How Different Can Reconstructions of the Same Events Be? The Example of the Events That Took Place Near Kaunas and Verkiai in 1658
DOI:
https://doi.org/10.12775/RL.2025.11.09Keywords
war of 1654–1667, peace negotiations of 1658, Battle of Kaunas of 1658, Battle of Verkiai of 1658, Polish-Lithuanian Commonwealth, Russia, Yuri Dolgoruky, Wincenty Korwin GosiewskiAbstract
The article analyses the Russian-Polish conflict of 1654–1658, focusing specifically on the events leading up to the Battle of Verkiai and the capture of Hetman Wincenty Korwin Gosiewski. It highlights how shifts in the balance of power – including victories over Sweden, an alliance with the Cossacks, and support from the Tatars – affected the Polish-Lithuanian Commonwealth’s decision to reject unfavourable terms for a truce with Moscow. The author discusses the background of Russia’s renewed hostilities, culminating in Yuri Dolgoruky’s treacherous attack during the ongoing peace negotiations in Vilnius. This text serves as a critical response to the findings of Igor B. Babulin, who based his narrative on Russian sources while omitting or selectively interpreting Polish accounts. Therefore, the article not only reconstructs historical events but also engages in a methodological and source-based debate regarding the prevailing narrative of the war in Russian historiography.
References
Źródła rękopiśmienne
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD), Archiwum Radziwiłłów (AR), dz. V, nr 4567/2, 5569/1, 6865/1, 8451, 9646/1, 11208/1, 13739, 13868/2, 18818.
Archiwum Narodowe w Krakowie (ANK), Pinocciana IT 363.
Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie (BCz), rękopisy: 387, 2107.
Biblioteka Naukowa Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie (BPAU i PAN), rękopisy: 342, 360.
Lietuvos valstybės istorijos archyvas, Vilnius (LVIA), f. SA, nr 3414.
Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Мінск (NGAB), f. 694, vop. 1, nr 309; f. 1739, vop. 1, nr 1.
Российский государственный архив древних актов, Москва (RGADA), f. 79, nr 107.
Źródła drukowane
Akta skarbowo wojskowe z epoki Wazów, t. 2: Wielkie Księstwo Litewskie w okresie panowania Jana Kazimierza (1648–1668), oprac. K. Bobiatyński, K. Kossarzecki, Warszawa 2024.
Poczobut Odlanicki J.W., Pamiętnik (1640–1684), oprac. A. Rachuba, Warszawa 1987.
Vorbek-Lettow M., Skarbnica pamięci, oprac. E. Galos, F. Mincer, Wrocław 1968.
XVII a. vidurio Maskvos okupacijos Lietuvoje šaltiniai, t. 2: 1655–1661 m. rusų okupacinės valdžios Lietuvoje dokumentai, red. E. Meilus, Vilnius 2011.
Акты Московского Государства изданные Императорскою Академиею наук, СПб 1894, t. II / Akty Moskovskogo Gosudarstva izdannye Imperatorsko͡iu Akademie͡iu nauk, SPb 1894, t. II.
Дневник переводчика Посольского приказа Кристофа Боуша (1654–1664), red. О. Русаковский, Москва 2024 / Dnevnik perevodchika Posolʹskogo prikaza Kristofa Bousha (1654–1664), red. O. Rusakovskiĭ, Moskva 2024.
Россия и белорусские земли в XVII – первой половине XVIII в. Сборник документов, t. 1: 1619–1663 гг., Москва 2020 / Rossi͡ia i belorusskie zemli v XVII – pervoĭ polovine XVIII v. Sbornik dokumentov, t. 1: 1619–1663 gg., Moskva 2020.
Opracowania
Babulin I., Kaniów – Bużyn – Łubnie 1662, Tarnowskie Góry 2023.
Bobiatyński K., Michał Kazimierz Pac. Wojewoda wileński, hetman wielki litewski, Warszawa 2008.
Bobiatyński K., Od Smoleńska do Wilna. Wojna Rzeczypospolitej z Moskwą 1654–1655, Zabrze 2004.
Bobiatyński K., Panorama postaw ludności Wielkiego Księstwa Litewskiego wobec agresji moskiewskiej w latach 1654–1655, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 43, 2007, s. 5–21.
Bobiatyński K., Rec.: Игорь Бабулин, Смоленский поход и битва при Шепелевичах 1654 года, Москва 2018, Русские Витязи, ss. 228, Ратное дело, „Kwartalnik Historyczny” 126, 2019, z. 2, s. 399–405.
Dąbrowski J., Polsko-moskiewskie rokowania pokojowe w 1658 roku, w: Rzeczpospolita w latach potopu, red. J. Muszyńska, J. Wijaczka, Kielce 1996, s. 91–107.
Kossarzecki K., Kauno ir Verkių mūšiai (1658 m. rugsėjo-spalio mėn.). Pirmieji susidūrimai atsinaujinusiame Abiejų Tautų Respubliko sir Rusijos kare, „Karo Archyvas” 39, 2024, s. 7–47.
Kossarzecki K., Szlachta litewska wobec panowania szwedzkiego i moskiewskiego w okresie załamania Rzeczypospolitej przełomu 1655 i 1656 roku, w: Z dziejów stosunków Rzeczypospolitej Obojga Narodów ze Szwecją w XVII wieku, red. M. Nagielski, Warszawa 2007, s. 277–301.
Kossarzecki K., W dobie Niemieży: szlachta litewska wobec problemu odzyskania dóbr i przysięgi na wierność carowi Aleksemu Michajłowiczowi, w: Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI–XVIII wiek), Warszawa 2014, s. 247–272.
Kroll P., Od Ugody Hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658–1660, Warszawa 2008.
Kubala L., Wojny duńskie i pokój oliwski 1657–1660, Lwów 1922.
Rachuba A., Udział żmudzkiego pospolitego ruszenia w działaniach wojennych lat 1648–1667, w: Litwa w epoce Wazów, red. W. Kriegseisen, A. Rachuba, Warszawa 2006, s. 341–353.
Rachuba A., Wysiłek mobilizacyjny Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1654–1667, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 43, 2007, s. 43–60.
Флоря Б.Н., Русское государство и его западные соседи (1655–1661 гг.), Москвa 2010 / Flor͡ia B.N., Russkoe gosudarstvo i ego zapadnye sosedi (1655–1661 gg.), Moskva 2010.
Герасiмава I.В., „А как, государь, пришли в Вильну твои государевы полки”: эпiзод з жыцця сталiцы Лiтоўcкага Княства падчас „Патопу” (1658 г.), „Studia Historica Europae Orientalis” (Минск) 4, 2011, s. 202–220 / Gerasimava I.V., „A kak, gosudarʹ, prishli v Vilʹnu tvoi gosudarevy polki”: ėpizod z zhy͡ts͡ts͡ia stali͡tsy Litoўckaga Kn͡iastva padchas „Patopu” (1658 g.), „Studia Historica Europae Orientalis” (Minsk) 4, 2011, s. 202–220.
Герасiмава I.В., Под властью русского царя. Социокуьтурная среда Вильны в середине XVII века, Санкт-Петербург 2015 / Gerasimava I.V., Pod vlastʹ͡iu russkogo ͡tsar͡ia. So͡tsiokuʹturna͡ia sreda Vilʹny v seredine XVII veka, Sankt-Peterburg 2015.
Касажэцкі K., Кампанія 1660 году ў Літве, „ARCHE” 2011 / Kasažecki K., Kampanija 1660 hodu ŭ Litvie, „ARCHE” 2011.
Мальцев А.Н., Россия и Белоруссия в середине XVII века, Москва 1974 / Malʹcev A.N., Rossiâ i Belorussiâ v seredine XVII veka, Moskva 1974.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 224
Number of citations: 0
