Analiza bibliograficzna prac podyplomowych z wykorzystaniem modelu przekonań zdrowotnych z zakresu położnictwa w Turcji

Abstrakt

Wstęp. Położnictwo to uniwersalna dziedzina opieki zdrowotnej, która holistycznie zaspokaja fizjologiczne, psychologiczne i społeczne potrzeby kobiet i ich rodzin. Model Przekonań Zdrowotnych (HBM) to najstarszy i najczęściej stosowany model teoretyczny, służący do wyjaśnienia czynników kształtujących zachowania zdrowotne, poszukiwanie opieki medycznej i radzenie sobie z objawami.

Cel. Celem niniejszego badania jest analiza bibliometryczna prac podyplomowych z zakresu położnictwa w Turcji, w których wykorzystano Model Przekonań Zdrowotnych (MPZ).

Materiał i metoda. Badania przeprowadzono retrospektywnie i opisowo. Aby uzyskać dostęp do prac dyplomowych, przeszukano wyszukiwarkę Centrum Prac Dyplomowych Instytucji Szkolnictwa Wyższego, używając słów kluczowych „Model Przekonań o Zdrowiu” i „położnictwo” w języku tureckim i angielskim. W wyniku przeprowadzonych badań, w ramach badania do roku 2026 przeanalizowano siedem dostępnych i spełniających kryteria włączenia prac magisterskich z zakresu położnictwa, wykorzystujących Model Przekonań Zdrowotnych. Dane analizowano przy użyciu oprogramowania IBM.

Wyniki. Zdecydowana większość prac dyplomowych to prace magisterskie (86,7%), a 13,3% to prace doktorskie. Badania przeprowadzono w latach 2017–2026, przy czym najwięcej prac dyplomowych ukończono w 2019 r. Znaczna część prac dyplomowych została wykonana na Uniwersytecie Stambulskim i Uniwersytecie Celal Bayar w Manisie. Analizując projekty badawcze, zaobserwowano, że większość badań miała charakter opisowy, choć istotną rolę odegrały również badania półeksperymentalne i eksperymentalne. Chociaż grupy badawcze składały się głównie ze zdrowych kobiet, ustalono, że większość badań koncentrowała się na wczesnej diagnostyce i badaniach przesiewowych.

Wnioski. Model został skutecznie wykorzystany we wszystkich pracach badawczych objętych zakresem badań, przynosząc pozytywne rezultaty. W ostatnich latach badania wykorzystujące Model Przekonańo Zdrowiu w dziedzinie położnictwa zyskują na popularności; jednak nadal istnieje zapotrzebowanie na badania eksperymentalne, jakościowe i z wykorzystaniem metod mieszanych, szczególnie na poziomie doktoranckim.