki, które jako pierwsze przecierały ścieżki na rynku wydawniczym podejmowały się na ogół gatunków uważanych za mniej prestiżowe, a w swoich utworach powielały ustalone społecznie i kulturowo wzory ról kobiecych. Własny głos autorek dał się słyszeć wyraźniej w następnym pokoleniu publikujących kobiet, co zostało zilustrowane na przykładzie N. Żmichowskiej. 2020-05-18T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne https://apcz.umk.pl/TSB/article/view/TSB.2020.019 Ratowanie książek w jidysz. Recenzja książki Aarona Lanskiego Przechytrzyć historię. Niezwykłe przygody człowieka, który ocalił milion książek w jidysz, przekład Agnieszka Nowak-Młynikowska. Sopot: Smak Słowa, 2020. ISBN 978-83-66420-14-4, ss. 368. 2021-04-11T11:34:59+02:00 Katarzyna Seroka kseroka@uw.edu.pl Po II wojnie światowej głównym ośrodkiem języka jidysz stały się Stany Zjednoczone. Emigrujące z Europy Wschodniej do USA rodziny często zabierały ze sobą książki, a później na osiadłych terenach drukowali swoją literaturę. Los licznie zgromadzonych i poniekąd później odrzuconych w USA księgozbiorów w języku jidysz wynikał z faktu, że żydowscy imigranci często byli nienasyconymi czytelnikami, a gdy umierali, ich cenne kolekcje trafiały w ręce dzieci czy wnuków, które nie znały języka przodków. W sprzyjających okolicznościach trafiały one do bibliotek przy synagogach, najczęściej jednak lądowały na strychach lub nawet na śmietnikach, co powodowało ich bezpowrotne zniszczenie. Amerykanin Aaron Lansky wraz z grupą entuzjastów postanowił jednak to dziedzictwo uratować, dzięki czemu udało się ocalić 1,5 miliona książek. 2021-04-08T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Toruńskie Studia Bibliologiczne