Zadania pielęgniarki w redukcji ryzyka upadków u pacjenta geriatrycznego w przebiegu choroby Parkinsona – studium indywidualnego przypadku
DOI:
https://doi.org/10.21784/IwP.2025.023Słowa kluczowe
choroba Parkinsona, upadki, pacjent geriatryczny, problem pielęgnacyjny, proces pielęgnowania,, planowane interwencje pielęgniarskie, studium indywidualnego przypadku, ICNPAbstrakt
Wstęp. Choroba Parkinsona jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, prowadzącym do zaburzeń ruchowych oraz licznych objawów pozaruchowych. Jednym z najpoważniejszych problemów w tej grupie pacjentów są upadki, które stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia i życia osób starszych.
Cel. Celem pracy jest przedstawienie roli oraz zadań pielęgniarki w redukcji ryzyka upadków u pacjenta geriatrycznego z chorobą Parkinsona.
Prezentacja przypadku. W pracy wykorzystano: metodę indywidualnego przypadku oraz analizę literatury z zakresu diagnostyki i metod leczenia pacjentów geriatrycznych w przebiegu choroby Parkinsona i wynikających z choroby problemów pielęgnacyjnych. Przedmiotem pracy jest podmiot opieki, czyli pacjent geriatryczny z rozpoznaniem choroby Parkinsona objęty opieką podstawowej opieki zdrowotnej.
Wnioski. Pacjent z chorobą Parkinsona wymaga kompleksowej, holistycznej opieki. Kluczową rolę odgrywa pielęgniarka, której zadaniem jest identyfikacja czynników ryzyka upadków, wdrażanie działań profilaktycznych, edukacja pacjenta i jego rodziny oraz monitorowanie efektów terapii.
Bibliografia
1. Friedman A. Choroba Parkinsona- od mechanizmów do leczenia. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie; 2023: 1- 3, 127- 128, 134- 142.
2. Vizcarra J. A. Hefter K. Lafontant D. E. Duong M. T. Ertefaie A. Litt B. et al. Fall Frequency, Risk Factors, and Outcomes in Parkinson’s Disease: A Cross-Sectional Analysis. medRxiv. 2025 Aug 6;2025.
3. Chen L. Li Y. Wang C. Xu J.Chen W. Effectiveness of the Roy adaptation model- based nursing intervention in improving physiological, psychological, and social outcomes in patients with Parkinson’s disease. BMC Neurol. 2025;25(1):219.
4. Gawor A. Radzik T. Deficyty w zakresie czynności samoobsługowych [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 351, 359, 362.
5. Kostka T. Niepełnosprawność i rehabilitacja osób starszych [w:] Kostka T. Koziarska- Rościszewska
6. Ślusarska B. Zarzycka D. Zahradniczek K. Podstawy pielęgniarstwa. Tom 1. Założenia teoretyczne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2014: 78.
7. Podstawa M. Zaniki mięśniowe/ ryzyko wystąpienia [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 386- 387.
8. Twarduś K. Krzeczowska B. Zaparcia. [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 180- 183.
9. Gabryś T. Zaburzenia snu [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 397.
10. Nishinoue N. Takano T. Kaku A. i wsp. Effects of sleep hygiene education and behavioral therapy on slepp quality of white- collar workers: a randomized controlled trial. Industrial Health. 2012; 50: 123-131.
11. Wichniak A. Zaburzenia snu [w:] Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2011: 289-293.
12. Pilch T., Bauman T.: Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Wydawnictwo Akademickie Żak. Warszawa 2001: 31, 71.
13. Bartoszek K. Skurcze, kurcze i sztywność mięśni: przyczyny, objawy i leczenie. https://www.mp.pl/pacjent/objawy/152437,skurcze-kurcze-i-sztywnosc-miesni-przyczyny-objawy-i-leczenie Dostęp: 28.03.2026 r.
14. Płaszewska- Żywko L. Założenia procesu pielęgnowania [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 31.
15. Puto G. Repka I. Upadki [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 440.
16. Deskur- Śmielecka E. Geriatria [w:] Skrzek A. Wieczorowska- Tobis K. Fizjoterapia w geriatrii. Podstawy i nowe trendy. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2019: 135- 137.
17. Wang. Wei H., Xin Y. Qin W. Advances in the study of depression and anxiety in Parkinson’s disease: A review. Medicine 2025, 104(10), 53-67.
18. Motyka M. Rola aktywnego słuchania w komunikacji terapeutycznej z pacjentem. Problemy pielęgniarstwa. 2011; 19(2): 259-265.
19. Bodys- Cupak I. Ziarko E. Obniżone poczucie sensu życia [w:] Płaszewska- Żywko L. Kózka M. Diagnozy i interwencje w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 2021: 510.
20. Czyżowska N. Problematyka sensu życia u jego kresu. Medycyna Paliatywna w Praktyce. 2016; 10(2): 54-58.
21. Parkinson’s Foundation. Advanced Parkinson’s Care: Practical Ways to Help Your Loved One [Internet]. New York: Parkinson’s Foundation; 2025. https://www.parkinson.org/blog/care/advanced-parkinsons-care Dostęp: 29.03.2026 r.
22. Nogueira D. A. Santos A. P. Souza C. S. Silva J. S. Lopes J. L. Barros A.L.B.L. Nursing consultation protocol for supported self-care for people with Parkinson’s disease. Rev Bras Enferm. 2025 Dec 12;78.
23. Canning C. G. Allen N. E. Nackaerts E. Paul S. S. Nieuwboer A. Gilat M. Interventions for reducing falls in people with Parkinson’s disease: an update and future directions. J Parkinsons Dis. 2025;15(2):345–362.
24. Bloem B.R. Henderson E. J. Dorsey E. R. Okun M. S. Okubadejo N. Chan P. et al. Integrated and multidisciplinary care for people with Parkinson’s disease: a narrative review. Lancet Neurol. 2025 Jan;24(1):67–80.
25. Kannan P. Winser S. Khan J. Wpływ ćwiczeń dwutorowych na równowagę, funkcje motoryczne, mobilność funkcjonalną i upadki u osób z chorobą Parkinsona: metaanaliza. World Physiotherapy Congress 2025; 2025 maj 29–31; Tokio.
26. Allen N. E. Canning C. G. Almeida L. R. S. Bloem B. R. Keus S. H. J. Löfgren N. et al. Interventions for preventing falls in Parkinson’s disease. Cochrane Database Syst Rev. 2022 Jun 6;6(6). Dostęp: 28.03.2026 r.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 2
Liczba cytowań: 0