O wydawaniu kazań staropolskich (seria: „Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”)
DOI:
https://doi.org/10.12775/SE.2025.0023Słowa kluczowe
edytorstwo staropolskie, kazania staropolskie, kryteria wyboru kazań, antologie tematyczne, “Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”Abstrakt
Autorka artykułu analizuje wyzwania związane z edycją staropolskich kazań na przykładzie serii „Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”. Omawia najważniejsze decyzje edytorskie, takie jak wybór autorów i tekstów, zasady transkrypcji, interpunkcji oraz sposobu komentowania treści. Podkreśla, że różnorodność materiału – obejmującego kazania z kilku stuleci – wymusza kompromisowe podejście do zasad edytorskich. Przedstawia także dylematy związane z doborem przekładu cytatów biblijnych i identyfikacją źródeł, z których korzystali kaznodzieje. W artykule uwzględniono także specyfikę edycji tematycznych antologii, które pozwalają na ukazanie bogactwa i ewolucji polskiego kaznodziejstwa.
Bibliografia
Literatura podmiotu
Birkowski F., 1623, Na tenże dzień [Bożego Ciała] kazanie wtóre, w: Kazania na niedziele i święta doroczne […]. Na każdą niedzielę po dwojgu kazań i na święta przedniejsze, t. 1, drukarnia Andrzeja Piotrkowczyka, Kraków.
Grzegorz z Żarnowca, 1597, Postylla albo wykłady Ewanjelij niedzielnych i świąt uroczystych przez cały rok Kościoła krześcijańskiego powszechnego […], drukarnia Jana Karcana, [Wilno].
Karnkowski S., 1602, Eucharystia abo o Przenajświętszym sakramencie […] kazań czterdzieści, drukarnia A. Piotrkowczyka, Kraków.
Kazania adwentowe, 2019, wyd. i oprac. W. Ostafiński i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 5).
Kazania bożonarodzeniowe, 2019, wyd. i oprac. A. Jungiewicz i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 6).
Kazania funeralne, 2014, wyd. i oprac. K. Panuś i M. Skwara, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 2).
Kazania maryjne, 2014, wyd. i oprac. R. Mazurkiewicz i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 1).
Kazania pasyjne, 2014, wyd. i oprac. J. S. Gruchała i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 3).
Kazania patriotyczne, 2019, wyd. i oprac. M. Skwara i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 7).
Kazania wielkanocne, 2019, wyd. i oprac. J. S. Gruchała i K. Panuś, Kraków („Kazania w Kulturze Polskiej. Edycje Kolekcji Tematycznych”, t. 4).
Kraiński K., 1611, Kazanie na dzień Bożego Ciała, w: Postylla Kościoła powszechnego apostolskiego, słowem Bożym ugruntowanego i zbudowanego na Jezusie Chrystusie, spisana ku chwale Bogu w Trójcy Jedynemu. Wtóra część. Od Trójce Świętej aż do Adwentu, [Łaszczów].
Rej M., 1566, Rozprawa o Wieczerzy Pańskiej, w: Świętych słów a spraw Pańskich, które tu sprawował Pan a Zbawiciel nasz na tym świecie jako prawy Bóg będąc w człowieczeństwie swoim, Krojnika albo Postylla polskim językiem a prostym wykładem, też dla prostaków, krótko uczyniona, drukarnia Macieja Wirzbięty, Kraków.
Skarga P., 1609, Na dzień Bożego Ciała, w: Kazania na niedziele i święta całego roku… teraz znowu czwarty raz w druk podane…, drukarnia Andrzeja Piotrkowczyka, Kraków.
Wujek J., 1584, Na tenże dzień święty Ciała Bożego i na tęż Ewangeliją kazanie drugie, w: Postilla catholica, to jest Kazania na ewangelie niedzielne i odświętne przez cały rok, według wykładu samego prawdziwego Kościoła świętego powszechnego, teraz znowu przejźrzana i poprawiona…, drukarnia Siebeneycherowa, Kraków.
Literatura przedmiotu
Czyż A., 1991, Retoryczno-logiczny system interpunkcji jako problem edytorski (czasy renesansu i baroku), w: Problemy edytorskie literatur słowiańskich, t. 1, red. J. Pelc i P. Pelcowa, Wrocław.
Dzieje teologii katolickiej, 1975, t. 2: Od odrodzenia do oświecenia, cz. 1: Teologia humanistyczna, red. M. Rechowicz, Lublin.
Godyń J., 2006, Staropolska interpunkcja a problemy tekstologii i edytorstwa naukowego dawnych tekstów, w: Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 2, red. E. Koniusz i S. Cygan, Kielce.
Gruchała J. S., 2007, Uwagi o wydawaniu prozy staropolskiej, „Terminus”, z. 2.
Jungiewicz A., 2017, Kazanie o przyjmowaniu ciała i krwie Pana Jezu Krysta pod jedną osobą, „Terminus”, t. 19, z. 2.
Komorowska M., 2012, Prolegomena do edycji dzieł Piotra Skargi, Kraków.
Krauze-Karpińska J., 2016, Czy postawić przecinek? Interpunkcyjne rozterki wydawcy tekstów dawnych, „Nauka”, t. 4.
Krzywy R., 2017, Projekt edycji hermeneutycznej, w: Jak wydawać teksty dawne, red. K. Borowiec et al., Poznań.
Kucała M., 1999, „Prolegomena filologiczne do edycji kazań ks. Piotra Skargi” [niepublikowana praca magisterska napisana w Katedrze Edytorstwa i Nauk Pomocniczych Wydziału Polonistyki UJ pod kierunkiem J. S. Gruchały], Kraków.
Panuś K., 2021, Kazania w kulturze polskiej. Edycje kolekcji tematycznych, „Polonia Sacra”, nr 4 (66).
Pawlak W., 2005, Koncept w polskich kazaniach barokowych, Lublin.
Ryczek W., 2015, Pasja Chrystusa – kaznodziejskie renarracje, „Terminus”, t. 17, z. 3 (36).
Zasady wydawania tekstów staropolskich. Projekt, 1955, red. K. Górski i W. Kuraszkiewicz, przykłady oprac. J. Woronczak, Wrocław.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Monika Kardasz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 3
Liczba cytowań: 0
