Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

Ruch Filozoficzny

Authentic and Illusionary Freedom According to Charles Fourier
  • Home
  • /
  • Authentic and Illusionary Freedom According to Charles Fourier
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 81 No. 2 (2025) /
  4. Articles

Authentic and Illusionary Freedom According to Charles Fourier

Authors

  • Tomasz Stefaniuk Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie https://orcid.org/0000-0002-0009-3142

DOI:

https://doi.org/10.12775/RF.2025.021

Keywords

Charles Fourier, freedom, utopia, utopian socialism, modern philosophy, social philosophy

Abstract

In socialist utopias, the superior values ​​to which the entire political and social system is subordinated are a well-organized society and prosperity - not individual freedom. This does not mean, however, that utopians such as Charles Fourier do not philosophically analyze freedom. The approach to freedom presented by the French author is strongly rooted in his metaphysics, referring to "passion", or "attraction" - as something that should at most be subjected to the indications of reason, but certainly not abolished. However, in the world that Fourier writes about, there is not much room for any freedom: even God must follow mathematical principles. As for the individual and society, they are only potentially free, because complete freedom will come only after Fourier's program is put into practice. On the other hand, in Fourier's program of total social reform, one can find many of his postulates which do not seek to strengthen or protect individual freedoms. These include, among others, the subordination of the individual to the collective, the abolition of the family and marriage, and compulsory child labor.

References

Adams, Matthew. 2014. “Rejecting the American model: Peter Kropotkin's radical communalism”. History of Political Thought, 35.1: 147–173.

Andrzejuk, Artur. 2019. „Wolność w doktrynie Tomasza z Akwinu”. W: Wolność człowieka i jej granice. Antologia pojęcia w doktrynach polityczno-prawnych. Red. Olgierd Górecki. Tom 1. Od Starożytności do Monteskiusza. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Augustyn, Leszek. 2020. Dostojewski i sprzeczności XIX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.

Bacławski, Jarosław. 2012. „Wola powszechna i jej stabilność według koncepcji J. J. Rousseau”. Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria 21, 4: 183–192.

Baltzly, Dirk, Wendlandt Lisa. 2004. “Knowing freedom: Epicurean philosophy beyond atomism and the swerve”. Phronesis 49, 1: 41–71.

Bell, Daniel. 1968. “Charles Fourier: Prophet of Eupsychia”. The American Scholar 38, 1: 41–58.

Bobzien, Susanne. 1997.”Stoic conceptions of freedom and their relation to ethics”. Bulletin of the Institute of Classical Studies 41, 68: 71–89.

Brassfield, Shoshana. 2013. “Cartesian Virtue and Freedom: Introduction”. Essays in Philosophy 14, 2: 138–140.

Bubula, Daniel. 20111. „Woluntaryzm w ujęciu Gottfrieda Wilhelma Leibniza i Samuela Clarke’a”. Zagadnienia Filozoficzne w Nauce 48: 77–94.

Buksiński, Tadeusz. 1993. „Postmodernistyczna historia, czyli koniec rozumu i wolności.” W: Wolność a racjonalność, red. Tadeusz Buksiński. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

Butler, Brian E. 2003. „Morality, Economy, and the Nature of the World: Fourier and Thoreau”. Studies in Popular Culture 26, 2: 89–108.

Castro, Javier Sethness. 2016. “Introduction: Marcuse, the Utopian”. W: Javier Sethness Castro, Eros and Revolution. 1–15. Leiden: Brill.

Cunliffe, John, Guido Erreygers. 2001. “The enigmatic legacy of Charles Fourier: Joseph Charlier and basic income”. History of Political Economy 33, 3: 459–484.

Danowska-Prokop, Barbara. 2018. „Wolność versus państwo w rozważaniach socjalistów utopijnych”. Studia Ekonomiczne 349: 57–66.

Danowska-Prokop, Barbara. 2016. „Wolność w poglądach przedstawicieli socjalizmu utopijnego oraz socjalizmu naukowego”. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach: 102–125.

Dolbear, Sam, and Hannah Proctor. 2016. “’Cracking open the natural teleology’: Walter Benjamin, Charles Fourier and the figure of the child”. Pedagogy, Culture & Society 24, 4: 495–503.

Dvořák, Petr. 2013. “The Concurrentism of Thomas Aquinas: divine causation and human freedom”. Philosophia 41, 3: 617–634.

Fourier, Charles. 1843. La traité du libre arbitre. W: Oeuvres complètes de Charles Fourier. T. 2. Paris: Librairie societate.

Fourier, Charles. 1843. Théorie des quatre mouvements et des destinées générales. W: Oeuvres complètes de Charles Fourier. T. 2. Paris: Librairie societate.

Fourier, Charles. 1843. Traité de l'assocation domestique-agricole. W: Oeuvres complètes de Charles Fourier. T. 2. Paris: Librairie societate.

Fourier, Charles. 1845. De Nouveau Monde Industriel Et Societaire. W: Oeuvres complètes de Charles Fourier. T. 6. Paris: Librairie societate.

Gogacz, Mieczysław. 1964. „Zagadnienie wolności woli w marksizmie”. Roczniki Filozoficzne/Annales de Philosophie/Annals of Philosophy 12, 1: 65–75.

Grogan, Susan K. 1992. “Charles Fourier and the nature of women”. French Socialism and Sexual Difference: Women and the New Society, 1803–44: 20–41.

Gut, Przemysław. 2016. „Za co Leibniz krytykował Kartezjański pogląd na wolną wolę?”. Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria 4: 371–386.

Gut, Przemysław. 2005. „Zagadnienie wolności osoby ludzkiej w ujęciu Leibniza”. Analiza i Egzystencja 2: 53–72.

Hempel, Charles Julius. 1848. The True Organization of the New Church, as Indicated in the Writings of Emanuel Swedenborg, and Demonstrated by Charles Fourier. New York: William Radde.

Hsiung, Hansun. 2021. “From Harmony to eHarmony: Charles Fourier, Social Science, and the Management of Love”. Isis 112, 4: 786–794.

Jasiński, Karol. 2011. „Czy wolność człowieka jest absolutna? Punkt widzenia liberalizmu klasycznego”. IDEA. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych XXIII: 53–64.

Killinger, John. 1961. „Existentialism and human freedom”. English Journal 50, 5: 303–313.

Kisner, Matthew J. 2011. Spinoza on human freedom: Reason, autonomy and the good life. Cambridge: Cambridge University Press.

Kochanowicz, Jan. 2007. „Uwagi na temat koncepcji wolności w chrześcijaństwie.” W: Wolność w epoce poszukiwa. Red. Marek Szulakiewicz, Zbigniew Karpus. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Kopciuch, Leszek. "Kreatywność antropologiczna". Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne (2018/7/2): 44-55.

Koszkało, Martyna. 2019. Natura woli, wolność a konieczność: stanowisko Jana Dunsa Szkota na tle koncepcji św. Augustyna, św. Anzelma z Canterbury i św. Tomasza z Akwinu. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Kowalczyk, Stanisław. 1999. Filozofia wolności. Rys historyczny. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Kozyra, Wojciech. 2020. „Kant i Leibniz o fatalizmie i ślepej konieczności”. Analiza i Egzystencja: czasopismo filozoficzne 51: 23–43.

Laska, Artur. 2005. „Sprawiedliwość społeczna w interpretacjach filozofii współczesnego liberalizmu”. Świat Idei i Polityki 5: 51–72.

Leopold, David. 2011. “Education and Utopia: Robert Owen and Charles Fourier”. Oxford Review of Education 37, 5: 619–635.

Łukasiewicz, Dariusz. 2005. „Boska wiedza pośrednia, wolność i zło”. Przegląd Filozoficzny 14, 1: 137–142.

Macraild, Donald, Avram Taylor. 2017. Social theory and social history. London: Bloomsbury Publishing.

Marciniak, Milena. 2011. 2011. „Wyzwolenie ludzkiego losu z uwarunkowania przyczynowego w filozofii Schopenhauera”. Humanistyka i Przyrodoznawstwo 17: 141–152.

Marks, Karol, Fryderyk Engels. 1949. „Feuerbach. 1949, Przeciwstawność poglądów materialistycznego i idealistycznego”. W: Karol Marks, Fryderyk Engels, Wybrane pisma filozoficzne 1844—1846. Warszawa: Książka i Wiedza.

Marks, Karol. 1960. „Rękopisy ekonomiczno-filozoficzne”. W: Marks Karol, Fryderyk Engels, Dzieła zebrane, t. 1, Warszawa: Książka i Wiedza.

Matuszewski, Krzysztof. 2016. „Fourier, Reich, Foucault – seksualność w okowach władzy?" Nowa Krytyka: Czasopismo Filozoficzne, 36: 29–55.

Missé, Blanca. 2020. “Fourier, Marx, and Social Reproduction”. CLCWeb: Comparative Literature and Culture 22, 2: 5.

Morrone, Giovanni. 2022. “Between history and system. Heinrich Rickert’s concept of culture”.Filozofija i društvo 33, 2: 349–369.

Ravignat, Mathieu G. 2001. Charles Fourier and Charles Taylor: Romantic expressivism and the socialist philosophy of labour. Ottawa: University of Ottawa.

Riasanovsky, Nicholas V. 2021. The Teaching of Charles Fourier. University of California Press.

Saitta, Armando. 1947. “Charles Fourier e l’Armonia”. Belfagor 2, 3: 272–292.

Schopenhauer, Artur. 2015. O wolności ludzkiej woli. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska.

Scott, Joan W. 2022. “Charles Fourier, Professor of Desire”. Raritan 42, 1: 56–175.

Sharples, Robert W. 1986. “Soft determinism and freedom in early stoicism". Phronesis 31, 3: 266–279.

Siemek, Marek. 2002. Wolność, rozum, intersubiektywność. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Soliani, Riccardo. 2018. “Karl Marx and Charles Fourier”. W: The Individual and the Other in Economic Thought. Red. Ragip Ege, Herrade Igersheim, 97–117. London: Routledge.

Stoczewska, Barbara. 2019. „Idea wolności w doktrynie utopijnego socjalizmu”. W: Wolność człowieka i jej granice. Antologia pojęcia o doktrynach polityczno-prawnych. Od Cato’s Letters do klasyków anarchizmu. Red. Olgierd Górecki. T. 2. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Szumlewicz, Katarzyna. 2016. „Konstrukcje nadziei w utopiach Roberta Owena, Charlesa Fouriera i Flory Tristan”. W: O wyobrażeniach świata możliwego. Red. Jowita Gromysz, Rafał Włodarczyk. 87–94. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Ślipko, Tadeusz. 2008. „Wolność w liberalizmie a prawda o wolności”. Annales. Etyka w życiu gospodarczym 11, 1: 15–22.

Trombik, Kamil. 2018. „Wolność a łaska”. Analecta Cracoviensia. Czasopismo Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie 50: 173–190.

Tulejski, Tomasz. 2019. „Mądrość i cnota. Wolność rzeczywista w filozofii politycznej Edmunda Burke’a”. W: Wolność człowieka i jej granice. Antologia pojęcia o doktrynach polityczno-prawnych. Od Cato’s Letters do klasyków anarchizmu. Red. Olgierd Górecki. T. 2. 159–184. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Ustyniak, Iwo. 2015. „Schopenhauerowska koncepcja motywacji a jedność ludzkiej podmiotowości w świetle rozprawy o wolności ludzkiej woli”. Internetowy Magazyn Filozoficzny Hybris 28: 58–77.

Wilson, Peter Lamborn. 1998. Escape from the nineteenth century and other essays. New York: Autonomedia.

Wiśniowska, Karolina. 2018. „Wolność metafizyczna jako warunek odpowiedzialności? Znaczenie wolności metafizycznej dla teorii prawa w kontekście różnych podejść filozoficznych”. Internetowy Przegląd Prawniczy TBSP UJ 4: 49–61.

Ruch Filozoficzny

Downloads

  • pdf (Język Polski)

Published

2025-11-03

How to Cite

1.
STEFANIUK, Tomasz. Authentic and Illusionary Freedom According to Charles Fourier. Ruch Filozoficzny. Online. 3 November 2025. Vol. 81, no. 2, pp. 213-245. [Accessed 27 February 2026]. DOI 10.12775/RF.2025.021.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 81 No. 2 (2025)

Section

Articles

License

Copyright (c) 2025 Tomasz Stefaniuk

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 223
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Charles Fourier, freedom, utopia, utopian socialism, modern philosophy, social philosophy
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop