Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

The Art of Editing. Textological and Editorial Studies

The unstable measure of “criticalness” in scholarly editing
  • Home
  • /
  • The unstable measure of “criticalness” in scholarly editing
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 28 No. 2 (2025): How should literary classics be published today? (until the 19th century) /
  4. TREATISES AND ARTICLES

The unstable measure of “criticalness” in scholarly editing

Authors

  • Mirosław Strzyżewski Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu https://orcid.org/0000-0003-2020-656X

DOI:

https://doi.org/10.12775/SE.2025.0020

Keywords

criticalness, practical scholarly editing, publishing market, textual studies, canonical text, creative intention

Abstract

The author discusses the erosion of the traditional concept of “criticalness” and related terminology from the perspective of practical scholarly editing. Considering the contemporary requirements of the publishing market (production economics, technological development) as well as scientific doubts about the former measure of “criticalness” in light of new trends in textual studies, it must be clearly stated that the traditional understanding of “critical (scholarly) edition” no longer meets current needs. We realise that striving to establish a “final version of the text” (the so-called “canonical text”), which was the goal of scholarly editing in the past, is an idée fixe that cannot be realised. Similarly, discovering the so-called “authorial intent” (creative intention) is a venerable myth of an anachronistic approach to textual criticism. According to suggestions in more recent studies, established concepts should now be approached with caution, and only the most important textual evidence should be taken into account when working on any “critical (scholarly) edition”, rather than all possible variants. The procedures for collation and transliteration of the text remain unchanged, so that the edition meets the basic requirements of “criticalness”.

Author Biography

Mirosław Strzyżewski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

profesor tytularny w Katedrze Edytorstwa i Literatury Polskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, kierownik Pracowni Edytorstwa Naukowego i Praktycznego, w latach 2008–2024 dyrektor Wydawnictwa Naukowego UMK. Specjalizuje się w historii literatury polskiej XIX i XX wieku, pograniczach literatury i filozofii oraz literatury i muzyki, w edytorstwie naukowym i krytyce literackiej. Autor ponad sześćdziesięciu artykułów naukowych, współautor i redaktor Słownika polskiej krytyki literackiej (2016), autor książek m.in.: Maurycy Mochnacki. Rozprawy literackie (2000), Mickiewicz wśród krytyków. Studia o przemianach i formach romantycznej krytyki w Polsce (2001), Romantyczna nieskończoność. Studium identyfikacji pojęcia (2010), Music and Infinity. Studies in Polish Romanticism (2016). Redaktor naukowy nowego wydania Dzieł zebranych Zygmunta Krasińskiego (t. 1–8, 2017) oraz francuskiej edycji prozy poetyckiej i pism dyskursywnych Krasińskiego, którą opracował razem z Joanną Pietrzak-Thébault i Agnieszką Markuszewską (2021). Założyciel „Sztuki Edycji”. Ostatnio wydał publikację, nad którą pracował ponad dwadzieścia lat: Listy emigracyjne Maurycego i Kamila Mochnackich (z dołączeniem listów Michała Podczaszyńskiego). 1832–1834 (razem z A. Markuszewską, 2025). Kierownik grantu ministerialnego „Pisma wszystkie Maurycego Mochnackiego – edycja krytyczna” (NPRH, 2025–2030).

References

Bem P., 2016, Dlaczego polskie edytorstwo naukowe nie istnieje, „Teksty Drugie”, nr 1.

Bem P., 2020, Tekst „edytorski” czy „wieloautorski”. Kilka uwag o heterogeniczności edytorstwa naukowego, „Pamiętnik Literacki”, z. 4.

Budrowska K., 2006, „Tekst kanoniczny”, „intencja twórcza” i inne kłopoty. (Z zagadnień terminologicznych tekstologii i edytorstwa naukowego), „Pamiętnik Literacki”, z. 3.

Chachulski T., 2019, Edytorstwo jako historia literatury i inne studia o poezji XVIII wieku, Warszawa.

Cybulski Ł., 2017, Krytyka tekstu na rozdrożach. Anglo-amerykańska teoria edytorstwa naukowego w drugiej połowie XX w., Warszawa.

Goliński Z., 1967, O problemie tekstu kanonicznego w edytorstwie, „Pamiętnik Literacki”, z. 4.

Górski K., 2011, Tekstologia i edytorstwo dzieł literackich, wstęp M. Strzyżewski, Toruń (pierwodruk: Warszawa 1978).

Kruszewski W., 2021, Dzieło – horyzont działań edytorskich, „Pamiętnik Literacki”, z. 1.

Kubok D., 2021, Krytycyzm, sceptycyzm i zetetycyzm we wczesnej filozofii greckiej, Katowice.

Listy do Adama Mickiewicza, 2024, t. 1–5, red. E. Jaworska i M. Prussak, Warszawa.

Loth R., 2006, Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Warszawa.

M. M., 2017, Krytyczne edycje literackie, hasło w: Encyklopedia książki, red. A. Żbikowska-Migoń i M. Skalska-Zlat, t. 2: K–Z, Wrocław.

Mickiewicz A., 1993–2005, Dzieła, t. 1–17, red. Z. J. Nowak, Z. Stefanowska i C. Zgorzelski, Warszawa.

Mitosek Z., 1995, Teorie badań literackich, Warszawa.

Mochnaccy M. i K., 2025, Listy emigracyjne do rodziców (z dołączeniem listów Michała Podczaszyńskiego). 1832–1834, wstęp, komentarz rzeczowy, biogramy M. Strzyżewski, oprac. edytorskie A. Markuszewska, Toruń.

Pachocki D., 2020, Laboratorium filologa. Rękopisy Bolesława Leśmiana. Studia przypadków, Warszawa.

Prussak M., 2020, Zmierzch edycji krytycznych?, „Pamiętnik Literacki”, z. 4.

Przybyszewski S., 2022–2024, Dzieła literackie. Edycja krytyczna, t. 1–11, red. G. Matuszek-Stec, Kraków.

Słowacki J., 1996, Raptularz 1843–1849. Pierwsze całkowite wydanie wraz z podobizną rękopisu, oprac. M. Troszyński, Warszawa.

Słowacki J., 2005, Wiersze. Nowe wydanie krytyczne, oprac. J. Brzozowski i Z. Przychodniak, Poznań.

Stefanowska Z., 2005, Status tekstu kanonicznego, w: Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, t. 1, red. M. Czermińska et al., Kraków.

Strzyżewski M., 2020, O szaleństwie edytorów w perspektywie „ratio” i „praxis”, „Pamiętnik Literacki”, z. 4.

Strzyżewski M., 2024, Nowe wydanie korespondencji Chopina w perspektywie edytorskiej, w: Chopin (nie)wysłowiony. Wokół listów Chopina… Korespondencja kompozytora jako dzieło i zadanie badawcze, red. E. Hoffmann-Piotrowska, U. Kowalczuk i K. Stępień-Kutera, Warszawa.

Troszyński M., 2017, Alchemia rękopisu. „Samuel Zborowski” Juliusza Słowackiego, Warszawa.

The Art of Editing. Textological and Editorial Studies

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2026-01-19

How to Cite

1.
STRZYŻEWSKI, Mirosław. The unstable measure of “criticalness” in scholarly editing. The Art of Editing. Textological and Editorial Studies. Online. 19 January 2026. Vol. 28, no. 2, pp. 7-12. [Accessed 20 January 2026]. DOI 10.12775/SE.2025.0020.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 28 No. 2 (2025): How should literary classics be published today? (until the 19th century)

Section

TREATISES AND ARTICLES

License

Copyright (c) 2026 Mirosław Strzyżewski

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 10
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

criticalness, practical scholarly editing, publishing market, textual studies, canonical text, creative intention
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop