Kazimierza Ajdukiewicza "Zagadnienie uzasadniania" a współczesna epistemologia społeczna
Słowa kluczowe
uzasadnienie, epistemologia społeczna, świadectwo innych, autorytet, epistemiczne podmioty zbioroweAbstrakt
Celem artykułu jest analiza koncepcji uzasadnienia przedstawionej w jednej z późniejszych prac Kazimierza Ajdukiewicza pt. „Zagadnienie uzasadniania” (1963) oraz odniesienie jej do głównych założeń i kierunków anglosaskiej epistemologii społecznej. Poglądy Ajdukiewicza na temat uzasadnienia są dyskutowane w kontekście trzech zjawisk charakterystycznych dla współczesnej analitycznej epistemologii społecznej: dowartościowania „społecznych” źródeł uzasadnienia (świadectwa innych oraz roli autorytetu), istnienia zbiorowych podmiotów poznawczych oraz funkcjonowania ponadindywidualnych systemów epistemicznych.
Bibliografia
Ajdukiewicz Kazimierz. 1973 [1953]. Zarys logiki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 1985 [1923]. „O stosowaniu kryterium prawdy”. W: Kazimierz Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 1: Wybór pism z lat 1920–1939, 11–13. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 1985 [1938]. „Metodologiczne typy nauk”. W: Kazimierz Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 1: Wybór pism z lat 1920–1939, 287–313. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 1985 [1938]. „Wartość nauki”. W: Kazimierz Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 1: Wybór pism z lat 1920–1939, 314–316. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 1985 [1957]. „O wolności nauki”. W: Kazimierz Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 2: Wybór pism z lat 1945–1963, 266–281. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 1985 [1962]. „Subiektywność i niepowtarzalność metody bezpośredniego doświadczenia”. W: Kazimierz Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 2: Wybór pism z lat 1945–1963, 371–373. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 1985 [1963]. „Zagadnienie uzasadniania”. W: Kazimierz Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 2: Wybór pism z lat 1945–1963, 374–387. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ajdukiewicz Kazimierz. 2003 [1949]. Zagadnienia i kierunki filozofii. Teoria poznania, metafizyka. Kęty–Warszawa: Wydawnictwo Antyk, Fundacja Aletheia.
Alston William. 1976. „Two Types of Foundationalism”. The Journal of Philosophy 73: 165–185.
BonJour Laurence. 1985. The Structure of Empirical Knowledge. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Brożek Anna, Marcin Będkowski, Alicja Chybińska, Stepan Ivanyk, Dominik Traczykowski. 2020. Antyirracjonalizm. Metody filozoficzne w Szkole Lwowsko-Warszawskiej. Warszawa: Semper.
Chisholm Roderick M. 1973. The Problem of the Criterion. Milwaukee: Marquette University Press.
Coady Cecil A. J. 1992. Testimony. A Philosophical Study. Oxford: Clarendon Press.
Feldman Richard, Ted A. Warfield (red.). 2010. Disagreement. Oxford: Oxford University Press.
Gilbert Margaret. 1989. On Social Facts. London: Routledge.
Goldberg Sanford C. 2010. Relying on Others: An Essay in Epistemology. Oxford: Oxford University Press.
Goldman Alvin I. 1999. Knowledge in a Social World. Oxford: Oxford University Press.
Goldman Alvin I. 2012 [1979]. „What Is Justified Belief?”. W: Alvin I. Goldman, Reliabilism and Contemporary Epistemology, 29–49. Oxford: Oxford University Press.
Goldman Alvin I. 2012. „A Guide to Social Epistemology”. W: Alvin I. Goldman, Reliabilism and Contemporary Epistemology, 221–247. Oxford: Oxford University Press.
Heisenberg Werner. 1979. Ponad granicami, przeł. Krzysztof Wolicki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Hume David. 1977 [1748]. Badania dotyczące rozumu ludzkiego, przeł. Jan Łukasiewicz, Kazimierz Twardowski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kleszcz Ryszard. 2013. „Ajdukiewicz: nauki humanistyczne, antynaturalizm, metodologia rozumiejąca”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4(88): 489–512.
Kush Martin. 2002. Knowledge by Agreement. Oxford: Oxford University Press.
Lackey Jennifer. 2008. Learning from Words: Testimony as a Source of Knowledge. Oxford: Oxford University Press.
Lackey Jennifer, Ernest Sosa (red.). 2006. The Epistemology of Testimony. Oxford: Clarendon Press.
Łukasiewicz Dariusz. 2016. „Kazimierz Ajdukiewicz on the Concept of the World-View and the Rationality of Religious Beliefs”. Studies in East-European Thought 68(1): 85–99.
Marciszewski Witold. 2013. „Ajdukiewicz alternatywny: pragmatysta i platonik”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4(88): 239–253.
McMyler Benjamin. 2011. Testimony, Trust and Authority. Oxford: Oxford University Press.
Nowaczyk Adam. 2013. „Zagadnienie uzasadniania”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4(88): 381–398.
O’Connor Cailin, Sanford Goldberg, Alvin Goldman. 2024. „Social Epistemology”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2024 Edition), red. Edward N. Zalta, Uri Nodelman. https://plato.stanford.edu/archives/sum2024/entries/epistemology-social/.
Quine Willard Van Orman. 1969. „Epistemology Naturalized”. W: Willard Van Orman Quine, Ontological Relativity and Other Essays, 69–90. New York: Columbia University Press.
Reid Thomas. 2002 [1764]. An Inquiry into the Human Mind on the Principles of Common Sense. University Park: Pennsylvania State University Press.
Rorty Richard. 1979. Philosophy and the Mirror of Nature. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Sellars Wilfrid. 1963 [1956]. „Empiricism and the Philosophy of Mind”. W: Wilfrid Sellars, Science, Perception and Reality, 127–196. Atascadero, CA: Ridgeview Publishing Co.
Shapin Steven. 1994. A Social History of Truth. Chicago: Chicago University Press.
Woleński Jan. 1985. Filozoficzna Szkoła Lwowsko-Warszawska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Woleński Jan. 2013. „Konwencjonalizm a prawdziwość”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4(88): 169–181.
Ziemińska Renata. 2013. „Ajdukiewicza eksternalistyczna odpowiedź na sceptycyzm”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4(88): 399–411.
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Elżbieta Łukasiewicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 0
Liczba cytowań: 0
