Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

The Art of Editing. Textological and Editorial Studies

The dragon, nightingales and deer in Jan Kochanowski’s "Threnody I". A commentary on the interesting transformation of the work on the Internet and beyond
  • Home
  • /
  • The dragon, nightingales and deer in Jan Kochanowski’s "Threnody I". A commentary on the interesting transformation of the work on the Internet and beyond
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 28 No. 2 (2025): How should literary classics be published today? (until the 19th century) /
  4. Articles, documents, manuscripts

The dragon, nightingales and deer in Jan Kochanowski’s "Threnody I". A commentary on the interesting transformation of the work on the Internet and beyond

Authors

  • Tomasz Lawenda Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej https://orcid.org/0000-0002-3689-4507

DOI:

https://doi.org/10.12775/SE.2025.0030

Keywords

Jan Kochanowski, Tren I, deer, transcription, cyberspace, traditional publications, education

Abstract

The article is devoted to a fairly widespread, though linguistically and semantically unjustified, transformation of the allegorical image of the dragon and nightingales in Jan Kochanowski’s Tren I (Threnody I; lines 9–14). In many contemporary editions of the poem, a characteristic typographical error can be observed, which unexpectedly introduces another, completely accidental victim – a deer – to the scene of the reptile’s attack on the chicks, rooted in ancient tradition. This error distorts the fundamental ideological premise of the work, according to which the dragon’s (death’s) activity is directed from the very beginning exclusively against the nightingales (Orszulka) and only in relation to them does it carry out its well-thought-out – almost demonic – plan. Despite the obvious shift in meaning, the thus metamorphosed elegy has recently enjoyed considerable popularity both in the virtual sphere and in the realm of traditional books.

Author Biography

Tomasz Lawenda, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

dr, literaturoznawca, edytor, pracownik Katedry Historii Literatury Polskiej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół poezji epigramatycznej Jana Kochanowskiego, emblematyki barokowej, literatury religijnej średniowiecza i renesansu, edytorstwa dawnego. Ostatnio wydał monografię Fraszki miłosne Jana Kochanowskiego. Paradygmat elegijny (2018) i edycję krytyczną zbioru siedemnastowiecznych emblematów maryjnych Firmamentum symbolicum Sebastiana od Matki Bożej (2024).

References

Bibliografia podmiotowa

Bobiński W., 2019, Język polski. Świat w słowach i obrazach. Podręcznik. Szkoła podstawowa. Klasa 7, Warszawa.

Cicero M. T., 1565, Fragmentorum tomi IV cum Andreae Patricii Striceconis adnotationibus. Omnia ex eiusdem secunda editione, Venetiis.

Homer, 2004, Iliada, przeł. F. K. Dmochowski, zrewidował, wstępem i komentarzem opatrzył T. Sinko, przygotował J. Łanowski, Wrocław.

Homer, 2004, Odyseja, przeł. L. Siemieński, wstępem poprzedziła Z. Abramowiczówna, opracował i objaśnieniami opatrzył J. Łanowski, Wrocław.

Karolczyk-Kozyra A., Krajewska M., Kujawa-Weinke D., Sieńczak A., 2023, Zamieńmy słowo. Podręcznik. Język polski. Klasa 7, Warszawa.

Kochanowski J., 1991, Fraszki, oprac. J. Pelc, Wrocław.

Kochanowski J., 2009, Treny, oprac. J. Pelc, Wrocław.

Kochanowski J., 1950, Treny, oprac. T. Sinko, Wrocław.

Łęk K., Ginter J., Bielawska N., Kostrzewska J., Krzemińska J., 2020, Nowe słowa na start. Podręcznik do języka polskiego dla klasy siódmej szkoły podstawowej. Nowa edycja 2020–2022, Warszawa.

Łuczak A., Prylińska E., Suchowierska A., Maszka R., 2017, Między nami. Język polski 7. Podręcznik, Gdańsk (wyd. 1).

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Tysiąclecia), 2002, Poznań.

Vergilius Maro P., Georgicorum libri, w: Opera Vergiliana docte et familiariter exposita, […] Bucolica et Georgica, t. 1, Parisiis 1512, lib. 4, k. 53r–154r.

Vergilius Maro P., 1892, Opera, introduction and notes by T. L. Papillon, A. E. Haigh, Vol. 1, Oxford.

Wergiliusz, 1956, Georgiki, tłum. A. L. Czerny, wstęp L. Joachimowicz, Warszawa.

Bibliografia przedmiotowa

Adamiec M., 2004, Dzieło literackie w Sieci. Pomysły, hipotezy i interpretacje z pogranicza wiedzy o literaturze, kultury masowej i współczesnej technologii, Gdańsk.

Axer J., 1979, Smok i słowiczki. Wokół wersów 9–14 „Trenu I” Jana Kochanowskiego, „Pamiętnik Literacki” 70, z. 1.

Banaś-Korniak T., 2016, Wokół „Trenów” Jana Kochanowskiego. Studia historycznoliterackie, Katowice.

Bartnicka B., 2000, O dawnej funkcji zaimka „sam”, „Annales Universitatis Mariae Curiae-Skłodowska. Sectio FF”, 18.

Bodzioch-Bryła B., 2020, Rott D., Potencjał błędu. „Bat Country on LCD” Leszka Onaka w mash-upowym dialogu z „Trenem I” Jana Kochanowskiego, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” 20.

Borowski A., 2001, Cierpieć po ludzku, czyli jeszcze raz o „Trenach”, w: Lektury polonistyczne. Jan Kochanowski, red. A. Gorzkowski, Kraków.

Borowski A., 1989, O trwodze, rozpaczy i nadziei w „Trenach” Jana Kochanowskiego, w: Jan Kochanowski. Interpretacje, red. J. Błoński, Kraków.

Budrewicz T., 2020, „Długie trwanie” pomyłek (Maria Konopnicka, Maria Bartusówna, Napoleon Ekielski, Florentyna Niewiarowska), „Napis” 26.

Calepinus A., 1558, Dictionarium, Lugduni.

Czapińska M., 2014, Rydwan Triptolemosa, „Collectanea Philologica” 17.

Krzywy R., 2023, Zmysł wzroku w poezji Jana Kochanowskiego – rekonesans badawczy, „Ruch Literacki” 60, z. 2.

Objaśnienia, 1983, w: J. Kochanowski, Dzieła wszystkie. Wydanie sejmowe, t. 2: Treny, oprac. M. R. Mayenowa et al., Wrocław.

Sarna, Sarneczka, 2008, hasło w: Słownik polszczyzny Jana Kochanowskiego, t. 4, red. M. Kucała, Kraków.

Sokolski J., 2015, Disiecta membra, czyli drobiazgi filologiczne, Wrocław.

Tazbir J., 1997, Edytorskie potknięcia, Gdańsk.

Weintraub W., 1977, Fraszka w tragicznej tonacji, w: Rzecz czarnoleska, Kraków.

Ziemba K., 1989, Poezja ostatecznych konsekwencji, w: Jan Kochanowski. Interpretacje, red. J. Błoński, Kraków.

Źródła internetowe

[Tren I i V – arkusz ćwiczeniowy], https://www.liveworksheets.com/node/787876/download-pdf (dostęp: 18.05.2025).

„Treny” Jana Kochanowskiego. Wersja polska, https://www.scribd.com/document/811822169/Treny-Jana-Kochanowskiego-Wersja-Polska (dostęp: 12.05.2025).

Analiza i interpretacja „Trenu I” Jana Kochanowskiego, https://sciaga.pl/tekst/29037-30-analiza_i_interpretacja_trenu_i_jana_kochanowskiego (dostęp: 14.05.2025).

Bezpłatny fragment – „Treny”. Jan Kochanowski, https://ridero.eu/pl/books/treny/freeText (dostęp: 12.05.2025).

Działania organów administracji publicznej podejmowane w celu zapewnienia dostępu do Sieci i usług telekomunikacyjnych, Warszawa 2012 [raport Najwyższej Izby Kontroli] https://www.nik.gov.pl/plik/id,4095,vp,5208.pdf (dostęp: 3.06.2025).

„Fraszki” / „Pieśni” / „Treny”, Jan Kochanowski, https://www.lekturowybolglowy.com/lektury/fraszkipie%C5%9Bnitreny-jan-kochanowski (dostęp: 22.05.2025).

Gajewski K., Strofika, https://www.krzysztofgajewski.info/pdf/dydaktyka/poetyka/konspekty/strofika/strofika.pdf (dostęp: 12.05.2025).

Jan Kochanowski – „Treny” (wybór), https://aleklasa.pl/gimnazjum/c305-wiersze/kochanowskiego-treny (dostęp: 12.05.2025).

Jan Kochanowski – „Tren 1”, https://www.scribd.com/doc/262620148/Jan-Kochanowski-Tren-1 (dostęp: 15.05.2025).

Jan Kochanowski – „Tren I”, https://polska-poezja.com/jan-kochanowski/tren-i/ (dostęp: 28.04.2025).

Jan Kochanowski – „Tren I”, https://ukrainian-poetry.com/jan-kochanowski/tren-i/ (dostęp: 21.05.2025).

Jan Kochanowski – „Tren I”, https://www.darmowe-ebooki.com/ebooki-lektury/kochanowski_tren_1.pdf (dostęp: 9.07.2025).

Jan Kochanowski – „Treny”, https://prezi.com/p/f9oojf3de4nw/jan-kochanowski-treny/ (dostęp: 4.05.2025).

Jan Kochanowski, poeta z Czarnolasu, http://lekcjepolskiego.pl/2010/11/jan-kochanowski-poeta-z-czarnolasu/ (dostęp: 4.05.2025).

Jan Kochanowski, „Tren I”, „PAUza Akademicka. Tygodnik Polskiej Akademii Umiejętności” R. 10, nr 443, 1 listopada 2018, s. 4, https://wydawnictwo.akf.krakow.pl/attachments/article/561/443_2018.pdf (dostęp: 23.05.2025).

Jan Kochanowski, „Tren I”, http://www.wyczytaj.pl/wiersze/jan-kochanowski/5383-tren (dostęp: 19.05.2025).

Kochanowski J., „Treny”, http://biblioteka.kijowski.pl/kochanowski%20jan/treny.pdf (dostęp: 15.05.2025).

Kochanowski J., „Treny", wyboru dokonał Marek Adamiec, www.Ebook.pl, file:///C:/Users/TOMEK/Downloads/Jan%20Kochanowski%20Treny.pdf (dostęp: 20.06.2025).

Kryteria oceny podręcznika szkolnego w aspekcie językowym. Przewodnik dla rzeczoznawców wraz ze wzorami opinii, oprac. K. Gąsiorek, A. Hącia, K. Kłosińska, D. Krzyżyk, J. Nocoń, H. Synowiec [dokument Ministerstwa Edukacji Narodowej zamieszczony w pliku: „Instrukcja dla rzeczoznawcy językowego”], https://www.gov.pl/web/edukacja/wzory-opinii-podrecznikow-dla-nowych-typow-szkol (dostęp: 26.06.2025).

Opracowanie „Trenów” Jana Kochanowskiego, http://streszczenia-lektur.pl/opracowanie-trenow-jana-kochanowskiego (dostęp: 15.05.2025).

P. Káša, Prehľad stredoeurópskych literatúr od počiatkov po osvietenstvo, Prešov 2012 http://www.ses.unipo.sk/na_stiahnutie/01_download.pdf (dostęp: 23.04.2025).

Platforma edukacyjna [informacja o Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej prowadzonej przez Ministerstwo Edukacji], https://zpe.gov.pl/a/platforma-edukacyjna/D2MCAHX7G (dostęp: 23.05.2025).

Poetycko wyrażona rozpacz ojca po stracie dziecka. Analiza wybranych „Trenów” Jana Kochanowskiego [scenariusz lekcji], https://cloud-d.edupage.org/cloud/Klasa_8_b____jezyk_polski___Materialy_10_wtorek_i_sroda_3_i_4_listopada_lekcje_36_37.pdf?z%3Af1%2BG5FwBmW1PEtBZeN%2B8nA%2FWYmW0Qw1sUr%2FT2h4RJmsixm6wcUOfXVhH6ZVSHLlQ (dostęp: 23.04.2025).

Poezja Jana Kochanowskiego. Załączniki, https://slonik-terapia.pl/lib/npn9ay/LEKTUROWNIK-Poezja-Kochanowskiego-zalaczniki-ld4bodat.pdf (dostęp: 18.05.2025).

Przeczytaj. Jan Kochanowski, „Tren I”, https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DUidNbv0M (dostęp: 23.04.2025).

Renesans – motyw śmierci, https://ipolski.pl/motyw/11-smierc/279-renesans (dostęp: 13.05.2025).

„Tren 1”, Jan Kochanowski, https://poezja.net/tren-1/ (dostęp: 12.05.2025).

„Tren I” (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...), https://ostatnidzwonek.pl/renesans/a-1888.html (dostęp: 13.05.2025).

„Tren I” Jana Kochanowskiego. Analiza i interpretacja utworu, https://www.bryk.pl/wypracowania/jezyk-polski/renesans/17417-tren-i-jana-kochanowskiego-analiza-i-interpretacja-utworu.html (dostęp: 2.05.2025).

„Treny” – ebook. Jan Kochanowski, https://virtualo.pl/ebook/treny-i431900/?srsltid=AfmBOopmKTPdLuSV9sk9IUYl01VPknhGKHFkwQfxxX04jYJuOjPvwPWd (dostęp: 09.07.2025).

„Treny” – Jan Kochanowski, https://ebookpoint.pl/eksiazki/treny-jan-kochanowski,e_2yq2.htm#epubcfi(/6/12[part-02_xhtml]!/4/2/2/2[tocForcedId0]/1:0) (dostęp: 9.07.2025).

„Treny” – zadania. „Treny” – prezentacja (Tren I i V), https://www.scribd.com/document/847718885/Treny-zadania (dostęp: 9.07.2025).

„Treny” 1, 2, 3, https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,156046,17213881,treny-1-2-3.html (dostęp: 16.05.2025).

„Treny” Jana Kochanowskiego („Tren I”), https://literat.ug.edu.pl/kochan/tren001.htm (dostęp: 3.06.2025).

„Treny”, https://www.ibuk.pl/fiszka/277827/treny.html?srsltid=AfmBOorNnz8GH9Sk01ZdNeGba-evIDjH3zbzLK-0HAvDmdcsIYo27U04 (dostęp: 9.07.2025).

„Treny”. Jan Kochanowski (e-book), https://ebookpoint.pl/ksiazki/treny-jan-kochanowski,e_2yq2.htm#format/e (dostęp: 9.07.2025).

„Treny”. Tren I, https://wiersze.lekturki.pl/treny/ (dostęp: 13.05.2025).

„Treny”. Tren I, https://www.wattpad.com/1019912415-treny-tren-i (dostęp: 23.04.2025).

Wybrane lektury obowiązkowe – testy. Jan Kochanowski, „Treny”, https://pl-static.z-dn.net/files/dea/ad1e877ada8dca5b830583391e4f065e.pdf (dostęp: 12.05.2025).

Wybrane pieśni oraz treny I i V Jana Kochanowskiego. Egzamin ósmoklasisty 2023, https://www.otouczelnie.pl/news/1627/Wybrane-piesni-oraz-treny-I-i-V-Jana-Kochanowskiego-egzamin-osmoklasisty-2023 (dostęp: 18.05.2025).

The Art of Editing. Textological and Editorial Studies

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2026-01-19

How to Cite

1.
LAWENDA, Tomasz. The dragon, nightingales and deer in Jan Kochanowski’s "Threnody I". A commentary on the interesting transformation of the work on the Internet and beyond. The Art of Editing. Textological and Editorial Studies. Online. 19 January 2026. Vol. 28, no. 2, pp. 91-103. [Accessed 20 January 2026]. DOI 10.12775/SE.2025.0030.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 28 No. 2 (2025): How should literary classics be published today? (until the 19th century)

Section

Articles, documents, manuscripts

License

Copyright (c) 2026 Tomasz Lawenda

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 8
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Jan Kochanowski, Tren I, deer, transcription, cyberspace, traditional publications, education
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop