Rocznik Lituanistyczny https://apcz.umk.pl/RL Na łamach Rocznika Lituanistycznego publikowane będą prace badaczy różnych aspektów przeszłości ziem Litwy historycznej: historyków sensu stricto, językoznawców, historyków literatury, heraldyków, historyków sztuki, historyków prawa, archeologów czy muzykologów. I to nie tylko rozprawy, ale również prace drobne i materiały, artykuły recenzyjne, recenzje i noty recenzyjne oraz materiały do kroniki życia naukowego. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie pl-PL Rocznik Lituanistyczny 2450-8446 Przywilej Kazimierza Jagiellończyka dla Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1447 roku. Kształtowanie się treści na tle tekstologii aktu https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35856 <p>Celem artykułu jest ustalenie możliwych źródeł, z których korzystali twórcy tekstu przywileju Kazimierza Jagiellończyka dla Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1447 r., a także inspiracji pojedynczych jego części – artykułów, klauzul. Badanie problemu możliwe jest m.in. dzięki metodzie tekstologicznej, której jednym z zadań jest zestawienie badanego aktu z innymi tego typu tekstami. Wykorzystując tę metodę do analiz, możemy ustalić zarówno bezpośrednie zapożyczenia poszczególnych fragmentów w przywileju, jak i wskazać na wzorowanie się na formularzu innych aktów.</p> Hlieb Bierastavy Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 7 38 10.12775/RL.2021.7.01 Organizacja funkcjonowania mostów i grobli w Wielkim Księstwie Litewskim od drugiej połowy XV do końca XVI wieku – zarys problematyki https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35857 <p>W artykule przybliżono prawne i organizacyjne zasady funkcjonowania mostów i grobli w Wielkim Księstwie Litewskim m.in. w świetle regulacji prawnych wczesnej epoki nowożytnej. Podstawą badań były obowiązujące ogólnopaństwowe akty normatywne oraz przywileje nadawane przez władcę. Problemy te są rozpatrywane w dwóch aspektach: przestrzennym i gospodarczym.</p> Joanna Kunigielis Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 39 58 10.12775/RL.2021.7.02 Kontakty handlowe Gdańska i Wilna w świetle piętnastowiecznej księgi kupieckiej https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35858 <p>W artykule przybliżającym wstępnie zagadnienie kontaktów wilnian i gdańszczan przedstawiono aktywność handlową kupców wileńskich w Gdańsku w latach 1426–1451, ich sieci powiązań, możliwości uzyskania kredytu w mieście nad Motławą, główny model wymiany handlowej, stopień monetyzacji i możliwości finansowe w świetle rejestru handlowego kupca gdańskiego Johana Pyrego.</p> Anna Paulina Orłowska Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 59 91 10.12775/RL.2021.7.03 The Cuisine of Sigismund II Augustus: Food and Its Supply in the Grand Duchy of Lithuania According to the Data in the Court Account Books of 1543–1546 https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35859 <p>Celem niniejszego artykułu jest analiza danych zawartych w księgach rachunkowych z lat 1543–1546, w celu ukazania, jakich produktów spożywczych używano w kuchni królewskiej podczas pobytów Zygmunta II Augusta w Wielkim Księstwie Litewskim oraz sposobów ich pozyskiwania. Prezentowane źródła pozwalają na ustalenie wielkości dostaw i poziomu spożycia mięsa i ryb w kuchni tego władcy, a także oszacowanie wielkości spożycia nabiału, chleba, kasz, słodkich wypieków, warzyw, owoców, przypraw i napojów.</p> Neringa Dambrauskaitė Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 93 115 10.12775/RL.2021.7.04 O Łoknickich raz jeszcze. Uzupełnienia i poprawki do artykułu Rodzina Łoknickich herbu Nieczuja na Podlasiu i w powiecie brzesko-litewskim do połowy XVII wieku („Rocznik Lituanistyczny” 5, 2019) https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35860 <p>W artykule przedstawiono nowe informacje dotyczące rodziny Łoknickich uzyskane już po publikacji poświęconego im artykułu. Rzucają one światło zarówno na kwestie genealogii samych Łoknickich, jak również rodzin z nimi spowinowaconych.</p> Jan Tęgowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 117 127 10.12775/RL.2021.7.05 W służbie obojga narodów – mechanizmy kariery podstolego rzeczyckiego Kazimierza Michała Pusłowskiego w latach 1660–1696 https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35861 <p>Artykuł przedstawia mechanizmy kariery wojskowej i politycznej podstolego rzeczyckiego Kazimierza Michała Pusłowskiego w latach 1660–1696. Jego celem jest przybliżenie biografii jednego z wyróżniających się dowódców średniego szczebla w armii litewskiej lat 70. i 80. XVII w. oraz pokazanie, jak ważną rolę w budowaniu pozycji wojskowej, politycznej i społecznej odegrał 15-letni okres służby w husarii koronnej oraz stosunki z czołowymi postaciami sceny politycznej Rzeczypospolitej, jak Jerzy Lubomirski, Jan Sobieski, Michał Kazimierz Radziwiłł, Kazimierz Jan i Benedykt Paweł Sapiehowie oraz Jan Karol Dolski.</p> Konrad Bobiatyński Zbigniew Hundert Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 129 153 10.12775/RL.2021.7.06 Puszcze w ekonomiach królewskich Wielkiego Księstwa Litewskiego w drugiej połowie XVII wieku – zarządzanie i eksploatacja https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35862 <p>W artykule podjęto próbę zlokalizowania puszcz istniejących w dobrach stołowych Wielkiego Księstwa Litewskiego w drugiej połowie XVII w. Przedstawiono sposoby eksploatacji lasów oraz obowiązki służb ochrony puszcz. Scharakteryzowano także kontrakty na obszary leśne, rozróżniając dwa ich typy: kontrakty na leśnictwa oraz na towary leśne. Zwrócono uwagę na uprawnienia oraz ograniczenia kontrahentów w zakresie eksploatacji puszcz królewskich.</p> Stanisław Zawadzki Grzegorz Zawadzki Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 155 184 10.12775/RL.2021.7.07 Castrum doloris Augusta II Mocnego w Wilnie i jego zachowane fragmenty https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35863 <p>Artykuł poświęcony jest rzeźbiarskim reliktom dekoracji okazjonalnej wykonanej w 1733 r. z okazji obchodów śmierci Augusta II Mocnego w katedrze wileńskiej, a następnie funkcjonującym do dziś jako wyposażenie kaplicy św. Kazimierza.</p> Piotr Jamski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 185 209 10.12775/RL.2021.7.08 O inwestycjach budowlanych Wazów w Wilnie https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35864 <p>Artykuł traktuje o budowlach Wazów w Wilnie w kontekście nie tyle architektonicznym, ile treści ideowych. Waga inwestycji Wazów wynikała z tradycji jagiellońskiej opieki nad miastem oraz miejsca, jakie Wilno zajmowało w Rzeczypospolitej.</p> Anna Sylwia Czyż Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 211 228 10.12775/RL.2021.7.09 Makoto Hayasaka (19 XI 1948 – 17 XII 2020) https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35867 <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> Jan Jurkiewicz Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 277 279 Spis posłów z Wielkiego Księstwa Litewskiego i ich postawa na sejmie pacyfikacyjnym 1735 roku https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35865 <p>W artykule uściślono informacje dotyczące reprezentacji poselskiej z Wielkiego Księstwa Litewskiego, która przybyła do Warszawy na sejm pacyfikacyjny w 1735 r. Ustalono urzędy, jakie pełnili poszczególni posłowie oraz udokumentowano ich aktywność w źródłach. W trakcie analizy materiału źródłowego wykazano, że zdecydowanie większą aktywność na sejmie przejawiali posłowie z Korony. Identyfikacja poszczególnych posłów pod względem przynależności do poszczególnych obozów politycznych pozwoliła ustalić, że zwolennicy króla Augusta III stanowili wśród posłów znaczną większość.</p> Adam Lisek Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 229 269 10.12775/RL.2021.7.10 Nagroda „Rocznika Lituanistycznego” za rok 2021 https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35868 <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> Urszula Augustyniak Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 281 281 Wykaz skrótów https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35869 <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> Urszula Augustyniak Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 283 284 Recenzje https://apcz.umk.pl/RL/article/view/35866 <p>&nbsp;&nbsp;</p> Kazimierz Bem Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2021-10-25 2021-10-25 7 271 276