Jak dziś wydać „Faraona”?
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2025.0027Słowa kluczowe
Bolesław Prus, Faraon, edycja krytycznaAbstrakt
Artykuł przedstawia argumenty przemawiające za przygotowaniem nowego wydania krytycznego Faraona Bolesława Prusa. Powieść przez dziewięćdziesiąt lat była wydawana, czytana i interpretowana w wersji zaproponowanej przez Zygmunta Szweykowskiego, który tekst utworu ustalał dwukrotnie: w 1935 i 1954 roku. Jest to wersja z tzw. epilogiem i w kształcie językowym opartym głównie na rękopisie, czyli niezgodna z tą redakcją autorską, na której druk pisarz wyraził zgodę. Powołując się na opinie krytyków decyzji Szweykowskiego, przede wszystkim Stanisława Pigonia i Marii Prussak, autorka artykułu przedstawia założenia nowej edycji krytycznej Faraona. Edycja ta zostanie opracowana na podstawie drugiego wydania książkowego (1901), zatem bez tzw. epilogu oraz w ostatecznym brzmieniu nadanym powieści przez Prusa.
Bibliografia
Źródła
Drukarnia Anczyca i Spółki w Krakowie, Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. 29/588/0.
Pigoń S., Kilka uwag z powodu „Przedmowy lub posłowia” prof. Z. Szweykowskiego do „Faraona” Prusa, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu, Materiały Zygmunta Szweykowskiego, sygn. P. III–117, k. 51–54.
Prus B., Emancypantki [egz. korektowy], BPW, rkps 151 II.
Prus B., Faraon, BN, rkps 6073 II, t. 1 i t. 2–3, https://polona.pl/item-view/5fb83a29-ed94-413c-932d-5f39e0d2256d?page=0; https://polona.pl/item-view/433fe376-2a14-4832-af99-6ac4979ab5a6?page=0 (dostęp: 10.08.2025).
Prus B., Faraon, BPW, rkps 154 II, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/107161/edition/98330/content (dostęp: 10.08.2025).
Prus B., Notatki do „Faraona”, BPW, rkps 154 IV, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/107160/edition/98329/content (dostęp: 10.08.2025).
Prus B., Placówka [egz. korektowy], BPW, rkps 148 II, https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/15005/edition/12874/content (dostęp: 10.08.2025).
Opracowania
Adamczyk Z. J., 2016, Zbigniew Goliński jako redaktor krytycznej edycji pism Stefana Żeromskiego, w: Zbigniew Goliński. Portret badacza, red. T. Chachulski, Warszawa.
Bolesław Prus. 1847–1912. Kalendarz życia i twórczości, 1969, oprac. K. Tokarzówna i S. Fita, red. Z. Szweykowski, Warszawa.
Fita S., 2003, Warsztat edytorski Zygmunta Szweykowskiego, „Roczniki Humanistyczne”, z. 1.
Goliński Z., 1969, Edytorstwo – tekstologia. Przekroje, Wrocław.
Goliński Z., 1981, Wstęp, w: S. Żeromski, Pisma zebrane, red. Z. Goliński, t. 1: Opowiadania, oprac. Z. J. Adamczyk, Warszawa.
Katalog rękopisów Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy, 1974, t. 1: Sygnatury 1–200, oprac. J. Rudnicka i J. Górka, Warszawa.
Łukaszewicz A., 2017, O „Faraonie” Bolesława Prusa – starożytny Egipt i kontekst polski, „Pamiętnik Literacki”, z. 2.
Łukaszewicz A., 2017, Spojrzenie na starożytny Egipt z XIX-wiecznej Warszawy. Na marginesie nowego wydania „Faraona” Bolesława Prusa, „Meander”, t. 72.
Martuszewska A., 2003, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik i E. Paczoska, Lublin.
Niwiński A., 2014, Słowo wstępne od wydawcy, w: B. Prus, Faraon, wydanie analityczno-krytyczne z ilustracjami E. Okunia, red. i projekt graficzny A. Niwiński, Warszawa.
Obsulewicz B. K., 2014, Wstęp do „Pism wszystkich”, w: B. Prus, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Humoreski, nowele, opowiadania, t. 1: 1864–1874, red. i wstęp T. Żabski, oprac. T. Żabski, E. Lubczyńska-Jeziorna, H. Kubicka i A. Kuniczuk-Trzcinowicz, Warszawa–Lublin.
Parnowska M., 2016, Spuścizna i księgozbiór Bolesława Prusa w Bibliotece na Koszykowej, w: Bolesław Prus. Mieszkaniec, kronikarz i pisarz Warszawy, red. M. Parnowska i A. Komornicka, Warszawa.
Parnowska M., 1999, Zbiory starych druków i rękopisów, w: Biblioteka na Koszykowej. 1907–1997, red. M. Parnowska et al., Warszawa.
Pigoń S., 1936, Wznowienia literackie, „Rocznik Literacki za rok 1935”.
Prus B., 1901, Faraon. Powieść, wyd. 2, Warszawa.
Prus B., 2014, Faraon, wydanie analityczno-krytyczne z ilustracjami E. Okunia, red. i projekt graficzny A. Niwiński, Warszawa.
Prus B., 1954, Faraon, wydanie krytyczne, oprac. Z. Szweykowski, Warszawa.
Prus B., 2016, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Dzieci, oprac. i wstęp A. Grabowska-Kuniczuk, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2015, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Emancypantki, t. 1–2, oprac. i wstęp T. Sobieraj, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2017, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Korespondencja, t. 1: Listy Bolesława Prusa, oprac. i wstęp J. Nowak, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2017, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Lalka, t. 1, oprac. J. Bachórz i B. Utkowska, wstęp J. Bachórz, Warszawa–Lublin.
Prus B., 2016, Pisma wszystkie, red. B. K. Obsulewicz, Placówka, red. T. Żabski, oprac. E. Lubczyńska-Jeziorna, H. Kubicka i T. Żabski, wstęp E. Lubczyńska-Jeziorna, Warszawa–Lublin.
Prus B., 1935, Pisma, red. I. Chrzanowski i Z. Szweykowski, t. 18–20: Faraon, t. 1–3, Warszawa.
Prussak M., 2005, Konsekwencje założeń i decyzji edytorskich, „Teksty Drugie”, z. 1/2.
Rumińska M., 2006, Polityka i historia jako gra w „Faraonie” Bolesława Prusa (w kontekście bachtinowskiej teorii karnawalizacji), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, nr 8.
Samborska-Kukuć D., 2020, Refleksje historyka literatury wobec zawieszonej edycji krytycznej „Pism wszystkich” Bolesława Prusa, „Pamiętnik Literacki”, z. 4.
Stepnowska A., 1965, Wstęp, w: H. Ilmurzyńska, A. Stepnowska, Księgozbiór Bolesława Prusa, red. Z. Szweykowski, Warszawa.
Szweykowski Z., 1935, Kilka uwag o zniekształceniach tekstów Prusa, „Poradnik Językowy”, z. 3.
Szweykowski Z., 1934, Nieznany epilog „Faraona”, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 13.
Szweykowski Z., 1935, Od redakcji, w: B. Prus, Pisma, red. I. Chrzanowski i Z. Szweykowski, t. 1: To i owo, właściwie zaś ani to ani owo, czyli 48 powiastek dla pełnoletnich dzieci, Warszawa.
Szweykowski Z., 1954, Przedmowa, w: B. Prus, Faraon, wydanie krytyczne, oprac. Z. Szweykowski, Warszawa.
Szweykowski Z., 1934, Zasady edycji Prusowskiej, „Ruch Literacki”, nr 10.
Utkowska B., 2025, Autograf „Faraona” i jego dzieje, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (27): Bruliony, notatniki, albumy, red. D. Pachocki i A. Wójtowicz.
Warzenica-Zalewska E., 1985, Dwa zakończenia „Faraona” a sens ideowy powieści, „Pamiętnik Literacki”, z. 2.
Węgrzyn I., 2019, Gdy debiut staje się podzwonnym. Melancholia „Pamiątek Soplicy”, „Teksty Drugie”, nr 3.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Beata Utkowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 10
Liczba cytowań: 0
