O różnorodności zasad: filozoficznych, matematycznych i empirycznych, leżących u podstaw nowożytnego przyrodoznawstwa

Abstrakt

Badania przyrodnicze, a szerzej – formułowane wizje otaczającej przyrody, zawsze opierają się na fundamentalnych zasadach (założeniach, aksjomatach, przesłankach itp.). Zasady te mogą być metafizyczne (teologiczne), matematyczne lub empiryczne. W niniejszym artykule, na przykładzie wybranych aspektów dorobku czterech wybitnych filozofów i przyrodników – René Descartes’a, Isaaca Newtona, Immanuela Kanta oraz Pierre’a Simona de Laplace’a, chcę zwrócić uwagę na konsekwencje płynące z przyjęcia różnych zasad. Konsekwencje dla proponowanych koncepcji/teorii przyrody. Ale także na pewne paradoksy związane z tym, że pomimo przyjęcia odmiennych zasad uczeni dochodzą do podobnie brzmiących wniosków oraz że odwoływanie się do tych samych zasad może prowadzić do odmiennych twierdzeń. A co najistotniejsze, to fakt, że zarówno owe podobieństwa, jak i różnice są niekiedy pozorne i zwodnicze. <w:LsdException L