How to publish "Pharaoh" today?
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2025.0027Keywords
Bolesław Prus, Faraon (Pharaoh), scholarly editionAbstract
The article presents arguments to prepare a new scholarly edition of Bolesław Prus’ Faraon (Pharaoh). The novel has been published, read and interpreted for ninety years using the version proposed by Zygmunt Szweykowski, who determined the text twice, in 1935 and 1954. This is the version with the so-called epilogue and in a linguistic form based mainly on manuscript forms, inconsistent with the editing the writer agreed to print. Citing the opinions of critics of Szweykowski’s decision, primarily Stanisław Pigoń’s and Maria Prussak’s, the author of the article presents the principles of the new scholarly edition of Faraon (Pharaoh). It will be developed based on the second book edition (1901), without the so-called epilogue and in the final shape given to the novel by Prus.
References
Źródła
Drukarnia Anczyca i Spółki w Krakowie, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/588/0.
Pigoń S., Kilka uwag z powodu „Przedmowy lub posłowia” prof. Z. Szweykowskiego do „Faraona” Prusa, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu, Materiały Zygmunta Szweykowskiego, sygn. P. III–117, k. 51–54.
Prus B., Emancypantki [egz. korektowy], BPW, rkps 151 II.
Prus B., Faraon, BN, rkps 6073 II, t. 1 i t. 2–3, https://polona.pl/item-view/5fb83a29-ed94-413c-932d-5f39e0d2256d?page=0; https://polona.pl/item-view/433fe376-2a14-4832-af99-6ac4979ab5a6?page=0 (dostęp: 10.08.2025).
Prus B., Faraon, BPW, rkps 154 II, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/107161/edition/98330/content (dostęp: 10.08.2025).
Prus B., Notatki do „Faraona”, BPW, rkps 154 IV, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/107160/edition/98329/content (dostęp: 10.08.2025).
Prus B., Placówka [egz. korektowy], BPW, rkps 148 II, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/15005/edition/12874/content (dostęp: 10.08.2025).
Opracowania
Adamczyk Z. J., 2016, Zbigniew Goliński jako redaktor krytycznej edycji pism Stefana Żeromskiego, w: Zbigniew Goliński. Portret badacza, red. T. Chachulski, Warszawa.
Bolesław Prus. 1847–1912. Kalendarz życia i twórczości, 1969, oprac. K. Tokarzówna i S. Fita, red. Z. Szweykowski, Warszawa.
Fita S., 2003, Warsztat edytorski Zygmunta Szweykowskiego, „Roczniki Humanistyczne”, z. 1.
Goliński Z., 1969, Edytorstwo – tekstologia. Przekroje, Wrocław.
Goliński Z., 1981, Wstęp, w: S. Żeromski, Pisma zebrane, red. Z. Goliński, t. 1: Opowiadania, oprac. Z. J. Adamczyk, Warszawa.
Katalog rękopisów Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy, 1974, t. 1: Sygnatury 1–200, oprac. J. Rudnicka i J. Górka, Warszawa.
Łukaszewicz A., 2017, O „Faraonie” Bolesława Prusa – starożytny Egipt i kontekst polski, „Pamiętnik Literacki”, z. 2.
Łukaszewicz A., 2017, Spojrzenie na starożytny Egipt z XIX-wiecznej Warszawy. Na marginesie nowego wydania „Faraona” Bolesława Prusa, „Meander”, t. 72.
Martuszewska A., 2003, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik i E. Paczoska, Lublin.
Niwiński A., 2014, Słowo wstępne od wydawcy, w: B. Prus, Faraon, wydanie analityczno-krytyczne z ilustracjami E. Okunia, red. i projekt graficzny A. Niwiński, Warszawa.
Obsulewicz B. K., 2014, Wstęp do „Pism wszystkich”, w: B. Prus, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Humoreski, nowele, opowiadania, t. 1: 1864–1874, red. i wstęp T. Żabski, oprac. T. Żabski, E. Lubczyńska-Jeziorna, H. Kubicka i A. Kuniczuk-Trzcinowicz, Warszawa–Lublin.
Parnowska M., 2016, Spuścizna i księgozbiór Bolesława Prusa w Bibliotece na Koszykowej, w: Bolesław Prus. Mieszkaniec, kronikarz i pisarz Warszawy, red. M. Parnowska i A. Komornicka, Warszawa.
Parnowska M., 1999, Zbiory starych druków i rękopisów, w: Biblioteka na Koszykowej. 1907–1997, red. M. Parnowska et al., Warszawa.
Pigoń S., 1936, Wznowienia literackie, „Rocznik Literacki za rok 1935”.
Prus B., 1901, Faraon. Powieść, wyd. 2, Warszawa.
Prus B., 2014, Faraon, wydanie analityczno-krytyczne z ilustracjami E. Okunia, red. i projekt graficzny A. Niwiński, Warszawa.
Prus B., 1954, Faraon, wydanie krytyczne, oprac. Z. Szweykowski, Warszawa.
Prus B., 2016, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Dzieci, oprac. i wstęp A. Grabowska-Kuniczuk, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2015, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Emancypantki, t. 1–2, oprac. i wstęp T. Sobieraj, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2017, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Korespondencja, t. 1: Listy Bolesława Prusa, oprac. i wstęp J. Nowak, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2017, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Lalka, t. 1, oprac. J. Bachórz i B. Utkowska, wstęp J. Bachórz, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2016, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Placówka, red. T. Żabski, oprac. E. Lubczyńska-Jeziorna, H. Kubicka i T. Żabski, wstęp E. Lubczyńska-Jeziorna, Warszawa–Lublin.
Prus B., 1935, Pisma, red. I. Chrzanowski i Z. Szweykowski, t. 18–20: Faraon, t. 1–3, Warszawa.
Prussak M., 2005, Konsekwencje założeń i decyzji edytorskich, „Teksty Drugie”, z. 1/2.
Rumińska M., 2006, Polityka i historia jako gra w „Faraonie” Bolesława Prusa (w kontekście bachtinowskiej teorii karnawalizacji), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, nr 8.
Samborska-Kukuć D., 2020, Refleksje historyka literatury wobec zawieszonej edycji krytycznej „Pism wszystkich” Bolesława Prusa, „Pamiętnik Literacki”, z. 4.
Stepnowska A., 1965, Wstęp, w: H. Ilmurzyńska, A. Stepnowska, Księgozbiór Bolesława Prusa, red. Z. Szweykowski, Warszawa.
Szweykowski Z., 1935, Kilka uwag o zniekształceniach tekstów Prusa, „Poradnik Językowy”, z. 3.
Szweykowski Z., 1934, Nieznany epilog „Faraona”, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 13.
Szweykowski Z., 1935, Od redakcji, w: B. Prus, Pisma, red. I. Chrzanowski i Z. Szweykowski, t. 1: To i owo, właściwie zaś ani to ani owo, czyli 48 powiastek dla pełnoletnich dzieci, Warszawa.
Szweykowski Z., 1954, Przedmowa, w: B. Prus, Faraon, wydanie krytyczne, oprac. Z. Szweykowski, Warszawa.
Szweykowski Z., 1934, Zasady edycji Prusowskiej, „Ruch Literacki”, nr 10.
Utkowska B., 2025, Autograf „Faraona” i jego dzieje, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (27): Bruliony, notatniki, albumy, red. D. Pachocki i A. Wójtowicz.
Warzenica-Zalewska E., 1985, Dwa zakończenia „Faraona” a sens ideowy powieści, „Pamiętnik Literacki”, z. 2.
Węgrzyn I., 2019, Gdy debiut staje się podzwonnym. Melancholia „Pamiątek Soplicy”, „Teksty Drugie”, nr 3.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Beata Utkowska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 12
Number of citations: 0
