Fringes of the Subculture or a Religious Movement? Youth Satanism in Poland in the 1980s
DOI:
https://doi.org/10.12775/Polska.2021.08Keywords
Satanism, religions and confessions in Poland, informal religious movements, counterculture, heavy metal, metal subculture, youth subculture, youth in People’s Poland, 1980sAbstract
This article presents the history of youth Satanism, which appeared in Poland in the early 1980s. It was brought up by the fashion for heavy metal music, and the formation of a youth subculture gathered around this music and its subgenres. First, the author outlines the cultural background of the emergence and development of contemporary Satanism in the USA and Western Europe. Next, he describes its reception in Poland of the eighties, which, on the one hand, took place in isolation from the American and Western European sources of this phenomenon, while, on the other, it was an attempt to copy it, under the conditions of a non-democratic and largely traditional society. He also presents the role of music and its performers, as well as that played by official media in propagating Satanism, together with social reactions to its appearance and activities aimed at combating it. Based on new, unused sources, the author verifies some claims formulated in the literature on the subject and poses further research questions.
References
Bogaczyk F., Zetrzyj krew i graj dalej. Historia zespołu Turbo, Poznań 2019
Christiansen I., Satanizm w Europie – aktualny stan stosowanych działań profilaktycznych, w: Satanizm w Polsce i Europie. Stan obecny i profilaktyka, red. G. Fels, Ruda Śląska 2004, s. 39–74
Chwałczyk A., Kawaleria szatana, „Panorama Lubelska” 4 VII 1987
Czarnecki P., Koncepcja satanizmu w drugiej fali Black Metalu, w: Kultura metalowa w przestrzeni rytualnej i medialnej, red. J. Kosek, Kraków 2019, s. 6–23
Di Nola A.M., Diabeł. O formach, historii i kolejach losu Szatana, a także o jego powszechnej a złowrogiej obecności wśród wszystkich ludów, od czasów starożytnych aż po teraźniejszość, Kraków 1997
Dyrendal A., Lewis J.R., Petersen J.A., The Invention of Satanism, Oxford 2016
Hoffmann B., Satanizm polski – mit czy rzeczywistość?, Warszawa 1991
Introvigne M., Satanism. A social history, Leiden–Boston 2016
Introvigne M., Satanizm. Historia, mity, Kraków 2014
Jędrzejewski M., Subkultury a przemoc w perspektywie psychoedukacji, socjalizacji i samorealizacji dzieci i młodzieży, Warszawa 2001
Kopiński M., Idea wolności w tekstach piosenek heavymetalowych lat 80. w twórczości TSA, Turbo i KAT, „Kwartalnik Młodych Muzykologów UJ” 2015, nr 4, s. 70–86
Kostrzewski R., Żyła M., Roman Kostrzewski. Głos z ciemności, Kraków 2016
La Vey A.S., Biblia szatana, Wrocław 1996
Lewis J.R., Satanism Today, Santa Barbara–Denver–Oxford 2001
Luijk van R., Children of Lucifer. The Origins of Modern Religious Satanism, New York 2016
Łagosz Z., Świerzowska A., Ciemniejsza strona ciemności – ścieżka lewej ręki w zachodniej tradycji ezoterycznej. Wybrane zagadnienia, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia Religiologica” 2015, nr 1, s. 85–97
Mathews C., Modern Satanism, Anatomy of a Radical Subculture, Westport 2009
Matykowski R., Figisiak E., Społeczne i przestrzenne aspekty oddziaływania festiwalu muzyki rockowej w Jarocinie, w: Dźwięk w krajobrazie jako przedmiot badań interdyscyplinarnych, red. S. Bernat, Lublin 2008, s. 275–284
Mikołejko A., Polski satanizm młodzieżowy, „Przegląd Religioznawczy” 1992, nr 1, s. 117–129
Misiunia D., „Człowiek stwarza samego siebie”, czyli o okultystycznym projekcie antropologicznym, w: Ezoteryzm, okultyzm, satanizm w Polsce, red. Z. Pasek, Kraków 2005, s. 43–67
Nowak A.J. OFM, Satanizm, w: Satanizm, rock, narkomania, seks, red. A.J. Nowak OFM, Lublin 2001, s. 15–80
Partridge C.H., Christianson E.S., The Lure of the Dark Side. Satan and Western Demonology in Popular Culture, New York 2014
Patterson D., Black Metal. Ewolucja kultu, Poznań 2016
Prinke R.T., Królestwo szatana, „Fakty” 1987, nr 27
Sieradzan J., W kręgu pojęć: ezoteryzm, okultyzm, satanizm, w: Ezoteryzm, okultyzm, satanizm w Polsce, red. Z. Pasek, Kraków 2005, s. 219–254
Sołtysiak A., Satanizm tradycyjny, w: Religia. Encyklopedia PWN, t. 9, red. T. Gadacz, B. Milerski, Warszawa 2003, s. 43–44
Sołtysiak A., Satanizm współczesny, w: Religia. Encyklopedia PWN, t. 9, red. T. Gadacz, B. Milerski, Warszawa 2003, s. 44
Sołtysiak A., Satanizm współczesny, „Antropologia Religii” 5, 2013, s. 86–96
Sołtysiak A., Współczesny satanizm. Krótki przegląd głównych nurtów i ideologii, „Przegląd Religioznawczy” 2011, nr 2, s. 163–178
Stawiński P., Społeczny odbiór satanizmu. Źródła i dynamika przekonań na przykładzie Stanów Zjednoczonych lat 80., „Państwo i Społeczeństwo” 8, 2008, nr 1, s. 151–163
Stawiński P., Współczesny mit miejski. Uwagi na temat kształtowania się i społecznego funkcjonowania stereotypu satanisty, „Przegląd Religioznawczy” 1997, nr 4, s. 155–164
Szarszewski P., Satanizm w Polsce. Próba analizy zjawiska, Warszawa 2004
Szubrycht J., Histeria satanizmu, „Polityka” 2015, nr 44, s. 88–90
Tracz B., Śląski blues czy śląski metal?, „CzasyPismo” 2014, nr 1, s. 36–41
Wolański R., Leksykon polskiej muzyki rozrywkowej, t. 2–3, Warszawa 2003
Wójcik J.W., Od hipisów do satanistów, Kraków 1992
Zawadzki M., Komunikacja werbalna i niewerbalna subkultury satanistów i metalowców. Podobieństwa i różnice obu grup, w: Ezoteryzm, okultyzm, satanizm w Polsce, red. Z. Pasek, Kraków 2005, s. 181–195
Zwoliński A., Satanizm, Radom 2007
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 12418
Number of citations: 0
