Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

The Art of Editing. Textological and Editorial Studies

Glücksberg versus Zawadzki. A comparative analysis of the typographical techniques used by two Vilnius printing works in the early 1840s
  • Home
  • /
  • Glücksberg versus Zawadzki. A comparative analysis of the typographical techniques used by two Vilnius printing works in the early 1840s
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 29 No. 1 (2026): How should literary classics be published? Editor’s research workshop /
  4. Articles, documents, manuscripts

Glücksberg versus Zawadzki. A comparative analysis of the typographical techniques used by two Vilnius printing works in the early 1840s

Authors

  • Patryk Stefaniak-Chłopek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu https://orcid.org/0000-0001-5565-7761

DOI:

https://doi.org/10.12775/SE.2026.0010

Keywords

Vilnius printing houses, Teofil Glücksberg, Adam Zawadzki, nineteenth-century typography, book history

Abstract

The article examines the typographic practices of two leading Vilnius publishers of the 19th century: Adam Zawadzki and Teofil Glücksberg. Its principal aim is to compare their publishing strategies and to identify the distinctive features of the output of both publishing houses within the specific political and social context of the Russian partition. Despite the dominant 19th-century imperative of “more, faster, cheaper”, which often necessitated compromises in quality for the sake of profitability, the rivalry between the two firms became a catalyst for changes that helped overcome the industrial unattractiveness of the contemporary book. The study employs a comparative analysis of four representative publications from the 1830s and 1840s, selected on the basis of similarities in form and intended readership. The works examined include two humorous collections by Placyd Jankowski: Chaos. Szczypta kadzidła cieniom wierszokletów (Zawadzki, 1842) and Pisma przed-ślubne i przed-splinowe (Glücksberg, 1841), as well as two editions of Polish translations of William Shakespeare’s dramas: Nowe poezje Juliana Korsaka (Zawadzki, 1840) and Dzieła Wilhelma [!] Shakspeare [!] (Glücksberg, 1839). Particular attention is devoted to the typographic structure of these editions, including the use of Didone typefaces, type size, the proportions of the text block, and the range of conventional ornaments, such as headpieces (vignettes en tête), section dividers, and tailpieces.

The findings demonstrate that Glücksberg focused primarily on the commercial dimension of publishing, employing restrained typography and narrower margins while accurately responding to readers’ expectations. By contrast, Zawadzki’s workshop, particularly as manifested in the edition of Chaos, displayed greater concern for reading ergonomics and a richer array of technical resources, at times serving as a deliberate demonstration of the firm’s capabilities.

Author Biography

Patryk Stefaniak-Chłopek, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

dr, literaturoznawca, redaktor, korektor, bibliotekarz WBP – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu i członek Pracowni Edytorstwa Naukowego i Praktycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Prowadzi badania nad literaturą XIX wieku, rozprawę doktorską poświęcił życiu i twórczości Placyda Jankowskiego oraz edycji jego najważniejszego dzieła, czyli Pism przedślubnych i przedsplinowych. W swoim dorobku ma m.in. artykuły publikowane w „Sztuce Edycji” i „Studia Slavica”. Podejmuje zagadnienia związane z romantyzmem, humorem literackim, teorią pamięci kulturowej i praktyką edytorską. Jego zainteresowania badawcze obejmują literaturę i prasę XIX wieku, historię książki, edytorstwo naukowe, typografię, dzieje księgarstwa oraz współczesne formy publikowania tekstów. Poza działalnością naukową angażuje się w popularyzację literatury i kultury, organizując przedsięwzięcia edukacyjne i literackie. Współpracował przy wydaniu publikacji Wyjustowani. Antologia młodych twórców (2018) i Wkoło wrze. Wybór tekstów uczestników warsztatów „Po Prostu Pisz” (2024).

References

Bieńkowska B., 2005, Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa.

Cybulski R., 1972, Józef Zawadzki – księgarz, drukarz, wydawca, Wrocław.

Czerenkiewicz M., 2023, Oficyna Schedlów: w świecie drukowanej książki XVII i początków XVIII wieku, Kraków.

Drukarnia akademicka we Wrocławiu 1726–1804, 2022, red. U. Bończuk-Dawidziuk i J. Suleja, Wrocław.

Dzieła Wilhelma Shakspeare, przeł. I. Kefaliński (I. Hołowiński), http://polona.pl/preview/0580907d-5c99-416a-bab7-f200f6b4dd82 (dostęp: 23.12.2025).

Hałaczkiewicz J., 2024, Z Polski w świat: sztuka książki Stanisława Gliwy, Kraków.

John of Dycalp (P. Jankowski), Chaos. Szczypta kadzidła cieniom wierszokletów od Witalisa Komu-Jedzie, http://polona.pl/preview/2bcb0822-8ba5-4ecc-8630-3b35fd8700b2 (dostęp: 23.12.2025).

John of Dycalp (P. Jankowski), Pisma przed-ślubne i przed-splinowe, http://polona.pl/preview/af21bd45-ffd9-4de9-8d60-d8c09105b096 (dostęp: 23.12.2025).

Katz J., 2012, Designing Information. Human Factors and Commonsense in Information Design, Hoboken.

Komorowska M., 2023, Piotrkowczykowie: z dziejów drukarstwa krakowskiego przełomu XVI i XVII wieku, Kraków.

Korsak J., Nowe poezje Juliana Korsaka, http://polona.pl/preview/58b05bc4-2028-4ec7-b1e6-dc6835794871 (dostęp: 23.12.2025).

Kowalski F., 1912, Wspomnienia (1819–1823), Kijów–Warszawa.

Książka drukowana w Polsce XV–XVII wieku, 2024, red. J. S. Gruchała i M. Czerenkiewicz, Kraków.

Lelewel J., 1823, Bibliograficznych ksiąg dwoje, t. 1, Wilno.

Michała Grabowskiego listy literackie, 1934, oprac. A. Bar, Kraków.

Nowe Dzieła nakładem i drukiem Teofila Glücksberga wydawane, 1841, „Athenaeum”, t. 1.

Pieniążek M., 2025, Walenty Fiałek: drukarz, wydawca, bibliofil pomorski, Chełmno.

Rafalski W., 1852, Katalog ogólny książek polskich drukowanych od roku 1830 do 1850, czyli za lat dwadzieścia jeden, Lipsk.

Socha K., 2016, Typografia publikacji pochodzących z drukarń Uniwersytetu Jagiellońskiego 1674–1819, Kraków.

Sowiński J., 1996, Polskie drukarstwo, Wrocław.

Stolzman M., 1987, Nigdy od ciebie miasto… Dzieje kultury wileńskiej lat międzypowstaniowych (1832–1863), Olsztyn.

Toruński świat książki: miejsca i ludzie, pomniki i dzieła, 2024, red. K. Kluczwajd i M. Pszczółkowski, Toruń.

Weltrowski J., 2021, Drukarnia w Borach Tucholskich z lat 1941–1943, Zblewo.

The Art of Editing. Textological and Editorial Studies

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2026-11-09

How to Cite

1.
STEFANIAK-CHŁOPEK, Patryk. Glücksberg versus Zawadzki. A comparative analysis of the typographical techniques used by two Vilnius printing works in the early 1840s. The Art of Editing. Textological and Editorial Studies. Online. 9 November 2026. Vol. 29, no. 1, pp. 117-129. [Accessed 12 November 2026]. DOI 10.12775/SE.2026.0010.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 29 No. 1 (2026): How should literary classics be published? Editor’s research workshop

Section

Articles, documents, manuscripts

License

Copyright (c) 2026 Patryk Stefaniak-Chłopek

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 13
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Vilnius printing houses, Teofil Glücksberg, Adam Zawadzki, nineteenth-century typography, book history
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop