Rap w rękach — przekład rapu na polski język migowy jako przykład tłumaczenia artystycznego
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.010Słowa kluczowe
polski język migowy, PJM, rap, łumaczenie artystyczneAbstrakt
Artykuł omawia proces tłumaczenia utworu rapowego Jeremy Sochan autorstwa OKI’ego (Oskara Kamińskiego) na polski język migowy (PJM). Analiza przeprowadzona na potrzeby tłumaczenia stanowi swego rodzaju studium przypadku szczególnego rodzaju przekładu artystycznego. Autorka przedstawia wyzwania translacyjne charakterystyczne dla gatunku rap — rytm, rym, slang, zapożyczenia i metafory — oraz opisuje strategie zastosowane w przekładzie wizualno-przestrzennym, umożliwiające oddanie muzycznej ekspresji i emocji oryginału. Szczególną uwagę poświęca procesowi pracy z głuchymi konsultantkami i tłumaczkami, który stanowi przykład współpracy opartej na równorzędności kompetencji oraz potwierdza performatywny charakter tłumacza jako współtwórcy dzieła artystycznego.
Bibliografia
Allison O., Van James T., 2011, Dirty Sign Language- Everyday Slang from “What’s Up?” to “F*%# Off!”, Berkley, Ulysses Press.
Beal-Alvarez J.S. i Trussell J.W., 2015, Depicting verbs and constructed action: necessary narrative components in Deaf adults’ storybook renditions, Sign Language Studies, 16(1), s. 7.
Bentley-Sassaman J. and Dawson, C., 2012, Deaf-hearing interpreter teams: A teamwork approach, Journal of Interpretation, 22(1), Article 2.
Etmanowicz A., 2020, Tłumaczenie artystyczne, Purpose. Magazyn Kultury i Biznesu, https://polskabezbarier.org/blog/mloda-tlumaczenie-artystyczne/ (dostęp: 23.11.2025).
Filipczak J., 2014, Anotacja korpusu PJM, [w:] Rutkowski P., Łozińska S. (red.), Lingwistyka przestrzeni i ruchu: Komunikacja migowa a metody korpusowe, wydano nakładem Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 91–105.
Grzesiak I., 2006, Humor w języku migowym, „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna”, 2, s. 253–261.
Hejwowski K., 2004, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Hummel A., 2025, Literatura niczym fizyka kwantowa, czyli o wszechświecie tłumaczenia literatury i poezji polskiej na język migowy, [w:] Kalata-Zawłocka
A. (red.), Przekład PJM dla początkujących w teorii i praktyce, Warszawa, s. 173–200.
Johnston T., Schembri A., 2007, Australian Sign Language (Auslan): An introduction to sign language linguistics, Cambridge.
Kalata-Zawłocka A., 2017, Społeczne i językowe konteksty tłumaczenia języka migowego w Polsce, Warszawa.
Kukołowicz T., 2014, Raperzy kontra filomaci, Warszawa.
Morêdo Pereira J., 2021, Deaf on stage: The cultural impact of performing Signed Songs, University College London, Londyn.
O’Boyle S., Mathews E., Brosens, C., Omardeen R., Van Landuyt D., Jones A. and Quigley L., 2024, A deaf-centred art-science approach to community engagement with sign language technologies, Journal of Science Communication, 23(5), N04.
OKI, bvdy47, 2023, Jeremy Sochan [utwór muzyczny].
Pieńkos J., 1993, Przekład i tłumacz we współczesnym świecie: aspekty lingwistyczne i pozalingwistyczne, Warszawa.
Sutton-Spence R., 2005, Analysing Sign Language Poetry. Haryana: Maharshi Dayanand University.
Schromová M., Ciesielska J., 2021, Tłumaczenie artystyczne – z czym to się je?, [w:] Kalata-Zawłocka A. (red.), Tłumacz języka migowego. Kim był? Kim jest? Kim będzie?, Warszawa, s. 67–92.
Schromová M., Kalata-Zawłocka A., 2020, Tłumaczenie teatralne w polskim języku migowym, „Półrocznik Językoznawczy Tertium”, 5(1).
Supalla S. J., 1990, The arbitrary name sign system in American Sign Language, „Sign Language Studies”, 67(1), s. 99–126.
Stratiy A., 2005, Best practices in interpreting: A Deaf community perspective, [in:] Janzen T. (red.) Topics in signed language interpreting: Theory and practice.
Amsterdam / Philadelphia: John Benjamins, s. 231–250.
Tanzer G., 2025, Fingerspelling within Sign Language Translation, in Proceedings of the 2025 Conference of the Nations of the Americas Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies (Volume 1: Long Papers), Albuquerque, New Mexico, s. 385–464.
Wilcox P., 2009, Metaphor in American Sign Language, Gallaudet University Press, Washington, D.C.
Wójciuk A., 2017, Ekspresywność języka subkultury hip-hopowej, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne”, 18(3), s. 67–79.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Martyna Solska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 89
Liczba cytowań: 0
