The promoters of cultural and educational works and popularization activities of Polish archives
DOI:
https://doi.org/10.12775/AKZ.2021.004Keywords
state archives, cultural works, popularization activity, archival outreachAbstract
The 1950s and 1960s characterized with dynamic development of so-called cultural and educational work and popularization of state archives. Human factors played an important role in this matter. It is the knowledge, competences, and above all the commitment and creativity of archivists in particular state archives that translated into real popularization activities, determining their scale, quality and frequency. Regardless of the practical activity of archives and their employees in the field of culture and education, there were some statements made by archivists about the area in question. Several authors of texts on cultural and educational issues can be counted among the pioneers or promoters of popularization in archives. They are: Tadeusz Młodkowski, Stanisława Pańków, Mieczysław Bandurka, Jacek Jedliński, Stefan Oswald Popiołek. All of the aforementioned archivists had some connections with education. Most of them acquired the teaching profession in the course of their education, some actively worked in this profession for a certain period, others belonged to teachers' organizations. The biographies of Stanisława Pańków, Tadeusz Młodkowski, Mieczysław Bandurka, Jacek Jedliński and Stefan Popiołek seem to confirm that such factors as the education and pedagogical background of archival personnel had (and still have) a large impact on the popularization activities of archivists, their frequency, and quality. Understanding the role and significance of the activity of archives in the field of broadly understood education results from and is strongly connected with the competences and knowledge in the field of pedagogy.
References
Altman, Henryk. „W dziesięciolecie dekretu o archiwach państwowych”. Archeion 37 (1962): 7–17.
Archiwum Państwowe w Białymstoku 1953–1995. Archiwum Państwowe w Białymstoku. 4/262/0.
Archiwum Państwowe w Kielcach 1922–2011. Archiwum Państwowe w Kielcach. 21/717/0.
Archiwum Państwowe w Krakowie 1952–1962. Archiwum Narodowe w Krakowie. 29/819/0.
Archiwum Państwowe w Lublinie 1944–1983. Archiwum Państwowe w Lublinie. 35/1562/0.
Archiwum Państwowe w Poznaniu 1945–1992. Archiwum Państwowe w Poznaniu. 3/4786/0.
Archiwum Państwowe w Radomiu 1920–2006. Archiwum Państwowe w Radomiu. 58/388/0.
Archiwum Zakładowe Archiwum Państwowego w Olsztynie. Archiwum Państwowe w Olsztynie.
Archiwum Zakładowe Archiwum Państwowego we Wrocławiu. Archiwum Państwowe we Wrocławiu.
Archiwum Zakładowe Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa.
Bandurka, Mieczysław. „Archiwum łódzkie w środowisku naukowym, kulturalnym i gospodarczym regionu”. Rocznik Łódzki 37 (1987): 76–85.
Bandurka, Mieczysław. „Archiwa a badania regionalne i ruch regionalistyczny w dwudziestoleciu międzywojennym i w PRL”. W Sześćdziesięciolecie polskich archiwów państwowych. Materiały z sesji, Łódź 10 XI 1979 r., zredagował Andrzej Tomczak, 86–100. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1981.
Bandurka, Mieczysław. „Archiwa współczesne w regionie (Refleksje długoletniego archiwisty)”. W Archiwa polskie wobec wyzwań XXI wieku. Pamiętnik III Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich. Toruń 2–4 września 1997, zredagowała Daria Nałęcz, 1: 21–25. Radom: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1997.
Bandurka, Mieczysław. „Archiwum warsztatem pracy nie-historyka”. W Historia i archiwistyka. Księga pamiątkowa ku czci profesora Andrzeja Tomczaka, zredagowali Jerzy Dygdała i Bolesław Woszczyński, 245–48. Toruń; Warszawa: Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1992.
Bandurka, Mieczysław. „Dziesięć lat działalności powiatowych na terenie województwa łódzkiego”. Archeion 35 (1961): 89–104.
Bandurka, Mieczysław. „Ekspozycje regionalne w szkołach i ich znaczenia wychowawcze”. Studia i materiały pedagogiczno-społeczne 22 (1973): 77–82.
Bandurka, Mieczysław. „Prace regionalne archiwum łódzkiego oraz archiwów województwa łódzkiego (ich problematyka i realizacja)”. Rocznik Łódzki 30 (1981): 241–61.
Bandurka, Mieczysław. „70 lat działalności archiwum łódzkiego w regionie”. Rocznik Łódzki” 44 (1997): 40–45.
Bandurka, Mieczysław. „Zagadnienie organizacji pracy archiwów powiatowych”. Archeion 48 (1968): 25–35.
Bańkowski, Piotr. „Tydzień Archiwów”. Archeion 40 (1964): 293–94.
Bańkowski, Piotr. „Przebieg Trzeciego Tygodnia Archiwów Państwowych”. Archeion 51 (1969): 226–27.
Baranowski, Julian. „Mieczysław Bandurka (1 VI 1927 – 17 VI 2003)”. Archeion 90 (2003): 403–09.
Barczak, Henryk. „Czterdziestolecie Polski Ludowej. VI Tydzień Archiwów Polskich. II Międzynarodowy Tydzień Archiwów”. Archeion 83 (1987): 231–33.
Barczak, Henryk. „VII Tydzień Archiwów Polskich”. Archeion 92 (1993): 170–72.
Bielecki, Kazimierz. Organizacja i działalność terenowych archiwów państwowych w Polsce 1950–1970. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1975.
Brychcy, Marceli. „Z doświadczeń pracy regionalnej Powiatowego Archiwum Państwowego w Świebodzinie”. Archiwista 7, nr 2 (1971): 11–14.
Chajn, Leon. „Dwadzieścia pięć lat polskich archiwów państwowych”. Archeion 52 (1969): 9–14.
Chajn, Leon. „Rola i zadania państwowej służby archiwalnej”. Archeion 56 (1971): 17–23.
Chorążyczewski, Waldemar. „Uwagi o przedmiocie i problematyce zantropologizowanej archiwistyki”. W Nowa archiwistyka – archiwa i archiwistyka w ponowoczesnym kontekście kulturowym, zredagowali Waldemar Chorążyczewski, Wojciech Piasek i Agnieszka Rosa, 25–35. Toruńskie Konfrontacje Archiwalne 4. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2014.
Cichoń, Jan. „Popiołek Stefan Oswald”. W Słownik biograficzny archiwistów polskich, zredagował Bolesław Woszczyński, 2: 147–48. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2002.
Cichoń, Jan. „Stefan Oswald Popiołek (3 VIII 1926 – 5 XI 1986)”. Archeion 85 (1989): 327–32.
Czajecka, Bogusława, i Elżbieta Skalińska-Dindorfowa. „Wystawa Archiwalna w Oświęcimiu z okazji XX-lecia PRL”. Archeion 47 (1967): 212–13.
Czech, Stefan. „Z życia kulturalno-oświatowego archiwów opolskich”. Archeion” 49 (1968): 188–89.
„Dekret o archiwach z dnia 29 marca 1951 r.” Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej, nr 19, poz. 149 (1951).
„Dekret o organizacji archiwów i opiece nad archiwaliami z dnia 7 lutego 1919 r.” Dziennik Praw Państwa Polskiego, nr 14, poz. 182 (1919).
Dragan, Marcin. „Wystawa dokumentów polskości Gdańsk”. Archeion 19–20 (1951): 509–12.
Gerber, Rafał. „Cele i zadania służby archiwalnej w Polsce”. Archeion 19–20 (1951): 6–18.
Grygier, Tadeusz. „Młodkowski Tadeusz Stanisław Marian”, W Słownik biograficzny archiwistów polskich, zredagowały Maria Bielińska, Irena Janosz-Biskupowa, 1: 147–48. Warszawa; Łódź: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1988.
Grygier, Tadeusz. „Tadeusz Młodkowski (1887–1959)”. Archeion 34 (1961): 261.
Grygier, Tadeusz. „Wystawa pt. «70 lat ruchu ludowego na Warmii i Mazurach»”. Archeion 45 (1966): 207.
Jakubczak, Leszek. „Archiwum Państwowe w Grudziądzu i jego udział w pracy kulturalno-oświatowej”. Archiwista 7, nr 3 (1971): 1–4.
Karbowska Maria. „Formy pracy kulturalno-oświatowej w Archiwum Państwowym w Piotrkowie Trybunalskim”. Archeion 38 (1962): 314.
Kazimierski, Józef. „Wystawa archiwalna «Podlasie 1944–1969» w Siedlcach”. Archeion 53 (1970): 221–22.
Kozłowski, Kazimierz. „Archiwa państwowe a małe ojczyzny”. W Archiwa samorządowe w służbie mieszkańców i administracji publicznej. Referaty II Krajowego Sympozjum Archiwalnego 28–29 września 1999, zredagowali Jarosław Poraziński i Zbigniew Pustuła, 39–53. Warszawa: Stowarzyszenie Archiwów Polskich, 1999.
Litewka, Aleksander. „Pańków Stanisława”. W Słownik biograficzny archiwistów polskich, zredagował Bolesław Woszczyński, 2: 133–35. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2002.
Litewka, Aleksander. „Stanisława Pańków (7 VI 1914 – 7 I 1989)”. Archeion 89 (1991): 246–47.
Look, Witold. „Prace kulturalno-oświatowe Powiatowego Archiwum Państwowego w Chojnicach”. Archiwista 7, nr 2 (1971): 15–19.
Makowska, Alicja. „Jacek Jedliński 31 I 1899 – 20 VII 1965”. Archeion 44 (1966) 337–39.
Makowska, Alicja. „Jedliński Jacek”. W Słownik biograficzny archiwistów polskich, zredagowały Maria Bielińska i Irena Janosz-Biskupowa, 1: 89–90. Warszawa; Łódź: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1988.
Mamczak-Gadkowska, Irena. Archiwa państwowe w II Rzeczypospolitej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2006.
Mazur, Hubert. „Działalność edukacyjna archiwów w zakresie współpracy ze szkołami”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, 2019. Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, Oddział Zbiorów Specjalnych (Dr 3829).
Mazur, Hubert. „Działania oświatowe Archiwum Państwowego w Kielcach na tle aktywności innych archiwów w okresie obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego (1958–1966)”. W W kręgu obchodów milenijnych na Kielecczyźnie (1957–1966/67). Państwo – Kościół – Nauka – Popularyzacja, zredagowali Anita Młynarczyk-Tomczyk i Szymon Orzechowski, 341–56. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, 2017.
Mazur, Hubert. „Od prac kulturalno-oświatowych do edukacji w archiwach. Dzieje myśli popularyzatorskiej i przegląd piśmiennictwa z lat 1930–2014”. Archeion 116 (2015): 244–89.
Mazur, Hubert. „Uniwersalny monolit czy lokalna różnorodność? Od czego zależy charakter i jakość działalności edukacyjnej archiwów w teorii i praktyce?”. W Archiwistyka uniwersalna, archiwistyka lokalna, zredagowali Waldemar Chorążyczewski i Agnieszka Rosa, 125–45. Toruńskie Konfrontacje Archiwalne 5, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017.
Młodkowski, Tadeusz. „Z doświadczeń archiwisty powiatowego w zakresie badań regionalnych i prac kulturalno-oświatowych w terenie”. Archeion 24 (1955): 74–86.
Ohryzko-Włodarska, Czesława. „Działalność popularyzatorska Archiwum Państwowego w Łodzi”. Archeion” 38 (1962): 313.
Pańków, Stanisława. Archiwa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
Pańków, Stanisława. „Działalność popularyzatorska archiwów państwowych w Polsce Ludowej”. Archeion 41 (1964): 139–48.
Pańków, Stanisława. Podstawowe wiadomości z zakresu nauki o archiwach. Poznań: Ośrodek Szkolenia Archiwistów Zakładowych. Wojewódzki Zakład Doskonalenia Zawodowego, 1965.
Pańków, Stanisława. „Wystawy archiwalne”. Archeion 30 (1959): 15–29.
Piechota, Regina. „III Tydzień Archiwów Państwowych”. Archeion 52 (1969): 152–58.
Piechota, Regina. „Czwarty Tydzień Archiwów”. Archeion 60 (1974): 397–98.
Piechota, Regina. „Czwarty Tydzień Archiwów (9–15 maja 1973 r.)”. Archeion 61 (1974): 305–11.
Piechota, Regina. „IV „Tydzień Archiwów” (9–15 maja 1973). Sprawozdanie z przebiegu obchodów”. Archiwista 9, nr 4 (1973): 10–19.
Piwoń, Aleksander. „Prace regionalne Archiwum Państwowego w Lesznie w latach 1958–1974”. Archiwista 11, nr 4 (1975): 17–35.
Piwoń, Aleksander. „Uwagi na marginesie konferencji regionalnej archiwistów terenowych w Poznaniu”. Archiwista 7, nr 3 (1971): 5–7.
Popiołek, Stefan. „Rola i miejsce kierownika powiatowego archiwum państwowego w pracy regionalnej”. Archeion 46 (1966): 62–71.
Powiatowe Archiwum Państwowe w Suwałkach 1955–1965. Archiwum Państwowe w Suwałkach. 63/544/0.
Ptaśnikowa, Anna. „Tydzień Archiwów (7–14 września 1958)”. Archeion 30 (1959): 168–79.
Rosa, Agnieszka. „Archiwa między historią i pamięcią. Antropologizowanie archiwistyki”. W Archiwa – Kancelarie – Zbiory, zredagowali Waldemar Chorążyczewski, Robert Degen i Krzysztof Syta, 2: 99–127. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2008.
Rosa, Agnieszka. Funkcja edukacyjna archiwów. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2012.
Spuścizna Stanisława Oswalda Popiołka 1945–1986. Archiwum Państwowe w Opolu. 45/3645/0.
Spuścizna Stanisławy Pańków 1925–1983. Archiwum Narodowe w Krakowie. 29/1583/0.
Surowiec, Hanna. „Działalność naukowa i popularyzatorska Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Siedlcach”. Prace Konserwatorsko-Archiwalne” 1 (1980): 33–43.
Sypko, Barbara. „Sylwetki archiwistów opolskich. Wybrane biogramy z listy (nie) obecnych”. W Otwarty skarbiec pamięci. Studia Zespołu Archiwum Państwowego w Opolu zebrane z okazji 60-lecia powstania instytucji. cz. 1: Niezmienność idei i przemiany w cyklach czasu, zredagował Mirosław Lenart, 55–57. Opole: Archiwum Państwowe w Opolu, 2013.
„U progu drugiego dziesięciolecia”. Archeion 24 (1955): 3–5.
Walichnowski, Tadeusz. „Aktualne zadania archiwów państwowych w Polsce”. Archeion 55 (1977): 9–26.
Walichnowski, Tadeusz. Kierunki rozwoju archiwistyki polskiej. Warszawa; Łódź: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1979.
Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Gdańsku 1945–2009. Archiwum Państwowe w Gdańsku. 10/280/0.
Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Katowicach 1946–1983. Archiwum Państwowe w Katowicach. 12/48/0.
Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Tarnobrzegu 1950–1983. Archiwum Państwowe w Kielcach Oddział w Sandomierzu. 24/460/0.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2021 Archives - Chanceries - Collections
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 889
Number of citations: 0
