Źródła do dziejów Prus Królewskich w zespole "Książęta Radziwiłłowie" (Fond 694) w Narodowym Archiwum Historycznym Białorusi w Mińsku
DOI:
https://doi.org/10.12775/AKZ.2013.001Ключові слова
źródła historyczne XVI–XVIII w., Prusy Królewskie, szlachta Prus Królewskich XVI–XVIII w., Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Mińsku, archiwa szlacheckie, archiwum radziwiłłowskie, Wejherowo, Przebendowscy, RadziwiłłowieАнотація
Prusy Królewskie jako prowincja Rzeczypospolitej znacznie ucierpiały w czasie wielu wojen prowadzonych na przestrzeni ostatnich 500 lat. Kataklizm wojen dopełniony został losowymi wypadkami pożarów trawiących miasta na przestrzeni tego okresu. Wraz ze zniszczeniami miast, zamków i dworów destrukcji ulegały również zgromadzone w nich akta. W efekcie tych zniszczeń do dnia dzisiejszego przetrwał zaledwie niewielki fragment dziedzictwa aktowego. Dwa z trzech dawnych województw Prus Królewskich nie mają dziś podstawowych serii ksiąg sądowych sądów grodzkich i ziemskich. Ocalały zaledwie akta sądu grodzkiego i ziemskiego najmniejszego z województw pruskich – malborskiego. Tylko niewiele lepiej potraktowane zostały archiwalia miejskie. W niezłym stanie przetrwały akta wielkich miast pruskich Gdańska i Torunia. Sporo szczęścia miały również księgi miejskie Chojnic, Malborka, Nowego, Pucka czy Sztumu. Pozostałe jednak doznały mniejszego, częściej jednak większego uszczerbku. Biorąc pod uwagę tak wątłą w gruncie rzeczy bazę źródłową niezwykle istotne jest gromadzenie i udostępnianie informacji o materiałach archiwalnych dotyczących Prus Królewskich rozproszonych po rozmaitych archiwach i bibliotekach tak w kraju jak i poza jego granicami. Te ostatnie może są o tyle ważniejsze, że rzadko kiedy docierają do nich badacze z Polski, bo – na pierwszy rzut oka – czegóż można by oczekiwać po archiwaliach przechowywanych w Rydze, Mińsku, Wilnie czy Lwowie w kontekście dziejów Prus Królewskich i zamieszkującej je ludności. Swe kwerendy historycy prowadzą zwykle w Berlinie i innych miastach niemieckich, z nieśmiałością zerkając na nierozpoznane w tej kwestii archiwa rosyjskie. Ale tu? Niniejszy artykuł podsumowuje kilkutygodniową kwerendę archiwalną, jaka została przeprowadzona w Narodowym Archiwum Historycznym Białorusi w Mińsku, której celem było między innymi zebranie informacji o materiałach archiwalnych wytworzonych przez osoby i urzędy funkcjonujące w Prusach Królewskich w XVI–XVIII wieku, a pierwotnie znajdujących się w archiwach prywatnych szlachty tej prowincji. Pomysł takiej kwerendy zrodził się po zapoznaniu z dziejami rodu Radziwiłłów i ich rolą jaką odgrywali w Prusach, a także po wcześniejszych kwerendach przeprowadzonych w innych częściach dawnego archiwum radziwiłłowskiego, przechowywanych obecnie w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie i Państwowym Archiwum Historycznym Litwy w Wilnie.Посилання
Bagińska E., Fond Radziwiłłów w Państwowym Archiwum Historycznym Białorusi w Mińsku, „Białostocczyzna”, r. 49, 1998, z. 1.
Центральный государственный исторический архив БССР в г. Минске. Путеводитель, Минск 1974.
Czaplewski P., Senatorowie świeccy, podskarbiowie i starostowie Prus Królewskich, 1454–1772, Toruń 1921.
Фонды Национального исторического архива Беларуси: справочник, Минск 2006.
Gołubowicz A. K., Dokumenty i materiały rodu Radziwiłłów w Archiwum Narodowym Republiki Białorusi, „Miscellanea Historico-Archivistica”, t. 7, 1997.
Jankowski R., Archiwum Radziwiłłów z Nieświeża od 1838 R. do XX w., „Miscellanea Historico-Archivistica”, t. 13, 2001.
Kriegseisen W., Źródła do historii Rzeczypospolitej Szlacheckiej w Narodowym Archiwum Historycznym Białorusi w Mińsku, „Kwartalnik Historyczny”, r. 105, 1998, nr 4.
Kulecki M., Pobyt służbowy w Mińsku, „Archeion”, t. 93, 1994.
Нясвіжскія зборы Радзівілаў. Іх фарміраванне, гістарычны лёс, цяперашенее месцазнаходжанне і шляхі выкарыстання: зборнік. Вяртанне-7/Беларускі фонд культуры [і інш.]; рэдкал.: А. Мальдзіс (гал. рэд.) [ і інш.] – Мінск: Бел. фонд культуры, 2002.
Nowosad W., Archiwa szlachty Prus Królewskich, Toruń 2005.
Szymczuk E., Kwerenda archiwaliów w Mińsku, „Archeion”, t. 97, 1997.
Downloads
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Stats
Number of views and downloads: 401
Number of citations: 0