Перейти до головного Перейти в головне навігаційне меню Перейти на нижній колонтитул сайту
  • Зареєструватися
  • Увійти
  • Language
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Hrvatski
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
  • Menu
  • Головна
  • Поточний випуск
  • Архіви
  • Про нас
    • Про журнал
    • Подання
    • Редакційний штат
    • Заява про конфіденційність
    • Контактна інформація
  • Зареєструватися
  • Увійти
  • Language:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

Studia Pigoniana

Duch wynalazczy, nauka, fikcja – Jan Szczepanik i Franciszek Pik Mirandola jako prekursorzy science fiction
  • Головна
  • /
  • Duch wynalazczy, nauka, fikcja – Jan Szczepanik i Franciszek Pik Mirandola jako prekursorzy science fiction
  1. Головна /
  2. Архіви /
  3. Том 6 № 6 (2023): Studia Pigoniana /
  4. Articles

Duch wynalazczy, nauka, fikcja – Jan Szczepanik i Franciszek Pik Mirandola jako prekursorzy science fiction

Автор(и)

  • Wojciech Gruchała Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie https://orcid.org/0000-0002-3588-3064

DOI:

https://doi.org/10.12775/SP.2023.005

Ключові слова

Franciszek Pik Mirandola, Jan Szczepanik, science fiction, modernizm, scjentyzm

Анотація

Duch wynalazczy, nauka, fikcja – Jan Szczepanik  i Franciszek Pik Mirandola jako prekursorzy science fiction

Artykuł ukazuje epizod z dziejów literatury science-fiction w Polsce. Przyjaciele z lat szkolnych – Jan Szczepanik i Franciszek Pik Mirandola – wspólnie rozwijali pasję wynalazczą. Pierwszy z nich osiągnął na tym polu światowy sukces, jako twórca technologii tkackich opartych o techniki fotograficzne, a także dzięki wykonaniu kamizelki kuloodpornej dla władcy Hiszpanii, natomiast Franciszek Pik pomysły wynalazków gromadził w szufladzie, starając się zaistnieć jako pisarz. Obaj nosili cechy osobowości podwójnych: Szczepanik wydawał się współczesnym wcieleniem twórczego geniusza niezrozumianego przez mieszczańskie społeczeństwo, drugi kilkakrotnie wracał do zawodu aptekarskiego, marząc o sławie artysty. Kompetencje techniczne Franciszka Pika pozwoliły mu w sposób nowatorski eksperymentować z językiem nauki i snuć z jego pomocą refleksję egzystencjalną i metafizyczną. Opowiadania pisane w ten sposób: Cel, Lux perpetua, Pamiętnik płomienia swą oryginalnością do dziś zadziwiają i stanowią nowatorski wkład Pika w rozwój konwencji prozy fantastyczno-naukowej w Polsce. Niestety, nowatorstwo to nie zyskało za życia artysty poklasku publiczności i podobnie jak genialne wynalazki Szczepanika musiało czekać na ponowne odkrycie już po śmierci autora.

Біографія автора

Wojciech Gruchała, Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie

Dr Wojciech Gruchała – absolwent polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Praca magisterska poświęcona twórczości Wacława Berenta została wyróżniona na ogólnopolskim Konkursie o Nagrodę im. Czesława Zgorzelskiego w Lublinie i opublikowana pod tytułem Architekt prozy. Retoryczna analiza stylu Wacława Berenta. Zainteresowania badawcze związane są z poetyką i stylistyką literatury polskiej przełomu XIX i XX wieku, a także wpływem przemian społecznych na formy artystycznej ekspresji.

Посилання

Pracownia Jana Szczepanika, „Ilustracja Polska”, nr 1.

Amis K., 1989, Nowe mapy piekła, przekł. L. Jęczmyk, [w:] Spór o SF. Antologia szkiców i esejów o science fiction, teksty wybrali R. Handke, L. Jęczmyk, B. Okólska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, s. 12–17.

Burnam T., 1954, Mark Twain and the Austrian Edison, „American Quarterly”, pp. 364–372. URL: https://doi.org/10.2307/3031371

Flis-Czerniak E., 2007, Matematyka i duchy, [w:] Fantastyka XIX i XX wieku. Granice i pogranicza, pod red. J. Szcześniak, Wydawnictwo UMCS, Lublin, s. 11–29.

Jewsiewicki W., 1972, Polski Edison. Jan Szczepanik, Interpress, Warszawa.

Kołakowski L., 2015, Filozofia pozytywistyczna, wyd. IV, PWN, Warszawa.

Kosiek A., 2011, Elżbieta z Lewakowskich Pikowa, „Croscena. Krośnieńska Scena Kultury”, 2011, nr 92, s. 9–12.

Koyré A., 1998, Od zamkniętego świata do nieskończonego wszechświata, przekł. O. i W. Kubińscy, słowo/obraz terytoria, Warszawa.

Mazurkiewicz A., 2008, Przemiany fantastyki cudownego wynalazku w XX-wiecznej literaturze polskiej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, nr 10, s. 219–236.

Okólska B., 1989, Ewolucja gatunku, [w:] Spór o SF. Antologia szkiców i esejów o science fiction, teksty wybrali R. Handke, Lech Jęczmyk, Barbara Okólska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, s. 7–11.

Okulicz-Kozaryn M., 2013, Naukowość utajona? Konsekwencje scjentyzmu w literaturze Młodej Polski, Wydawnictwo UAM, Poznań.

Pilecki J., 1962, [recenzja W. Jewsiewicki, Jan Szczepanik. Wielki wynalazca], „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 1962, nr 1–2, s. 195–204.

Pilecki J., 1963, Franciszek Mirandola i Jan Szczepanik. Dialog wyobraźni technicznej i artystycznej, „Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej”, seria D, z. 4, s. 51–88

Pragłowska A., 2012, Obrazy i barwy. O wynalazkach i życiu Jana Szczepanika, Wydawnictwo SCAN, Tarnów.

Stoff A., 2005, Czy i jak interpretować utwory fantastyczne?, [w:] Polska literatura fantastyczna. Interpretacje, red. A. Stoff i D. Brzostek, Wydawnictwo UMK, Toruń, s. 7–11.

Tatarkiewicz W., 1970, Historia Filozofii, t. 3, Filozofia XIX wieku i współczesna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Tynecki J., 1996, Pozytywizm a scjentyzm. Konfrontacje terminologiczne, [w:], tegoż, Światopogląd pozytywizmu. Wybór pism, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 29–68.

Studia Pigoniana

Downloads

  • PDF (Język Polski)

The publisher's shop:

Go to shop

Опубліковано

2023-10-16

Як цитувати

1.
GRUCHAŁA, Wojciech. Duch wynalazczy, nauka, fikcja – Jan Szczepanik i Franciszek Pik Mirandola jako prekursorzy science fiction. Studia Pigoniana. Online. 16 Жовтень 2023. Vol. 6, no. 6, pp. 101-111. [Accessed 7 Лютий 2026]. DOI 10.12775/SP.2023.005.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Завантажити посилання
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Номер

Том 6 № 6 (2023): Studia Pigoniana

Розділ

Articles

Ліцензія

Creative Commons License

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 492
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Перегляд списку авторів
  • Issue archive

User

User

Поточний номер

  • Логотип Atom
  • Логотип RSS2
  • Логотип RSS1

Інформація

  • Для читачів
  • Для авторів
  • Для бібліотекарів

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Мова

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

Tags

Search using one of provided tags:

Franciszek Pik Mirandola, Jan Szczepanik, science fiction, modernizm, scjentyzm
Нагору

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop