Przekład artystyczny mowy dziecka w kontekście badań nad przekładem literatury dziecięcej
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.004Słowa kluczowe
przekład literatury dziecięcej, literatura dziecięca, mowa dziecka, badania korpusowe, cel przekładuAbstrakt
Tematem artykułu jest zidentyfikowanie i omówienie części wspólnej, jaka rysuje się dla badań nad przekładem literatury dziecięcej oraz badań nad przekładem mowy dziecka, w perspektywie przekładu z języka angielskiego na język polski. W tym celu w artykule przytoczone zostają ustalenia badaczy dotyczące rozwoju i cech charakterystycznych mowy dziecka oraz jej literackich reprezentacji, charakterystyka zagadnień i trudności dotyczących przekładu mowy dziecka jako typu mowy niestandardowej, wyniki badań nad przekładem literatury dziecięcej, jak również w zakresie typologii tekstów oraz procesu przekładu.
Bibliografia
Adamczyk M., 1982, Czy Kubuś Puchatek to Winnie-the-Pooh? O potrzebie krytyki przekładu, „Akcent” 4.
Adamczyk-Garbowska M., 1988, Polskie tłumaczenia angielskiej literatury dziecięcej. Problemy krytyki przekładu, Wrocław
Adamczyk-Garbowska M., 1989, Wpływ kategorii odbiorcy na polskie przekłady angielskiej literatury dziecięcej, [w:] Literatura angielska i amerykańska. Problemy recepcji, (red.) A. Zagórska, G. Bystydzieńska, Lublin, s. 108–118.
Alvstad C., 2010, Children’s literature and translation, [w:] Handbook of translation studies Vol. 1, Y. Gambier, L. van Doorslaer (red.), Amsterdam–Philadelphia, s. 22–27.
Barańczak S., 1994, Rice pudding i kaszka manna, „Teksty” 1975/6, s. 72–86, w: S. Barańczak, Ocalone w tłumaczeniu, Poznań [o tłumaczeniu poezji dla dzieci].
Behrens B., 2016, The Task of Structuring Information in Translation, [w:] New Directions in Empirical Translation Process Research. Exploring the CRITT TPR-DB, M. Carl, S. Bangalore, M. Schaeffer (red.), Heidelberg, s. 265–278.
Berman A., 2009, Przekład jako doświadczenie obcego, przeł. U. Hrehorowicz, [w:] P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, Kraków, s. 252–253.
Boniecka B., 2002, Widzenie świata i jego prawidłowości. Dziecięca logika i prawda, [w:] Składnia Stylistyka Struktura Tekstu, M. Krauz i K. Ożóg (red.), Rzeszów, s. 46–49.
Borodo M., 2006, Children’s literature translation studies? Zarys badań nad literaturą dziecięcą w przekładzie, „Przekładaniec” 1 (16): Przekład literatury dziecięcej, s. 12–23.
Brajerska-Mazur A., 2006, Kaszka manna a tłumaczenie nursery rhymes na język polski, „Przekładaniec” 1 (16): Przekład literatury dziecięcej, s. 118–131.
Catford J.C., 1967, A Linguistic Theory of Translation. An Essay in Applied Linguistics, London.
Čermáková A., 2018, Translating Children’s Literature: Some Insights from Corpus Stylistics, [w:] Ilha do Desterro A Journal of English Language, Literatures in English and Cultural Studies 2018/01 Vol. 71, Iss. 1, Florianópolis, s. 117–133 DOI:10.5007/2175-8026.2018v71n1p117.
Czarnecka M., 2022, Wieża Babel dialektów. Mowa niestandardowa w przekładach prozy anglojęzycznej, Kraków.
Czarnecka M., 2021, Translation of Children’s Speech in Frank Schaeffer’s Portofino, Studia Anglica Posnaniensia 56 (2021): s. 5–38, DOI: 10.2478/stap2021-0021 (2021).
Czarnecka M., 2016, „Lapsolekt dziecka w polskich tłumaczeniach Piątego dziecka Doris Lessing”, [w:] Studia o przekładzie: Reguły gier. Między normatywizmem a dowolnością w przekładzie, Nr 43, s. 189–211.
Dickens Ch., 1982, Great Expectations, [w:] Four Complete Novels, New York.
Dickens Ch., 1999, Wielkie nadzieje, tłum. K. Beylin, Warszawa.
Foster S., 1996, The Communicative Competence of Young Children. A Modular Approach, London.
Golding R., 1985, Idiolects in Dickens. The Major Techniques and Chronological Development, London.
Haman M., 1992, Dziecięca „teoria umysłu” a kompetencja komunikacyjna dziecka w wieku przedszkolnym, [w:] Z badań nad kompetencją komunikacyjną dzieci, B. Bokus i M. Hamman (red.), Warszawa, s. 229–53.
Hickmann M., 2000, Discourse Organization and the Development of Reference to Person, Space and Time, [w:] The Handbook of Child Language, P. Fletcher, B. MacWhinney (red.), Oxford, s. 194–218.
Holzman M., 1997, The Language of Children: evolution and development of secondary consciousness and language, Oxford.
Karmiloff-Smith A., 1981, Functional Approach to Child Language. A Study of Determiners and Reference, Cambridge.
Kussmaul P., 1995, Training the Translator, Amsterdam–Philadelphia.
Kussmaul P., 1997, Text-Type Conventions and Translating: Some Methodological
Issues, [w:] Text Typology and Translation, A. Trosborg (red.), Amsterdam– Philadelphia, s. 67–86.
Kurcz I., 1987, Język a reprezentacja świata w umyśle, Warszawa.
Lathey G., 2006, The Translation of Children’s Literature: a Reader, Clevedon.
Lathey G., 2011, The translation of literature for children, [w:] K. Malmkjær, K. Windle (red.), The Oxford handbook of translation studies, Oxford Handbooks Online, s. 1–10 DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199239306.013.0015.
Lebiedziński H., 1981, Elementy przekładoznawstwa ogólnego, Warszawa.
Leech G., Short M., 2007, Style in Fiction. A Linguistic Introduction to English Fictional Prose, 2nd Edition, Harlow.
Nord C., 2018, Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained, 2nd Edition, New York.
O’Sullivan E., Bell A., 2005, Comparative Children’s Literature, 1st Edition, [Online], London; New York.
Ottinnen R., 2000, Translating for Children, New York and London.
Page N., 1988, Speech in the English Novel, 2nd Edition, London.
Piaget J., et al., 1967, Rozwój ocen moralnych dziecka, Wydanie I, Warszawa.
Piaget J., et al., 1939, Sąd i rozumowanie u dziecka, Lwów.
Piaget J., 1992, Mowa i myślenie u dziecka, Warszawa.
Przetacznik-Gierowska M., 1994, Od słowa do dyskursu. Studia nad mową dziecka, Warszawa.
Schaeffer F., 1996, Portofino, New York.
Schaeffer F., 2000, Portofino, tłum. Czarnecka, M., Poznań.
Schmaltz M., da Silva, A.L.I., Pagano, A., Alves, P., Leal, L. V. A., Wong, D. F., Chao, L. S., Quaresma, P., 2016, “Cohesive Relations in Text Comprehension and Production: An Exploratory Study Comparing Translation and Post-Editing”, [w:] New Directions in Empirical Translation Process Research. Exploring the CRITT TPR-DB, M. Carl, S. Bangalore, M. Schaeffer, Heidelberg, s. 239–264.
Semino E., Short. M., 2004, Corpus Stylistics: Speech, Writing and Thought Presentation in a Corpus of English Writing, London.
Sienkiewicz B., 1984, Obrazy języka w tłumaczeniu prozy powieściowej, [w:] E. Balcerzan (red.), Wielojęzyczność literatury i problemy przekładu artystycznego, Wrocław, s. 225–242.
Thompson P., Sealey A., 2007, Through Children’s Eyes?: Corpus Evidence of the Features of Children’s Literature, International Journal of Corpus Linguistics, 12(1), Amsterdam, s. 1–23.
Trosborg A., (red.), 1997a, Text Typology and Translation, Amsterdam–Philadelphia DOI: 10.1075/btl.26.
Trosborg A., 1997b, Text typology: Register, genre and text type, [w:] A. Trosborg (red.), Text Typology and Translation, Amsterdam–Philadelphia, s. 3–24 DOI: 10.1075/btl.26.03tro.
Tabbert R., 2002, Approaches to the Translation of Children Literature, Target 14:2, Amsterdam, s. 303–351.
van Coillie J., McMartin J., 2020, Children’s Literature in Translation: Texts and Contexts, J. McMartin, J. Van Coillie (red.), [Online], Leuven.
Wojtasiewicz O., 1992, Wstęp do teorii tłumaczenia, „TEPIS” Sp. z o.o., Warszawa.
Woźniak M., 2004, Sapie i dyszy... tłumacz Lokomotywy (Juliana Tuwima) na włoski, „Poezja i Dziecko” 4 (8), s. 53–56.
Woźniak M., 2006, Czy Harry Potter pod inną nazwą nie mniej by pachniał? O tłumaczeniu imion własnych we francuskich, polskich i włoskich przekładach powieści J.K. Rowling, „Przekładaniec” 1 (16): Przekład literatury dziecięcej, s. 171–192.
Woźniak M., 2008, Political correctness w przekładach literatury dziecięcej. O Koziołku Matołku i nie tylko, [w:] M. Gibińska-Marzec, S. Widłak (red.), Prace Komisji Neofilologicznej, t. 7, Kraków, s. 107–121.
Woźniak M., 2011, Przegląd bibliograficzny polskich i wydanych w Polsce prac i artykułów o przekładzie literatury dziecięcej, Przekładaniec, Numer 22–23 – Baśń w przekładzie, 2009, s. 283–292.
Wygotski L. et al., 1978, Narzędzie i znak w rozwoju dziecka, Wydanie I, Warszawa. Wygotski L. et al., 1989, Myślenie i mowa, Wydanie I, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Mira Czarnecka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 81
Liczba cytowań: 0
