Prześladowania zagranicznych dyplomatów w Chinach w czasie rewolucji kulturalnej (1966–1967). Doświadczenia polskie
DOI :
https://doi.org/10.12775/Polska.2025.04Mots-clés
rewolucja kulturalna, Mao Zedong, stosunki dyplomatyczne, rozłam chińsko-sowiecki, stosunki polsko-chińskieRésumé
Rewolucja kulturalna, zapoczątkowana w 1966 r. przez Mao Zedonga, była radykalną próbą przekształcenia chińskiego społeczeństwa oraz wyeliminowania przeciwników politycznych. Jej burzliwy przebieg doprowadził do poważnych zaburzeń w życiu politycznym i społecznym, a także wpłynął na relacje Chin z państwami obcymi. Artykuł analizuje prześladowania zagranicznych dyplomatów w latach 1966–1967, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji Ambasady PRL w Pekinie. Przedstawiono formy presji stosowane wobec polskich przedstawicieli dyplomatycznych oraz omówiono kontekst narastających napięć między Chinami a Związkiem Sowieckim.
Références
Źródła archiwalne
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu
Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych
Opracowania
Bagieński W., Początki działalności wywiadowczej departamentu I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w krajach bloku wschodniego, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2020, nr 18, s. 13–55
Bagieński W., Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945–1961, t. 2, Warszawa 2017
Brzeziński S., Fudalej K., Pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1930–2010. Słownik biograficzny, Warszawa 2012
Chiny w oczach Polaków. Księga jubileuszowa z okazji 60-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Chińską Republiką Ludową, red. J. Włodarski, K. Zeidler, M. Burdelski, Gdańsk 2010
Chojnowski A., Polski epizod „rewolucji kulturalnej” w Chinach. Zapiski ambasadora Witolda Rodzińskiego, „Dzieje Najnowsze” t. 46, 2014, nr 4, s. 131–153
Dikötter F., Mao’s Great Famine. The History of China’s Most Devastating Catastrophe, 1958–1962, London 2011
Dikötter F., Rewolucja kulturalna. Historia narodu 1962–1976, Wołowiec 2018
Dziak W.J., Bayer J., Mao Zedong. Ontologia władzy, Warszawa 2017
Eating Bitterness. New Perspectives on China’s Great Leap Forward and Famine, red. K.E. Manning, F. Wemheuer, Vancouver 2011
Fokkema D.W., Report from Peking. Observations of a Western Diplomat on the Cultural Revolution, Montreal 1972
Gawlikowski K., Zapiski z pawilonu odlatującego żurawia, cz. 3, „Azja-Pacyfik. Społeczeństwo-Polityka-Gospodarka” t. 7, 2004, s. 144–162
Gnoinska M.K., Chipolbrok – Continuity in Times of Change. Sino-Polish Relations during the Cold War, 1949–1969, w: Europe and China in the Cold War. Exchanges Beyond the Bloc Logic and the Sino-Soviet Split, red. J.M. Schaufelbuehl, M. Wyss, V. Zanier, Leiden 2018, s. 192–211
Gurtov M., The Foreign Ministry and Foreign Affairs during the Cultural Revolution, „The China Quarterly” t. 40, 1969, s. 65–102
Hańderek M., The Polish Consulate in Shanghai. Its Official and Unofficial Role, 1954–1989, w: Consuls in the Cold War, red. S. Onslow, L. Maguire, Laiden–Boston 2023, s. 238–268
Hooper B., Foreigners Under Mao. Western Lives in China, 1949–1976, Hong Kong 2016
Lardy N.R., The Chinese Economy Under Stress, 1958–1965, w: The People’s Republic, cz. 1: The Emergence of Revolutionary China 1949–1965, red. R. MacFarquhar, J.K. Fairbank, Cambridge 1987 (The Cambridge History of China, t. 14), s. 360–397
Li D., Xia Y., Mao and the Sino-Soviet Split, 1959–1973. A New History, Lanham 2018
Li M., Mao’s China and the Sino-Soviet Split. Ideological Dilemma, London–New York 2012
Luthi L.M., The Sino-Soviet Split. Cold War in the Communist World, Princeton 2010
MacFarquhar R., Schoenhals M., Mao’s Last Revolution, Cambridge 2009
Martin P., China’s Civilian Army. The Inside Story of China’s Quest for Global Power, Oxford 2021
Paczkowski A., Tajne dokumenty Biura Politycznego. PRL–ZSRR 1956–1970, Londyn 1998
Perry E., Li X., Proletarian Power. Shanghai in the Cultural Revolution, Boulder 1997
Radchenko S., Two Suns in the Heavens. The Sino-Soviet Struggle for Supremacy, 1962–1967, Washington–Stanford 2009
Rawcliffe D., Cold War Diplomatic Surveillance. The British Government, the Chinese Mission, and the Aliens Order, August–November 1967, „The International History Review” 2025, s. 1–21
Skobelski R., Polityka PRL wobec państw socjalistycznych w latach 1956–1970. Współpraca, napięcia, konflikty, Poznań 2010
Walder A.G., Fractured Rebellion. The Beijing Red Guard Movement, Cambridge 2012
Wróbel J., Chipolbrok. Z dziejów polsko-chińskiego sojuszu morskiego 1950–1957, Łódź 2016
Yang J., The World Turned Upside Down. A History of the Chinese Cultural Revolution, New York 2021
Yang J., Tombstone. The Great Chinese Famine, 1958–1962, New York 2024
Yang M., Anxious Unfamiliar Brothers. The Establishment of Chipolbrok and Polish Policy Towards China (1950–1951), „Europe-Asia Studies” t. 77, 2025, nr 2, s. 300–321
Yep R., The 1967 Riots in Hong Kong. The Diplomatic and Domestic Fronts of the Colonial Governor, „The China Quarterly” 2008, nr 193, s. 122–139
Téléchargements
Publié-e
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
Cette œuvre est sous licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.
Stats
Number of views and downloads: 0
Number of citations: 0
