Kant a Rewolucja Francuska – przyczynek do teorii politycznego entuzjazmu

Rafał Michalski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/szhf.2016.049

Abstrakt


Niniejszy artykuł jest próbą wyjaśnienia pojęcia politycznego entuzjazmu, za pomocą którego Immanuel Kant wyraził stosunek do rewolucji francuskiej. Entuzjazm jako czysto rozumowy afekt, a nie jako kolektywnie przeżywana, irracjonalna euforia, pełni w rozważaniach królewieckiego filozofa ważną heurystyczną funkcję. Pozwala mu bowiem uzasadnić pozytywne znaczenie rewolucji, która na poziomie empirycznych faktów okazała się godną moralnego potępienia eskalacją przemocy. W pierwszej części przedstawiono definicję polityki, przydatne w dalszej analizy kategorii entuzjazmu. Głównym punktem odniesienia jest tu teoria polityczna Hannah Arendt. W drugiej części postaram się wyjaśnić dwuznaczną postawę Kanta wobec rewolucji francuskiej, która z punktu widzenia moralnego została przez niego jednoznacznie potępiona, natomiast z punktu widzenia estetycznego i politycznego – oceniana została bardzo pozytywnie. Kluczem do zrozumienia tej ambiwalencji jest kategoria jawnej publiczności (Publizität). W trzecim rozdziale przechodzę do głównego tematu tego artykułu, czyli kwestii entuzjazm w kontekście politycznym.


Słowa kluczowe


rewolucja; polityka; entuzjazm; sfera publiczna; władza sądzenia; wzniosłość; Immanuel Kant; Hannah Arendt

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Arendt H., Wykłady o filozofii politycznej Kanta, tłum. R. Kuczyński, M. Moskalewicz,

Warszawa 2012.

Arendt H., Prawda i polityka, [w:] tenże, Między czasem minionym i przyszłym, tłum.

M. Godyń, W. Madej, Warszawa 1994.

Debord G., Społeczeństwo spektaklu, tłum. M. Kwaterko, Warszawa 2006.

Kant I., Antropologia w ujęciu pragmatycznym, tłum. E. Drzazgowska, P. Sosnowska,

Warszawa 2005.

Kant I., Dzieła zebrane, Wydanie Translatorium Filozofii Niemieckiej Instytutu Filozofii UMK, t. 1–6, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2010–2014: Krytyka władzy sądzenia, t. IV; Metafizyka moralności, t. V; Spór fakultetów, t. V; Religia w obrębie samego rozumu, t. V; Ku wieczystemu pokojowi, t. VI; Odpowiedź na pytanie: czym jest oświecenie?, t. VI; Co oznacza: orientować się w myśleniu?, t. VI; Recenzje „Myśli o filozofii dziejów” J. G. Herdera, t. VI; Przypuszczalny początek ludzkiej historii, t. VI; O porzekadle: To może być słuszne w teorii, ale nic nie jest warte w praktyce, t. VI.

Titus Lucretius Carus, O naturze wszechrzeczy, tłum. E. Szymański, Warszawa 1957.








p-ISSN 2083-1978
e-ISSN 2391-775X

Partnerzy platformy czasopism