Uwagi logiczno-ontologiczne o teorii wartości Henryka Elzenberga

Abstrakt

Przedmiotem artykułu są wybrane aspekty ontologicznych struktur wartości perfekcyjnych w nawiązaniu do analiz i komentarzy Henryka Elzenberga. Omówiono definicje różnych typów wartości oraz ontologiczne przesłanki takich definicji. Przedmiotem uwagi były także relacje logiczne między różnymi pojęciami wartości perfekcyjnej oraz wprowadzonym w artykule pojęciem wartości wewnętrznej. Istotną cechą Elzenbergowskiej analizy wartości perfekcyjnych jest ich ścisłe powiązanie ze stanami rzeczy, które powinny zachodzić. Zdaniem autora, na poziomie analizy logicznej tego zagadnienia konieczne jest jednak odejście od podmiotowo-orzecznikowej struktury stanu rzeczy i potraktowanie treści wyrażenia „powinno tak być, że” jako modalności odnoszącej się bezpośrednio do sytuacji (lub stanu rzeczy) ujętej jako integralna całość. Wymaga to jednak bardziej szczegółowej charakterystyki relacji, jaka może zachodzić pomiędzy sytuacjami (lub stanami rzeczy), tj. czymś, co może zachodzić, a przedmiotami, które mogą być podmiotami tych sytuacji, a zatem mogą być wartościowe. Rozważa się również związek pojęcia wartości nie z tym, co powinno być, ale z tym, co jest dobrze, gdy jest, co jest bliższe podejściu Tadeusza Czeżowskiego. Do analizy omawianego zagadnienia wykorzystywany jest pewien multimodalny rachunek logiczny z kwantyfikatorami wiążącymi zmienne zdaniowe.