An Attempt to Characterize the Archival Materials of the Military Studies Program at the University of Wrocław
DOI:
https://doi.org/10.12775/AKZ.2025.002Keywords
military studies program, military archival holdings, University of Wrocław, reserve training, Polish People’s ArmyAbstract
The article outlines the history of the Military Studies Program at the University of Wrocław. The discussion of the key events from over forty years of its operation (1949–1991) provides an opportunity to demonstrate the research potential of records produced by military studies programs at civilian universities during the Polish People’s Republic period. This potential remains largely underexplored. The author also suggests that few people are aware that these materials are accessible in military archives. The records of the military studies program contain various types of information about students and the academic community. They include evidence of dissatisfaction or criticism regarding Poland’s socio-political situation at the time. As a result, the documentation features analyses of the 1968 student protests or information on activities of the democratic opposition (such as the Independent Students’ Association and the Independent Self-Governing Trade Union “Solidarity”). In addition, the files include numerous references to current events that took place within the walls of the University of Wrocław, some of which were initiated by the military studies program itself (e.g., sports competitions, community initiatives).
References
Barankiewicz, Dorota, Michał Gordon, Karolina Pawłowska, Joanna Rochnińska, i Anna Szczepańska, red. Informator o zasobie archiwalnym Archiwum Wojskowego w Toruniu. (Stan na 31 grudnia 2013 r). Praca zbiorowa. Toruń: Archiwum Wojskowe w Toruniu, 2014.
Będźmirowski, Jerzy. „System szkolenia oficerów rezerwy dla Marynarki Wojennej PRL w latach 1945–1991 a wybrane elementy tego systemu w niektórych państwach NATO i Układu Warszawskiego (cz. I)”. Zeszyty Naukowe Akademii Marynarki Wojennej 169 (2007): 5–18.
Blot, Andrzej, Monika Bodurka, Agnieszka Daniłkiewicz, Ilona Ładak, Małgorzata Puchała, Anna Suchocka, Łukasz Trznadel, i Agnieszka Zalewska-Turkiewicz, red. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. Informator o zasobie archiwalnym. Praca zbiorowa. Oleśnica: Archiwum Wojskowe, 2014.
Bujniewicz, Natalia, red. Informator o zasobie archiwalnym Centralnego Archiwum Wojskowego. Praca zbiorowa. Warszawa: Centralne Archiwum Wojskowe, 2008.
Chmieliński, Bogdan. „Szkolenie wojskowe studentów i absolwentów szkół wyższych w latach 1945–2015”. W Wpływ doświadczeń II wojny światowej na przemiany organizacyjne i doktrynalne Wojska Polskiego w systemie obronnym państwa w nowej rzeczywistości społeczno-politycznej, zredagował Wiesław Bolesław Łach, 279–95. Olsztyn: Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2015.
Dowództwo Warszawskiego Okręgu Wojskowego, Warszawa 1945–1999. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 1065.
Dworaczek, Kamil. „Studenci 1981. Strajk radomski”. Wolność i Solidarność 4 (2012): 51–64. https://ejournals.eu/czasopismo/wolnosc-i-solidarnosc/artykul/studenci-1981-strajk-radomski.
Eisler, Jerzy. „Polskie miesiące”, czyli kryzys(y) w PRL. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2008. https://przystanekhistoria.pl/download/166/72139/JerzyEislerPolskieMiesiace.pdf.
„Instrukcja o zasadach archiwalizacji dokumentacji wojskowej” (Szt. Gen. 1344/88).
Jankowiak, Stanisław, i Tomasz Schramm, red. Dzieje Uniwersytetu w Poznaniu w latach 1945–2019. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2019. https://amu.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0019/122932/UP_Dzieje-Uniwersytetu-1945-2019_Seria-UP-1919-2019.pdf.
KW. „Tydzień Ziem Zachodnich”. Przegląd Zachodni 4 (1958): 387–388. http://archiwumpz.iz.poznan.pl/Content/2614/C_II_472-C_II_473BP-1958_4-178.pdf.
Markiewicz, Wojciech. „Kultowe studium wojskowe”. Polityka, 29. 05. 2019. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasykipolityki/1793492,1,kultowe-studium-wojskowe.read.
Mateusiak, Renata. „Dzieje Biblioteki Studium Wojskowego w Uniwersytecie Śląskim”. Nowa Biblioteka 1 (2011): 107–25. https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/13004/1/Mateusiak_Dzieje_Biblioteki_Studium_Wojskowego.pdf.
Młynarczyk-Tomczyk, Anita. „Księgi protokołów rad pedagogicznych jako źródło do poznania praktyki nauczania (przykład liceów pedagogicznych 1944–1970)”. Przegląd Archiwalno-Historyczny 11 (2025): 241–263. https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.24.010.21072.
Ogonowski, Zdzisław, i Bronisław Pędzik. „Studium Wojskowe”. W Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Krakowie w latach 1961–1971. Główne kierunki działalności dydaktycznej i naukowej, zredagował Zbigniew Tabaka, 278–98. Kraków: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Krakowie, 1973. https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/4001/23--Studium-Wojskowe--Ogonowski--Pedzik.pdf?sequence=1&isAllowed=y.
Pękala, Władysław. Studium wojskowe Politechniki Łódzkiej 1949–1991. Łódź: Politechnika Łódzka. Rektorska Komisja Historyczna, 2010.
Rajfur, Maciej. „Bohaterowie spod Monte Cassino spoczywają we Wrocławiu”. Gość Niedzielny Wrocławski, 23. 05. 2024. https://wroclaw.gosc.pl/gal/pokaz/8817842.Oznaczenie-grobow-zolnierzy-spod-Monte-Cassino/4#gt.
„Rozkaz Personalny Szefa Departamentu Kadr MON nr PF 79 z dnia 24 lipca 1987 r.”.
„Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 057 z dnia 11 maja 1957 r.”.
Studium Wojskowe Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, Wrocław 1951–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnica. 277.
Studium Wojskowe Akademii Medycznej, Wrocław 1952–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 284.
Studium Wojskowe Akademii Rolniczej, Lublin 1955–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 1504.
Studium Wojskowe Akademii Rolniczej, Wrocław 1951–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 280.
Studium Wojskowe przy Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica, Kraków 1952–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 1495.
Studium Wojskowe przy Szkole Głównej Planowania i Statystyki, Warszawa 1950–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 1517.
Studium Wojskowe Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1951–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 271.
Studium Wojskowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 1954–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 269.
Studium Wojskowe Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1953–1991. Archiwum Wojskowe w Oleśnicy. 268.
Suleja, Włodzimierz. Dolnośląski Marzec '68: anatomia protestu. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2006.
Tatczyn, Bartosz. „Szkolenie kadr rezerwy w Wojsku Polskim w latach 1945–2010”. W Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej 18 (2022): 147–59.
„Uchwała nr 240 Rady Ministrów z dnia 8 września 1972 r. w sprawie przeszkolenia w jednostkach wojskowych osób podlegających wojskowemu szkoleniu studentów oraz w sprawie szkolenia obronnego studentów”. Monitor Polski, nr 45, poz. 239 (1972). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP19720450239/O/M19720239.pdf.
Wojskowe Biuro Historyczne. „Wykaz zespołów archiwalnych AWG stan na 02.01.2025”. Dostęp 04.03.2025. https://wbh.wp.mil.pl/c/pages/atts/2025/1/bwykaz_zespoow_na_strone_02.01.2025.pdf.
„Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 75 z dnia 11 maja 1957 r.”.
„Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej nr 3/MON z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie i trybu postępowania z materiałami archiwalnymi i inną dokumentacją w resorcie obrony narodowej”. Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej, nr 2, poz. 4 (2005). https://www.infor.pl/akt-prawny/U23.2005.002.0000004,zarzadzenie-3mon-ministra-obrony-narodowej-w-sprawie-zasad-i-trybu-postepowania-z-materialami-archiwalnymi-i-inna-dokumentacja-w-resorcie-obrony-narodowej.html.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Łukasz Trznadel

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 48
Number of citations: 0