Współczesne edycje literatury dokumentu osobistego. Dzienniki Iwaszkiewicza, Gombrowicza i… Andrzejewskiego
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2026.0005Słowa kluczowe
Jarosław Iwaszkiewicz, Witold Gombrowicz, Jerzy Andrzejewski, Zofia Nałkowska, dzienniki, dzieła zebraneAbstrakt
W artykule została zanalizowana zależność między edycją dzienników trzech pisarzy XX wieku a popularnością ich twórczości wśród współczesnych odbiorców. Na przykładzie wydania diariuszy Jarosława Iwaszkiewicza (wyd. 2007–2011) w opracowaniu Agnieszki i Roberta Papieskich wskazano, jak profesjonalnie opracowana literatura dokumentu osobistego zaważyła na przywróceniu pisarstwa autora Panien z Wilka do kanonu literackiego w pierwszej dekadzie XXI wieku. Jako zjawisko odwrotne został opisany przypadek braku rozpoznania i opracowania dzienników Jerzego Andrzejewskiego, które wpływa na systematyczne zacieranie się w powszechnej świadomości pamięci o tym twórcy. Kontrapunktem w powyższych rozważaniach jest natomiast casus edycji dzienników Witolda Gombrowicza, które zostały wydane w trzech tomach w ramach jego dzieł zebranych (2024). Z uwagi na to, że były one znane czytelnikom, ponowne ich ukazanie się nie wpłynęło znacząco na wzrost zainteresowania twórczością tego pisarza. Jednak przy okazji omówienia tej edycji poruszono kwestie, w jakim stopniu spełniają one wymagania stawiane wydaniom typu opera omnia.
Bibliografia
Andrzejewski J., 2000, Dziennik paryski, „Kwartalnik Artystyczny”, nr 1–3.
Andrzejewski J., 1988, Z dnia na dzień. Dziennik literacki 1972–1979, Warszawa.
Andrzejewski J., 1994, Zeszyt Marcina (październik 1943–grudzień 1945), Warszawa.
Andrzejewski J., 2024, Dziennik. Zapiski prywatne 1943–1982, oprac. i wstęp A. Synoradzka, Mikołów.
Bąbiak G. P., 2024, „Opera omnia” Stefana Żeromskiego – edycje, ludzie, książki, w: Żeromski. Powroty, red. M. J. Olszewska, Warszawa.
Bocheński T., 2024, Posłowie, w: W. Gombrowicz, Dziennik 1961–1969, oprac. S. Błażejczyk-Mucha et al., Kraków.
Dąbrowska M., 2009, Dzienniki, pierwsze pełne wydanie w 13 tomach bez opracowania edytorskiego, pod kierunkiem T. Drewnowskiego, Warszawa.
Dąbrowska M., 1997, Dzienniki powojenne, t. 1–4, wybór, wstęp i przypisy T. Drewnowski, Warszawa.
Gombrowicz W., 2024, Dziennik 1953–1961, t. 1–3, red. W. Bolecki, Kraków.
Gombrowicz W., 2013, Kronos, wstęp R. Gombrowicz, posłowie J. Jarzębski, przypisy R. Gombrowicz, J. Jarzębski i K. Suchanow, Kraków.
Hartwig J., 2011, Dziennik, t. 1–2, Kraków.
Iwaszkiewicz J., 2000, Dzienniki i wspomnienia, do druku podała M. Iwaszkiewicz, oprac., przypisami opatrzył i indeks sporządził P. Kądziela, Warszawa.
Iwaszkiewicz J., 2007–2011, Dzienniki, t. 1–3, oprac. i przypisy A. i R. Papiescy, wstępem opatrzył A. Gronczewski, Warszawa.
Jastrun M., 2002, Dziennik 1955–1981, red., oprac. i nota wydawcy M. Rydlowa, Kraków.
Kirchner H., 2007, Pytania do edytorów, „Książki w Tygodniku” (dod. „Tygodnika Powszechnego”), nr 50, https://www.tygodnikpowszechny.pl/pytania-do-edytorow-132024 (dostęp: 20.02.2025).
Kubacki W., 1971, Dziennik 1944–1958, Warszawa.
Lewandowski W., 2003, Nota edytorska, w: J. Andrzejewski, Dziennik paryski, wstęp i oprac. W. Lewandowski, Warszawa.
Loth R., 2006, Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Warszawa.
Myszkowski K., 2024, Jama cudzego życia, „Kwartalnik Artystyczny”, nr 203.
Nałkowska H., 2024, Dziennik czasu żałoby 1942–1945, wstęp i oprac. A. Dżabagina, Warszawa.
Nałkowska Z., 1970, Dzienniki czasów wojny, wstęp i oprac. H. Kirchner, Warszawa.
Nowacki D., 2016, (Nie)obecność Andrzejewskiego, „Dekada”, nr 3.
„Paciorki jednego różańca”. Z Hanną Kirchner i Piotrem Mitznerem rozmawia Jan Strzałka, 2007, „Tygodnik Powszechny”, nr 44.
Papiescy R. i A., 2008, Odpowiedź Hannie Kirchner, „Książki w Tygodniku” (dod. „Tygodnik Powszechny”), nr 8.
Rodak P., 2011, Między zapisem a literaturą. Dziennik polskiego pisarza w XX w., Kraków.
Synoradzka-Demadre A., 2017, Jerzy Andrzejewski. Przyczynek do biografii prywatnej, Warszawa.
Synoradzka-Demadre A., 2004, Dziennik (?) paryski Andrzejewskiego, „Odra”, nr 1.
„Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2019, nr 1 (15): Intymistyka a edytorstwo. Do XIX wieku, pod red. A. Markuszewskiej.
„Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2019, nr 2 (16): Intymistyka a edytorstwo. Wiek XX i współczesność, pod red. B. Kuczkowskiego.
X. [K. Pruski?], 1994, Od wydawcy, w: J. Andrzejewski, Zeszyt Marcina (październik 1943–grudzień 1945), Warszawa.
Żarnowski J., 2008, „Dzienniki” Marii Dąbrowskiej jako źródło wiedzy o historii, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Grzegorz P. Bąbiak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 29
Liczba cytowań: 0
