Sojusznicze misje wojskowe w kampanii polskiej 1939 roku
DOI:
https://doi.org/10.12775/DN.2026.2.01Słowa kluczowe
misje wojskowe 1939 r., kampania polska 1939 r., polsko-sojusznicza współpraca wojskowa 1939 r.Abstrakt
U progu II wojny światowej do zagrożonej niemiecką agresją Polski wysłane zostały sojusznicze misje wojskowe. Ich zadania miały charakter głównie informacyjny. Szybki przebieg działań kampanii polskiej, chaos informacyjny i problemy z łącznością uniemożliwiły członkom misji odegranie większej roli w jej trakcie. Po radzieckiej agresji 17 września członkowie misji przekroczyli granicę Rumunii. Niebawem stali się cennym źródłem informacji i analiz dotyczących przebiegu pierwszej kampanii II wojny światowej.
Bibliografia
Źródła archiwalne
Archiwum Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego (Londyn)
A.II – Akta Z Kampanii 1939 roku
Centre des Archives diplomatiques de La Courneuve
Serie C, Administrative 1908–1940
Service historique de la Défense – Département de l’Armée de l’Air (Château de Vincennes)
Série B: Aéronautique militaire entre les deux guerres jusqu’au 10 juillet 1940
Sous-série 2 B: État-Major de l’Armée de l’Air
Service historique de la Défense – Département de l’Armée de Terre (Château de Vincennes)
Archives Privées
Fonds Gamelin
Série N: Troisième République
Sous-série 7 N: État-Major de l’Armée et attachés militaires
Série NN: Troisième République. Supplément. Archives rapatriées de Russie
The National Archives (Kew)
AIR (Air Ministry, the Royal Air Force)
AIR 8: Air Ministry and Ministry of Defence: Department of the Chief of the Air Staff: Registered Files)
WO (War Office)
WO 106: Directorate of Military Operations and Military Intelligence, and predecessors Correspondence and Papers: Registered
WO 202: British Military Missions in Liaison with Allied Forces; Military Headquarters Papers, Second World War
CAB – Records of the Cabinet Office
CAB 56: Committee of Imperial Defence: Joint Intelligence Sub-Committee: Minutes and Memoranda (JIC, JIC(S), JIC(A)
CAB 65: War Cabinet and Cabinet: Minutes (WM and CM Series)
CAB 104: Cabinet Office and predecessors: Supplementary Registered Files (1923–1951)
Źródła drukowane
Carton de Wiart A., Moja odyseja. Awanturnik, który pokochał Polskę, Warszawa 2016–2018.
Faury L., La Pologne Terrassée, „Revue Historique de l’Armée” 1953, nr 1, s. 141–145; nr 2, s. 137–148; nr 3, s. 105–122; nr 4, s. 127–140.
Jaklicz J., A więc wojna! Kampania wrześniowa 1939 oraz inne pisma i wspomnienia, wybór M. Kornat, Warszawa 2016.
Polska polityka zagraniczna w latach 1926–1932, na podstawie tekstów min. Józefa Becka oprac. A.M. Cienciała, Paryż 1990.
Stachiewicz W., Wierności dochować żołnierskiej. Przygotowania wojenne w Polsce 1935–1939 oraz kampania 1939 w relacjach i rozważaniach szefa Sztabu Głównego i szefa Sztabu Naczelnego Wodza, Warszawa 1998.
Sword E.R., The Diary and Despatches of a Military Attaché in Warsaw, 1938–1939, wyd. E. Turnbull, A. Suchcitz, London 2001.
Z perspektywy Paryża. Wybór źródeł do wojskowych dziejów sojuszu Francji i Polski w 1939 roku, wybór i oprac. W. Mazur, Warszawa 2025.
Opracowania
Aknouche Ch., Le général Gamelin ou la stratégie entravée, Paris 2022.
Alexander M.S., The Republic in Danger. General Maurice Gamelin and the Politics of French Defence, 1933–1940, New York 1992.
Bailey R., Tajna wojna. Historia operacji specjalnych podczas II wojny światowej, Warszawa 2009.
Harrison E.D.R., Carton de Wiart’s Second Military Mission to Poland and the German Invasion of 1939, „European History Quarterly” 2011, nr 4, s. 609–633.
Maliszewski L., Louis Faury (1874–1947). Przez chwałę do zapomnienia. Losy niezłomnego przyjaciela polski potargane zawieruchą dziejów, Lublin 2010.
Miłosz S., Dyplomacja wojskowa, Warszawa 2004.
Mazur W., Lot ku burzy. Polska w przygotowaniach mocarstw Zachodu do wojny powietrznej. Marzec–sierpień 1939, Kraków 2017.
Mazur W., Niebo rozwianych nadziei. Zachodni sojusznicy wobec wojny powietrznej w Polsce we wrześniu 1939 roku, Kraków 2018.
Mazur W., Skrzydlaci attaché. Francuski i brytyjski attachat lotniczy w Polsce lat 1935–1939, w: Attaché i przedstawiciele misji wojskowych w Wojsku Polskim II RP i Siłach Zbrojnych PRL, red. B. Kapuściak, Katowice–Warszawa 2021, s. 111–131.
Mazur W., „Zdrajcy z Londynu”. Armia brytyjska a koncepcje wojskowej pomocy dla Polski we wrześniu 1939 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2012, nr 2, s. 43–74.
Mazurowa K., Skazani na wojnę, Warszawa 1979.
Nowak-Kiełbikowa M., Działalność Brytyjskiej Misji Wojskowej w Polsce od 3 do 18 września 1939 r. w świetle dokumentów brytyjskich, w: Polska w Europie i świecie w XX stuleciu. Prace ofiarowane Panu Profesorowi Marianowi Leczykowi w 75-lecie urodzin, red. H. Parafianowicz, Białystok 2001, s. s. 331–338.
Ogden A., The Life and Times of Lieutenant General Sir Adrian Carton de Wiart. Soldier and Diplomat, London–New York–Oxford 2022.
Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej, t. 1: Kampania wrześniowa 1939, cz. 3: Przebieg działań wojennych od 9 do 14 września, Londyn 1959.
Sarmant T., Prélude à Juin. Le commandement français et les enseignements de la campagne de Pologne, „Guerres mondiales et conflits contemporains” 1998, nr 192, s. 113–125.
Schramm T., Francuskie misje wojskowe w państwach Europy Środkowej 1919–1938, Poznań 1987.
Szembek J., Diariusz. Wrzesień – grudzień 1939, wyd. B. Grzeloński, Warszawa 1989.
Tebinka J., Zapalec A., Polska w brytyjskiej strategii wspierania ruchu oporu. Historia Sekcji Polskiej Kierownictwa Operacji Specjalnych (SOE), Warszawa 2021.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 1
Liczba cytowań: 0
