On the publication of Old Polish sermons (series: “Sermons in Polish Culture. Thematic Collection Editions”)
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2025.0023Keywords
Old Polish editing, Old Polish sermons, criteria for sermon selection, thematic anthologies, “Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”Abstract
The article analyzes the challenges associated with editing Old Polish sermons, using the “Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych” („Sermons in Polish Culture. Thematic Collection Editions”) series as an example. The author discusses key editorial decisions, such as the selection of authors and texts, transcription rules, punctuation, and content commentary. She emphasizes that the diversity of material – covering sermons from several centuries – necessitates a compromise approach to editorial principles. The article also presents dilemmas related to the choice of biblical translation and the identification of sources used by preachers. Additionally, it highlights the specificity of thematic anthologies, which allow for showcasing the richness and evolution of Polish sermon literature.
References
Literatura podmiotu
Birkowski F., 1623, Na tenże dzień [Bożego Ciała] kazanie wtóre, w: Kazania na niedziele i święta doroczne […]. Na każdą niedzielę po dwojgu kazań i na święta przedniejsze, t. 1, drukarnia Andrzeja Piotrkowczyka, Kraków.
Grzegorz z Żarnowca, 1597, Postylla albo wykłady Ewanjelij niedzielnych i świąt uroczystych przez cały rok Kościoła krześcijańskiego powszechnego […], drukarnia Jana Karcana, [Wilno].
Karnkowski S., 1602, Eucharystia abo o Przenajświętszym sakramencie […] kazań czterdzieści, drukarnia A. Piotrkowczyka, Kraków.
Kazania adwentowe, 2019, wyd. i oprac. W. Ostafiński i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 5).
Kazania bożonarodzeniowe, 2019, wyd. i oprac. A. Jungiewicz i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 6).
Kazania funeralne, 2014, wyd. i oprac. K. Panuś i M. Skwara, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 2).
Kazania maryjne, 2014, wyd. i oprac. R. Mazurkiewicz i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 1).
Kazania pasyjne, 2014, wyd. i oprac. J. S. Gruchała i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 3).
Kazania patriotyczne, 2019, wyd. i oprac. M. Skwara i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 7).
Kazania wielkanocne, 2019, wyd. i oprac. J. S. Gruchała i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 4).
Kraiński K., 1611, Kazanie na dzień Bożego Ciała, w: Postylla Kościoła powszechnego apostolskiego, słowem Bożym ugruntowanego i zbudowanego na Jezusie Chrystusie, spisana ku chwale Bogu w Trójcy Jedynemu. Wtóra część. Od Trójce Świętej aż do Adwentu, [Łaszczów].
Rej M., 1566, Rozprawa o Wieczerzy Pańskiej, w: Świętych słów a spraw Pańskich, które tu sprawował Pan a Zbawiciel nasz na tym świecie jako prawy Bóg będąc w człowieczeństwie swoim, Krojnika albo Postylla polskim językiem a prostym wykładem, też dla prostaków, krótko uczyniona, drukarnia Macieja Wirzbięty, Kraków.
Skarga P., 1609, Na dzień Bożego Ciała, w: Kazania na niedziele i święta całego roku… teraz znowu czwarty raz w druk podane…, drukarnia Andrzeja Piotrkowczyka, Kraków.
Wujek J., 1584, Na tenże dzień święty Ciała Bożego i na tęż Ewangeliją kazanie drugie, w: Postilla catholica, to jest Kazania na ewangelie niedzielne i odświętne przez cały rok, według wykładu samego prawdziwego Kościoła świętego powszechnego, teraz znowu przejźrzana i poprawiona…, drukarnia Siebeneycherowa, Kraków.
Literatura przedmiotu
Czyż A., 1991, Retoryczno-logiczny system interpunkcji jako problem edytorski (czasy renesansu i baroku), w: Problemy edytorskie literatur słowiańskich, t. 1, red. J. Pelc i P. Pelcowa, Wrocław.
Dzieje teologii katolickiej, 1975, t. 2: Od odrodzenia do oświecenia, cz. 1: Teologia humanistyczna, red. M. Rechowicz, Lublin.
Godyń J., 2006, Staropolska interpunkcja a problemy tekstologii i edytorstwa naukowego dawnych tekstów, w: Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 2, red. E. Koniusz i S. Cygan, Kielce.
Gruchała J. S., 2007, Uwagi o wydawaniu prozy staropolskiej, „Terminus”, z. 2.
Jungiewicz A., 2017, Kazanie o przyjmowaniu ciała i krwie Pana Jezu Krysta pod jedną osobą, „Terminus”, t. 19, z. 2.
Komorowska M., 2012, Prolegomena do edycji dzieł Piotra Skargi, Kraków.
Krauze-Karpińska J., 2016, Czy postawić przecinek? Interpunkcyjne rozterki wydawcy tekstów dawnych, „Nauka”, t. 4.
Krzywy R., 2017, Projekt edycji hermeneutycznej, w: Jak wydawać teksty dawne, red. K. Borowiec et al., Poznań.
Kucała M., 1999, „Prolegomena filologiczne do edycji kazań ks. Piotra Skargi” [niepublikowana praca magisterska napisana w Katedrze Edytorstwa i Nauk Pomocniczych Wydziału Polonistyki UJ pod kierunkiem J. S. Gruchały], Kraków.
Panuś K., 2021, Kazania w kulturze polskiej. Edycje kolekcji tematycznych, „Polonia Sacra”, nr 4 (66).
Pawlak W., 2005, Koncept w polskich kazaniach barokowych, Lublin.
Ryczek W., 2015, Pasja Chrystusa – kaznodziejskie renarracje, „Terminus”, t. 17, z. 3 (36).
Zasady wydawania tekstów staropolskich. Projekt, 1955, red. K. Górski i W. Kuraszkiewicz, przykłady oprac. J. Woronczak, Wrocław.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Monika Kardasz
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 4
Number of citations: 0
