Drzewa magiczne w "Baśniach dla dzieci i dla domu" braci Grimm

Autor

  • Izabela Kotlarska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

DOI:

https://doi.org/10.12775/LL.4-5.2020.003

Słowa kluczowe

Grimm, bajka ludowa, baśń, drzewo, motyw, symbol, stereotyp

Abstrakt

Na podstawie Baśni dla dzieci i dla domu Jakuba i Wilhelma Grimmów w przekładzie Elizy Pieciul-Karmińskiej dokonano analizy folklorystycznej w poszukiwaniu magicznych drzew pojawiających się w tych narracjach. Żadne z drzew prezentowanych w tym zbiorze nie było przedmiotem kultu, ale reprezentowały one określone wierzenia związane z ich odpowiednim traktowaniem lub cechami magicznymi. W zebranym materiale można wyróżnić dwie grupy drzew: pośredniczące i cudowne. W pierwszej grupie pojawiły się różne gatunki roślin, zgodnie z wierzeniami ludowymi, które łączyły rzeczywistość ze światem podziemnym, światem nadzmysłowym lub miały związek z diabłem. W drzewach zaklęte były dusze przedwcześnie zmarłych ludzi, ale też zamieniano w nie osoby żyjące. W drugiej grupie cudownych drzew znajdowała się mówiąca jabłoń, brzoza, która była domem złotego ptaka, złoto-srebrne drzewo, które wyrosło z wnętrzności magicznego pomocnika. Analizowane przykłady pokazują, jakie znaczenia, jakie miały drzewa w złożonym systemie ludowych symboli i stereotypów.

Bibliografia

Bartmiński, J. (1999). Wstęp. W: J. Bartmiński (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych. T. 1, cz. 1. Kosmos. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Bohne, B., Dietze, P. (2008). Rośliny trujące. 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących.

Warszawa: Bellona.

Dunin-Karwicka, T. (2012). Drzewo na miedzy. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Gibson, C. (2010). Jak czytać symbole. Język symboli w różnych kulturach (tłum. K.O. Kuraszkiewicz). Warszawa: Arkady.

Grimm, W. i J. (2010a). Baśnie dla dzieci i dla domu. T. 1 (tłum. E. Pieciul-Karmińska). Poznań: Media Rodzina.

Grimm, W. i J. (2010b). Baśnie dla dzieci i dla domu. T. 2 (tłum. E. Pieciul-Karmińska). Poznań: Media Rodzina.

Kielak, O. (2015). Etymologia a językowo-kulturowy obraz jałowca i kaliny. „LingVaria”, t. 19, 181-193.

Kopalińsi, W. (2001). Słownik symboli. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM.

Kowalski, P. (2007). Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenie. Warszawa: PWN.

Kuźniewski, E., Augustyn-Puziewicz, J. (1984). Przewodnik ziołolecznictwa ludowego, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Lurker, M. (1989). Słownik obrazów i symboli biblijnych (tłum. K. Romaniuk). Poznań: Pallotinum.

Macioti, M. (1998). Mity i magie ziół (tłum. I. Kania). Kraków: Universitas.

Misiak, T. (2010). Magiczne drzewa w dziejach, legendach i środowisku nad środkowym Sanem. Rzeszów: Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu.

Marczewska, M. (2002). Drzewa w języku i kulturze. Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Moszyński, K. (1934). Kultura ludowa Słowian. T. 2, z. 1. Warszawa: Książka i Wiedza.

Niebrzygowska-Bartmińska, S. (2020). Jabłoń. W: J. Bartmiński (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych. T. 2, cz. 5. Rośliny (strony?). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Orłowski, H. (2010). Świat baśni braci Grimm. W: W. i J. Grimm, Baśnie dla dzieci i dla domu. T. 2 (tłum. E. Pieciul-Karmińska) (5-10). Poznań: Media Rodzina.

Pełka, L. J. (1987). Polska demonologia ludowa. Warszawa: Iskry.

Pieciul-Kamińska, E. (2010). Posłowie i Słowa od tłumaczki. W: W. i J. Grimm, Baśnie dla dzieci i dla domu. T. 2 (tłum. E. Pieciul-Karmińska) (434-484). Poznań: Media Rodzina.

Pieciul-Kamińska, E. (2016). O konieczności polskiego przekładu pierwszego wydania „Baśni dla dzieci i dla domu” braci Grimm z lat 1812 i 1815. „Rocznik Przekładoznawczy”, nr 11, 77-92.

Prorok, K. (2020). Drzewo owocowe. W: J. Bartmiński (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych. T. 2, cz. 5. Rośliny. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Smyk, K. (2019). Hasło: Drzewo. W: V. Wróblewska (red.), Słownik polskiej bajki ludowej. T. 1. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture

Pobrania

Opublikowane

2021-08-09

Jak cytować

1.
KOTLARSKA, Izabela. Drzewa magiczne w "Baśniach dla dzieci i dla domu" braci Grimm. Literatura Ludowa. Journal of Folklore and Popular Culture [online]. 9 sierpień 2021, T. 64, nr 4-5, s. 33–42. [udostępniono 7.1.2026]. DOI 10.12775/LL.4-5.2020.003.

Numer

Tom 64 Nr 4-5 (2020): Literatura Ludowa

Dział

Artykuły

Licencja

Prawa autorskie/Copyright Notice

1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:

a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;

b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);

c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;

d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;

e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 3.0).

 2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.

3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.

 

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 1565
Liczba cytowań: 0