Filozofia a ideał ścisłości nauk szczegółowych – ujęcie Josefa Piepera

Józef Kożuchowski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RF.2014.030

Abstrakt


Autor przedstawia nieznane bliżej w Polsce klasyczne stanowisko jednego z najwybitniejszych przedstawicieli tak zwanej mądrościowej koncepcji filozofii w Niemczech w XX wieku – Josefa Piepera, które staje w obronie szczególnego znaczenia filozofii w poznaniu rzeczywistości i prawdy. Pieper przekonująco wykazuje, dlaczego filozofia (wbrew nasilonej scjentystycznej tendencji w programach uniwersyteckich w drugiej połowie XX wieku) nie musi sprostać wymogom nauk ścisłych oraz kierować się wzorcem ścisłości, określającym ich metody badawcze i naukowe problematyzacje. Podobnie jak Heidegger sądzi, iż o wiele bardziej wymagana jest od filozofowania odpowiedniość, czyli obiektywność poznania jako zgodność z rzeczą. Myśliciel z Münster konkretnie pokazuje, że to absolutyzacja ścisłości, czyli tendencja traktowania jej za wyłączny model należytego zajmowania się światem i prawdą, uniemożliwia dostrzeżenie i uznanie walorów klasycznego filozofowania. Czyni to zwłaszcza przy okazji rozpatrywania różnic pomiędzy filozofią a naukami szczegółowymi. Filozofowanie o charakterze metafizycznym, realizowane w ramach wielkiej tradycji (Platon, Arystoteles i kontynuatorzy ich myśli aż po Jaspersa), prezentuje Pieper jako najwyższą postać poznania, otwierającą nas na całość świata rzeczy i bytów. Novum przedstawionych analiz polega między innymi na pokazaniu, że istnieje wyraźne podobieństwo w spojrzeniu Piepera i Heideggera. Uwidacznia się ono po pierwsze, w kwestii oceny wzorca ścisłości naukowej i po drugie, w podkreśleniu, że filozofowanie rządzi się wymogiem odpowiedniości, który zakłada postępowanie badawcze stosowne do rzeczy i umożliwia obiektywność poznania.


Słowa kluczowe


Filozofia; Pieper; metafizyka; wzorzec ścisłości; nauki szczegółowe; prawda

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Arystoteles, O częściach zwierząt, w: idem, Dzieła wszystkie, t. 3, przeł, P. Siwek, Księga I, 644 b, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

Galarowicz J., Na ścieżkach prawdy. Wprowadzenie do filozofii, Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, Kraków 1992.

Gilson E., Tomizm, przeł. J. Rybałt, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1960.

Heidegger M., Einleitung in die Philosophie, w: idem, Gesamtausgabe II. Abteilung: Vorlesungen, Bd. 27, Vittorio Klostermann, Frankfurt am Main 1996.

Heidegger M., Einleitung in die Philosophie, hrsg. v. O. Saame und I. Saame-Speidel, Frankfurt am Main, Klostermann, 1996.

Pieper J., Der Philosophierende in der modernen Welt, w: idem, Miszellen Register und Gesamtbibliographie, Bd. 8,1, hrsg. B. Wald, Felix Meiner Verlag, Hamburg 2005.

Pieper J., Philosophieren heute, w: idem, Miszellen Register und Gesamtbibliographie, Bd. 8,1, hrsg. von Berthold Wald, Felix Meiner Verlag, Hamburg 2005.

Pieper J., Verteidigungsrede für die Philosophie, w: idem, Schriften zum Philosophiebegriff, hrsg. B. Wald, Felix Meiner Verlag, Hamburg 1995.

Pieper J., Was heißt akademisch?, w: idem, Kulturphilosophische Schriften, hrsg. B. Wald, Felix Meiner Verlag, Hamburg 1999.

Pieper J., Was heißt philosophieren? Vier Vorlesungen, Im Kösel–Verlag, München 1949.

Słownik terminów i pojęć filozoficznych, red. A. Podsiad, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2001.

Possenti V., Filozofia po nihilizmie, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, przeł. J. Merecki, Lublin 2003.

Schlick M., Erleben, Erkennen, Metaphysik, „Kant-Studien”, Bd. 31, 1926.

Stępień A.B., Wstęp do filozofii, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1995.

Tomasz z Akwinu, O Bogu, w: ibidem, Summa teologiczna, cz. I, przeł. P. Bełch, zag. 1 art. 5, ad. 1, „Veritas”, Londyn 1975.

Wald B., Filozofia w studium teologii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2006.

Whitehead A.N., Adventures of Ideas, Cambridge 1933.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


ISSN 0035-9599 (print)  
ISSN 2545-3173 (online)

Partnerzy platformy czasopism