Christian Friedrich Daniel Schubart (1739–1791) i jego związki z Niemcami i Polską

Abstrakt

 Artykuł traktuje o poglądach niemieckojęzycznego pisarza Christiana Friedricha Daniela Schubarta o Niemczech i Polsce oraz żyjących w tych krajach obywatelach, ich zachowaniu, wyznawanych wartościach i sposobie życia. Schubart, który był jednym z najwybitniejszych myślicieli XVIII wieku, posiadał osobliwy charakter. Z jednej strony był bardzo utalentowanym dziennikarzem i muzykiem, z drugiej zaś fundamentalnym buntownikiem. Cechowała go frywolność, rozwiązły tryb życia i przebojowość. Kierując się patriotyzmem i religijnością krytykował uwarunkowania społeczne panujące w Niemczech, za które przede wszystkim obwiniał niemiecką arystokrację i przedstawicieli Kościoła. Wyższym warstwom społecznym zarzucał despotyczne rządy i tyranię, a wyznawcom wiary ospałość i brak działania. Christian Friedrich Daniel Schubart prezentował w swoich publikacjach poglądy na temat niemieckiej kultury, oczekując od naukowców oraz twórców większego zaangażowania w propagowaniu niemieckości. Krytycznie oceniał także szkolnictwo niemieckie. Uważał, że nie uwzględnia ono aktualnie dokonujących się w Niemczech przemian społecznych oraz nowych wyzwań. Jako interesujący się polityką człowiek nie tylko skupiał swoją uwagę na aspektach dotyczących ojczyzny, lecz także interesował się innymi krajami, między innymi Polską. Schubart miał bardzo zróżnicowany stosunek do wschodniego sąsiada. W szczególności interesowały go burzliwe wydarzenia polityczne, które dokonywały się w Polsce. Chwalił wielokrotnie nadzwyczajny patriotyzm Polaków. Zachowało się wiele artykułów Schubarta, gdzie widoczny jest podziw dla polskiego narodu i jego kultury. W publikacjach tego niemieckiego intelektualisty można znaleźć jednak teksty zawierające negatywny sąd o Polakach. Christiana Friedricha Daniela Schubarta należy uznać za wybitnego kronikarza, którego prace umożliwiają wgląd w czasy XVIII wieku.