The Authorship Problem of the Seventeenth-Century Pasquinade Tatar Al-Furqan: Doubts and Findings
DOI:
https://doi.org/10.12775/RL.2022.8.10Keywords
Tatars of the Grand Duchy of Lithuania, anti-Tatar pasquinade, Piotr Czyżewski, Senieji Trakai, Benedictine monastery, Abbot Tomasz PawłowskiAbstract
The article attempts to identify the author of a seventeenth-century pasquinade Alfurkan tatarski (Tatar Al-Furqan) aimed against the Tatars of the Grand Duchy of Lithuania, or more precisely, those living on the Vokė River in the Trakai voivodeship. The author has analysed the dedications and commentaries to four editions (1616, 1617, 1640, and 1643), paying attention to the life of the Benedictine abbot of Senieji Trakai monastery, Tomasz Pawłowski (c. 1556–1653), who administered the abbey in the years between after 1597 and 1617. The coincidence of his biographical data with the dates of successive editions of the Alfurkan suggests that he could have been the mysterious author of the text.
References
Źródła drukowane
Alfurkan Tatarski prawdziwy na czterdzieści części rozdzielony [...] Teraz nowo przez Piotra Czyżewskiego (któremu Assan Alejewicz Tatarzyn z Waki Ojca zabił) zebrany i do druku Tatarom wszystkim gwoli nadany w roku 1616, W Wilnie u Joz. Karcana 1617.
Alfurkan Tatarski, to jest Relacya pewna o przyściu, abo o przygnaniu Tatar do W. X. Litewskiego, y dla czego im nawiazke szlachecka dano: a iż nie są szlachta ani Kniaziami ani Ziemianinami w Wielkim X. Litewskim, ale prostym chłopstwem […] Teraz znowu przez autora iey na światło wydana, b.m., 1640.
Alfurkan Tatarski, to jest relacya pewna o przyściu, abo o przygnaniu Tatar do Wielkiego Xięstwa Litewskiego […] Teraz znowu trzeci kroć przez autora jey na światło wydana, Kalisz 1643.
Alkoran. To jest, Zakon abo wiara zabobonney i obłędliwey Sekty Machometanskiey, według ktorego Tatarowie żywot swoy prowadzą […] Przez Matiasza Czyżewskiego Tatarom gwoli wydany y do druku podany, b.m., 1616.
Czyżewski P., Alfurkan tatarski prawdziwy na czterdzieści części rozdzielony, wyd. A. Konopacki, Białystok 2013.
Gryf zbroyny Iasnie Wielmoznemu Panu Ie.o M. P. Ianowi Karolowi Chodkiewiczowi Hrabi na Szkłowie, Myszy, y Bychowie, Woiewodzie Wilenskiemu, Nawyzszemu Hetmanowi W. X. L. Gubernatorowi Iflantskiemu P. memu Mośćiwemu, y Patronowi. Przez Naniższego Sługę Jozefa Karcana opisany. Roku 1617. April. Dnia 15.
Karcan J., Powszechna władza smierci nad świetej pamięci panięciem Hieronimem Chryzostomem Jana Karola Chodkiewicza synem, załosnym dialogismem opisana, Wilno, w druk. Józefa Karcana, 1614.
Szczygielski S., Series et nottia trocensium abbatum ordinis S. Benedicti [...], Cracoviae 1668.
Volumina constitutionum, t. 3: 1611–1640, vol. 1: 1611–1626, oprac. S. Grodziski, M. Kwiecień, A. Karabowicz, przedm. W. Uruszczak, Warszawa 2010.
Opracowania
Brückner A., Z teki bibliograficznej, VII. Volumina miscellanea, „Pamiętnik Literacki” 3, 1904, nr 1, s. 86–87.
Czacki T., O litewskich i polskich prawach, o ich duchu, źrzódłach, związku i o rzeczach zawartych w pierwszym statucie dla Litwy 1529. roku wydanym, t. 2, Poznań 1844.
Luto-Kamińska A., „Alfurkan tatarski” Piotra Czyżewskiego – opis zabytku (grafia z elementami fonetyki), „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 50, 2015, s. 18–47.
Starczewska K.K., Spuścizna łacińskojęzyczna w „Alfurkanie Czyżewskiego”, w: P. Czyżewski, Alfurkan tatarski prawdziwy na czterdzieści części rozdzielony, wyd. A. Konopacki, Białystok 2013, s. 31–39.
Šiaučiūnaitė-Verbickienė J., The History of a Seventeenth-Century Anti-Muslim Book from the Polish-Lithuanian Commonwealth (w druku).
Topolska M.B., Czytelnik i książka w Wielkim Księstwie Litewskim w dobie Renesansu i Baroku, Wrocław 1984.
Trajdos T.M., Benedyktyni w Starych Trokach (XV–połowa XVII w.), „Lituano-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” 12, 2007, s. 203–249.
Trajdos T.M., Z dziejów opactwa benedyktynów w Starych Trokach, „Przegląd Historyczny” 100, 2009, nr 2, s. 253–286.
Zakrzewski A.B., Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI–XVIII w.: ustrój i funkcjonowanie – sejmik trocki, Warszawa 2000.
Zakrzewski A.B., [rec.:] Jacek Sobczak „Położenie prawne ludności tatarskiej w Wielkim Księstwie Litewskim”, Warszawa–Poznań 1984, „Przegląd Historyczny” 78, 1987, nr 2, s. 326–328.
Темчин С.Ю., Арабско-турецкие фрагменты хорватского писателя-латиниста Бартула Джурджевича в польском антитатарском памфлете Петра Чижевского Alfurkan Tatarski (Wilno, 1616/1617), „Slavistica Vilnensis” 65, 2020, nr 2, s. 26–37 / Temchin S.I͡u., Arabsko-turetskie fragmenty khorvatskogo pisateli͡a-latinista Bartula Dzhurdzevicha v pol‘skom antitatarskom pamflete Petra Chizhevskogo Alfurkan Tatarski (Wilno, 1616/1617), „Slavistica Vilnensis” 65, 2020, nr 2, s. 26–37.
Темчин С.Ю., Alkoran Матиаша Чижевского: общая структура и вспомогательные тексты, „Folia Philologica” 2021, nr 2, s. 78–80 / Temchin S. I͡u., Alkoran Matiasha Chizhevskogo: obshchai͡a struktura i vspomogatel‘nye teksty, „Folia Philologica” 2021, nr 2, s. 78–80.
Темчин С.Ю., Проступки литовских татар в памфлете Матиаша Чижевского „Alkoran” (1616), „Rocznik Teologiczny” 64, 2022, nr 1, s. 7–25 / Temchin S. I͡u., Prostupki litovskikh tatar v pamflete Matiasha Chyzhevskogo „Alkoran” (1616), „Rocznik Teologiczny” 64, 2022, nr 1, s. 7–25.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 329
Number of citations: 0
