Spreparowane edycje utworów Adama Mickiewicza, czyli potyczki wydawców zakordonowych z cenzurą carską w okresie zaborów

Małgorzata Rowicka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SE.2013.006

Abstrakt


Cenzura carska w XIX i na początku XX wieku kontrolowała zarówno miejscową produkcję wydawniczą, jak i publikacje sprowadzane z innych zaborów oraz z zagranicy. W związku z tym z importu znacznej części druków zakordonowych z góry rezygnowano (w wypadku wydań utworów Adama Mickiewicza, w okresie od początku lat sześćdziesiątych do 1914 roku, z ponad 70%), spodziewając się słusznie, że nie zostaną dopuszczone do obiegu. Mimo to prawie 3/5 (51 z 87) wysłanych wówczas do Cesarstwa edycji dzieł poety rosyjskie urzędy kontroli zakwestionowały: 34 zakazały w całości, a w 17 nakazały wymazać lub wyciąć wskazane fragmenty, co negatywnie wpływało na wygląd książek i odstręczało od ich kupna. Aby zapobiec temu zjawisku, niektórzy wydawcy zakordonowi i zagraniczni przygotowywali specjalne wersje publikacji, przeznaczone na eksport do zaboru rosyjskiego. Jeśli chodzi o edycje utworów Mickiewicza, zarejestrowano sześć takich wypadków.

Słowa kluczowe


Adam Mickiewicz,;cenzura carska; zabory; wydawcy zakordonowi; spreparowane edycje; urzędy kontroli; specjalne wersje publikacji

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Kostecki J., 1998, Warianty wydawnicze jako reakcja na ingerencje cenzury rosyjskiej w II połowie XIX wieku, w: Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa, s. 161–170.

Mickiewicz A., 1911–1913, Dzieła, t. 1, Lwów.

Mickiewicz A., 1911–1913, Dzieła, t. 2, Lwów.

Mickiewicz A., 1911–1913, Dzieła, t. 3, Lwów.

Mickiewicz A., 1901, Pisma, nowe wydanie zupełne, t. 6, Lipsk.

Rowicka M., 2004, O neurotycznym cenzorze, przebiegłym wydawcy i manipulowanym czytelniku, czyli „Pan Tadeusz” w Warszawie w okresie zaborów, Warszawa.








ISSN 2084-7963 (print)
ISSN 2391-7903 (online)

Partnerzy platformy czasopism