Poglądy M. Ossowskiej na koncepcje moralności a pojęcie sprawiedliwości

Halina Šimo

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2016.006

Abstrakt


W większości prac o sprawiedliwości wymieniane są dwa podstawowe pojęcia sprawiedliwości. Szersze pojęcie ujmuje sprawiedliwość jako zwieńczenie wszystkich cnót – sprawiedliwość jest tu utożsamiana z doskonałością moralną. Przeciwstawia się je pojęciu sprawiedliwości polegającej na świadczeniu każdemu tego, co mu się należy (zgodnie z zasadą suum cuique, a więc – „każdemu, co mu się należy”). Rozróżnienie to jest zwykle traktowane jako wynik prostego przeobrażenia historycznego: szersze pojęcie sprawiedliwości jest postrzegane jako już nieaktualne, zbyt szerokie, a przede wszystkim całkowicie odmienne od współczesnego rozumienia sprawiedliwości. Uwzględnienie wyróżnionych przez Marię Ossowską trzech nurtów moralności pozwala na sformułowanie lepszej, trafniejszej oceny powyższego rozróżnienia. Pozwala dostrzec, że rozumując w nurcie solidarnościowym, który jest dziś najbardziej popularny, mamy tendencję do ograniczania zakresu sprawiedliwości do świadczeń w stosunku do innych ludzi. Stąd częste wnioski, że formuła suum cuique nie obejmuje rozumienia sprawiedliwości jako doskonałości etycznej. Gdyby solidarnościowe nastawienie nie ograniczało naszego postrzegania, bylibyśmy skłonni nazywać sprawiedliwymi także własności takie, jak na przykład umiar, męstwo, pobożność. Działania motywowane tymi cnotami byłyby traktowane jako świadczenia czegoś względem samego siebie lub Boga, w związku z czym mogłyby być także oceniane z punktu widzenia formuły „każdemu, co mu się należy”.


Słowa kluczowe


Sprawiedliwość; moralność; normy moralne; M. Ossowska; suum cuique; felicytologia, perfekcjonistyka; nurt solidarnościowy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Arystoteles, Etyka nikomachejska, tłum. D. Gromska, PWN, Warszawa 1956.

Ajdukiewicz K., O sprawiedliwości, w: Język i poznanie. Wybór pism z lat 1920–1939, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, t. 1.

Blackburn S., Oksfordzki słownik filozoficzny, red. nauk. J. Woleński, tłum. C. Cieśliński, P. Dziliński, M. Szczubiałka, J. Woleński, Książka i Wiedza, Warszawa 1997.

Dudek J., Problem unaukowienia etyki. Teoretyczne i normatywne aspekty twórczości Marii Ossowskiej, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2012.

Dziamski S., Wykłady z nauki o moralności, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2000.

Ingarden R., Wykłady z etyki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.

Kabot H., Najogólniejsze zasady sprawiedliwości, „Ruch Filozoficzny„ 2006, nr 1, 2006.

Kleszcz R., Co to znaczy „sprawiedliwość”?, „Filozofia Nauki„ 1999, nr 1–2 (25–26).

Kołakowski L., O sprawiedliwości, w: Mini wykłady o maxi sprawach. Trzy serie, Wydawnictwo Znak, Kraków 2003.

Liberkowski R., Słowo wstępne, w: W. Heller, R. Liberkowski (red.), Wola sprawiedliwości, „Pisma Filozoficzne” t. LXX, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM, Poznań 2000.

Lipiec J., Prolegomena do etyki globalnej, w: J. Sekuła (red.), Idea etyczności globalnej, Wydawnictwo Seculum, Siedlce 1999.

McCloskey H.H., Meta-Ethics and Normative Ethics, Martinus Nijfoff, The Hague 1969.

Nalepa M., Sprawiedliwość jako pojęcie transcendentalne Immanuela Kanta i Simone Weil wyobrażenie o warunkach umożliwiających życie polityczne, „Przegląd Humanistyczny” 1998, nr 4.

Ossowska M., Normy moralne. Próba systematyzacji, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985.

Ossowska M., Trzy nurty w moralności, w: O człowieku, moralności i nauce. Miscellanea, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983.

Ossowska M., Podstawy nauki o moralności, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966.

Perelman Ch., O sprawiedliwości, tłum. W. Bieńkowska. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959.

Smoczyński P., Maria Ossowska o pojęciu moralności, „Etyka” 2005,

nr 38.

Stevenson L., Kant on Freewill, Grace and Forgiveness. „Diametros” 2014, nr 39.

Szczepański J., O indywidualności, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1988.

Šimo H., O sprawiedliwości. Koncepcja inspirowana wynikami polskiej filozofii analitycznej, Wydawnictwo Aureus, Kraków 2009.

Tatarkiewicz W., O doskonałości, PWN, Warszawa 1976.

White N., Filozofia szczęścia. Od Platona do Skinnera, tłum. M. Chojnacki, WAM, Kraków 2008.

Zieliński W., Bocheńskiego zachęta do filozofii politycznej niepoprawności. „Filo-Sofija” 2013/2, nr 21.

Ziembiński Z., O pojmowaniu sprawiedliwości, „Wszechnica Myśli Etycznej, Fundacja Biblioteki Etycznej”, Instytut Wydawniczy „Daimonion”, Lublin 1992.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism